III SA/Łd 903/15
WyrokWSA w Łodzi2015-11-05
Skład orzekający: Ewa Alberciak, Teresa Rutkowska, Janusz Nowacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uzupełnienie braków formalnych wniosku o przyznanie płatności rolnych, dokonane po upływie terminu do złożenia wniosku, ale w odpowiedzi na wezwanie organu, które zostało wysłane z opóźnieniem, może skutkować przyznaniem płatności, jeśli pierwotny wniosek został złożony w terminie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 64 § 2 K.p.a. i art. 8 K.p.a. Wniosek o przyznanie płatności, złożony w terminie, nawet z brakami formalnymi, wszczyna postępowanie administracyjne. Obowiązkiem organu jest wezwanie do uzupełnienia braków w terminie, a jeśli strona to uczyni, wniosek powinien zostać rozpoznany merytorycznie. Opóźnienie w wysłaniu wezwania przez organ i przerzucenie negatywnych konsekwencji na stronę jest niedopuszczalne.Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnych z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2014 w ustawowym terminie. Wniosek zawierał braki formalne (niepodpisany, brak oznaczenia działek na załącznikach graficznych). Organ wezwał do uzupełnienia braków dopiero po upływie terminu do złożenia wniosku, ale w odpowiedzi na wezwanie strona uzupełniła braki. Organy odmówiły przyznania płatności, uznając, że wniosek został złożony po terminie. Strona wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 listopada 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 roku sprawy ze skargi K. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...].
Decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. C., Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...], w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
W dniu [...] strona złożyła formularz wniosku o przyznanie płatności na 2014 r. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie oraz materiał graficzny z dnia 11 maja 2014r., a także umowa sprzedaży [...].
W dniu 7 lipca 2014r. organ wezwał stronę do usunięcia braków formalnych wniosku. Strona nie oznaczyła działek rolnych na załącznikach graficznych oraz nie podpisała wniosku. W dniu 8 lipca 2014 r. strona uzupełniła braki.
W dniu [...] organ l instancji wydał decyzję o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2014.
W dniu 14 kwietnia 2015 r. strona wniosła odwołanie, argumentując, że braki uzupełniła w terminie wskazanym w wezwaniu.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zasady i tryb przyznawania rolnikom pomocy finansowej w ramach działania wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013. Organ powołał treść § 5 ust. 2, ust. 3a i 3 b oraz § 2 rozporządzenia ONW, a także art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i wskazał, że wnioskodawca decyduje o treści wniosku i dołączonych do niego załączników graficznych, które podpisuje i składa organowi, oświadczając, iż zna zasady przyznawania płatności ONW na rok 2014. Zatem musi ponieść odpowiedzialność za treść znajdującą się we wniosku i dołączonych do niego załącznikach. Zgodnie z art. 12 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 na załącznikach graficznych dołączonych do wniosku rolnik powinien wskazać położenie wszystkich działek rolnych deklarowanych do płatności. Jest to niezbędny elementem załącznika graficznego, który to załącznik jest obligatoryjnym i integralnym elementem wniosku. § 5 ust. 2 rozporządzenia ONW stanowi, że wniosek o przyznanie płatności ONW składa się co roku do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwanej dalej "Agencją", właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, czyli w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja i termin ten nie podlega przywróceniu (art. 18 ust. 1-3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego).
Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie strona w terminie wskazanym w art. 18 ust. 2 ustawy złożyła niepodpisany formularz wniosku o przyznanie płatności, do którego dołączyła niewypełnione załączniki graficzne. Braki powyższe uzupełniono w dniu 8 lipca 2014 r. na wezwanie organu z dnia 3 lipca 2014 r. do usunięcia braków formalnych wniosku. W związku z tym organ uznał, że kompletny wniosek, wolny od braków, został złożony w dniu 8 lipca 2014 r. i odmówił przyznania płatności ONW.
Ponadto organ wskazał, że podpis pod wnioskiem oraz oznaczenie działek rolnych na załączniku graficznym strona złożyła na wezwanie organu w trybie art. 64 § 2 K.p.a., z dochowaniem 7 dniowego terminu. W przedmiotowej sprawie przepis art. 64 § 2 K.p.a. nie będzie miał jednak zastosowania, bowiem istnieje przepis szczególny, który wyłącza możliwość uzupełniania braków formalnych po terminie 9 czerwca 2014 r. Przywołany wcześniej przepis art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 jest zupełny i wyłącza możliwość zastosowania trybu usuwania braków formalnych wniosku - art. 64 § 2 K.p.a. po ostatecznym terminie na złożenie wniosku. Zgodnie z art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 uzupełnienie wniosku po ostatecznym terminie składania wniosków jest niedopuszczalne. Tym samym w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że uzupełnienie braków kwalifikowalnych w dniu 8 lipca 2014 r., rodzi skutek od dnia złożenia pierwotnego wniosku, czyli od dnia [...]. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest sposób usunięcia braku po terminie 9 czerwca 2014 r., a mianowicie czy dokonano tego w formie zmiany, korekty czy poprawki. Po ostatecznym terminie składania wniosków niedopuszczalne jest przyjęcie jakiejkolwiek poprawki, z wyjątkiem poprawki błędu oczywistego, o którym mowa w art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Brak w postaci nieoznaczenia działek rolnych na załącznikach graficznych oraz braku podpisu nie mieszczą się w kategoriach błędu oczywistego.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 9 oraz art. 64 § 2 K.p.a. i naruszenie § 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz wniósł o ich uchylenie i przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W ocenie skarżącego brak jest podstaw do odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Z przepisów wynika, że uzupełnienie braku formalnego wniosku w zakreślonym terminie wywołuje skutek z chwilą wniesienia, nie zaś z chwilą uzupełnienia. Dodatkowo skarżący zarzucił organowi opieszałość, która doprowadziła do negatywnych dla niego konsekwencji.
Niezależnie od powyższego skarżący podniósł, że przepis art. 61 § 3 K.p.a. stanowi, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Złożone przez stronę podanie (wniosek o przyznanie płatności) powinno być kompletne, tj. spełniać wymogi określone przepisami prawa. Wynika to wprost z art. 63 § 2 K.p.a. W sytuacji, gdy podanie nie czyni zadość tym wymaganiom, organ ma obowiązek wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.). Jeżeli podanie zawiera braki, poprzez jego konwalidację - a więc uzupełnienie braków - czynność uzyskuje moc od chwili dokonania czynności, a nie od chwili konwalidacji. Gdyby konwalidacja miała wywoływać skutki prawne ex nunc (na przyszłość), nie znajdowałoby też uzasadnienia wyznaczenie przez ustawodawcę terminu do jej dokonania poprzez uzupełnienie podania. Oznacza to, że datą wszczęcia postępowania, w przypadku gdy żądanie załatwienia sprawy zawiera braki co do treści, będzie dzień wniesienia podania, a nie dzień uzupełnienia jego braków (por. Zbigniew R. Kmiecik Charakter prawny żądania wszczęcia postępowania, [w:] Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, LEX/el). Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest wyrażona w art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej. Wynika z niej obowiązek ustalenia treści żądania strony w przypadku wszczęcia postępowania administracyjnego na jej wniosek. Żądanie to wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania, a jego treść pozwala na wyznaczenie stosownej normy prawa materialnego lub normy prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania dowodowego. Organ winien więc z urzędu podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia treści rzeczywistego żądania wnioskodawcy, w przypadku gdy budzi ono jakiekolwiek wątpliwości (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005 r. s. 68 -69). Obowiązek taki wynika ponadto z zawartej w art. 9 K.p.a. zasady udzielania stronom przez organ informacji faktycznej i prawnej.
Zdaniem skarżącego, jego wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, w przypadku wątpliwości co do treści żądania ewentualnie istnienia braków formalnych powinien stanowić podstawę do niezwłocznego podjęcia przez organ stosownych ustaleń i wezwań. Postępowaniu temu powinno towarzyszyć należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Co więcej, organy administracji publicznej mają obowiązek udzielania stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, aby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Obowiązek informowania i wyjaśnienia stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest tylko możliwe. W przeciwnym razie dochodzi do naruszenia art. 7 i 9 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia (zob. wyroki NSA z dnia 1 grudnia 2008 r. II OSK 1774/07 i 6 października 2010 r. II OSK 1488/09 oraz podane tam orzecznictwo).
W rozpoznawanej sprawie nie dochowano powyższych obowiązków. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 został złożony w dniu [...], czyli w terminie na złożenie tegoż wniosku. Wniosek zawierał braki formalne, do których usunięcia organ administracyjny wezwał skarżącego dopiero w dniu 7 lipca 2014r. Braki formalne zostały uzupełnione. W wezwaniu do uzupełnienia braku skarżący został pouczony, że nieuzupełnienie braku spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku winno zostać wysłane do skarżącego w takim terminie, aby realnym było uzyskanie przez niego wsparcia finansowego. Organy administracyjne przecież czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Skarżący podał, że nie był informowany o skutkach nieuzupełnienia braków formalnych wniosku przed 9 czerwca 2014r. Organ administracyjny zaś w uzasadnieniu sam sobie zaprzecza, gdyż powołuje się na przepis art. 64 § 2 K.p.a., w oparciu o który wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku, a następnie wskazuje, że przepis ten nie ma zastosowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) – dalej p.p.s.a.,) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 p.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197).
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ww. ustawy).
Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] o odmowie przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2014.
Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
W myśl § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r., nr 40, poz. 329 ze zm. - płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem":
2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65)(5), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;
4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005".
Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia w związku z art. 18 ust. 1 i ust. 2 powołanej ustawy, płatności ONW są przyznawane na wniosek rolnika i składa się go w terminie od 15 marca do 15 maja. Termin, o którym mowa, nie podlega przywróceniu (art. 18 ust. 3 ustawy).
Zdaniem sądu, wniosek skarżącego o przyznanie płatności ONW, uwzględniwszy regulacje rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", jest podaniem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: K.p.a.), którego ewentualne braki formalne winny być usunięte w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Zgodnie zaś z art. 63 K.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych (§ 2). Podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu (§ 3).
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący w dniu [...], a więc z zachowaniem ustawowego terminu przesłał do Biura Powiatowego ARiMR w P. wniosek o przyznanie na rok 2014 płatności ONW. Wniosek nie został podpisany przez skarżącego oraz skarżący nie zaznaczył działek rolnych: A,B,C,D,E na załącznikach graficznych dostarczonych wraz z wnioskiem. Podkreślić natomiast należy, że załączniki graficzne zostały podpisane przez rolnika.
Zdaniem sądu, powyższe okoliczności wskazują, że wniosek dotknięty był brakami formalnymi i w takiej sytuacji, pracownik Biura Powiatowego ARiMR w P., który otrzymał korespondencję zawierającą przedmiotowy wniosek powinien dokonać jego wstępnej kontroli poprzez sprawdzenie, czy wniosek jest kompletny, a więc czy jest podpisany, czy zawiera wypełnione wszystkie strony, oraz czy załączono do niego wymaganą dokumentację i w przypadku ewentualnych braków pouczyć stronę o konieczności ich uzupełnienia. Powyższe czynności są rutynowymi, sprawdzającymi czynnościami, które każda osoba przyjmująca wniosek winna przeprowadzić. Jest to bowiem warunek konieczny, aby nadać wnioskowi dalszy bieg i rozpoznać go merytorycznie. Stwierdziwszy zatem jakiekolwiek braki formalne wniosku, organ powinien w trybie art. 64 § 2 K.p.a. wezwać wnioskodawcę do ich uzupełnienia w terminie 7 dni i pouczyć o ewentualnych konsekwencjach niezastosowania się do wezwania.
Zauważyć należy, jak już wyżej wskazano, że płatności ONW są przyznawane na wniosek rolnika (art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich). § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. określającego szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności ONW, wskazuje na powinność producenta rolnego, aby jego wniosek o przyznanie płatności spełniał m.in. wymogi określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, odnoszące się do podania, z wyłączeniem adresu. Wniosek ten, poza treścią wskazaną w tym przepisie, powinien spełniać też wymogi dla podań, przewidziane w K.p.a. Wynikałoby stąd, że na organie ciąży obowiązek sprawdzenia, czy producent rolny we wniosku o przyznanie płatności wskazał wszystkie dane szczegółowo wymienione w powołanym rozporządzeniu.
W rozpoznawanej sprawie organ wezwał stronę na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. do usunięcia braków formalnych dopiero pismem z dnia 3 lipca 2014 r. Skarżący w wyznaczonym siedmiodniowym terminie uzupełnił braki. Wprawdzie uzupełnienie wniosku nastąpiło po ostatecznym terminie na złożenie wniosku, który upływał 9 czerwca 2014 r., ale nie można pominąć faktu, że wniosek został złożony z zachowaniem tego terminu w dniu [...], a wezwanie do uzupełnienia braków wysłane zostało dopiero w dniu 3 lipca 2014 r.
W ocenie sądu, organ I instancji wydając w dniu [...] decyzję o odmowie przyznania płatności przerzucił negatywne konsekwencje własnych zaniedbań na producenta rolnego - skarżącego. Takie działanie organu jest niedopuszczalne, podważa niewątpliwie zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, naruszając art. 8 K.p.a. Obowiązkiem organów administracji jest załatwienie spraw zgodnie z przepisami prawa, ale prawo to nie może być interpretowane w ten sposób, że błędy formalne uznawane są za wywołujące skutki materialnoprawne.
Podkreślić należy, że z art. 64 K.p.a. wynika, że pozostawienie podania bez rozpoznania, z innego powodu niż brak adresu, jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, gdy wnoszący podanie, mimo prawidłowego wezwania organu do usunięcia braków, nie usunie w terminie tych braków, i po drugie, gdy wezwanie dotyczyło wymagań wynikających wprost z przepisów prawa.
Jeżeli zatem wystąpił w sprawie administracyjnej usuwalny brak formalny wobec złożenia wniosku nie zawierającego odpowiedniego podpisu, czy też niezaznaczenia na załącznikach graficznych wskazanych we wniosku działek, usunięcie tych braków powinno nastąpić na wstępnym etapie prowadzenia sprawy administracyjnej w formie wezwania przez organ administracji publicznej strony do uzupełnienia braku w określonym terminie. Na organie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przyjmującym wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności objętej rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r., spoczywa bowiem obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach tego rozporządzenia i wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych tego wniosku, a to stosownie do przepisu art. 64 § 2 K.p.a. Natomiast za treść merytoryczną tego wniosku, w tym także w zakresie żądanych płatności, odpowiedzialność ponosi wnioskodawca (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1115/08).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporne jest, że strona uczyniła zadość wezwaniu z dnia 3 lipca 2014 r. - podpisała wniosek i zaznaczyła na załącznikach graficznych działki rolne. Wobec powyższego w ocenie sądu tak kategorycznie negatywne stanowisko organów w kwestii niezachowania terminu do złożenia wniosku nie może być uznane za prawidłowe. Przypomnieć należy, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, co oznacza, że niezależnie od tego, czy żądanie to (wniosek) jest prawidłowo wniesione, czy też zawiera wady formalne, wszczyna postępowanie administracyjne. Obowiązkiem organu, do którego wniosek wpłynął, jest natomiast dokonanie analizy wniosku, m.in. w zakresie spełnienia wymogów ustawowych i w razie stwierdzenia braków nałożenia na wnioskodawcę obowiązku ich usunięcia w określonym terminie, z pouczeniem, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania (art. 64 (2 k.p.a.). Oznacza to, że dopiero niezastosowanie się wnioskodawcy do nałożonego na niego przez organ obowiązku usunięcia wady wniosku w terminie spowoduje skutek w postaci pozostawienia wniosku bez rozpoznania, czyli zaistnienia takiej sytuacji prawnej, jak gdyby wniosek w ogóle nie został złożony. Usunięcie natomiast braków wniosku stosownie do wezwania dokonanego przez organ administracji publicznej prowadzi do rozpoznania sprawy przez ten organ (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1567/08 (LEX nr 571831).
Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie uzupełnienie braków wniosku miało miejsce w zakreślonym przez organ siedmiodniowym terminie, to oznacza, że wniosek o przyznanie płatności został złożony w terminie określonym w art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, tj. przed 9 czerwca 2014r.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że organy administracji naruszyły art. 64 § 2 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie uzupełnienia przez wnioskodawcę, na wezwanie organu, braków formalnych wniosku w związku z art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.), a w konsekwencji także art. 8 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy rozważą wszystkie okoliczności sprawy, uwzględniając stanowisko sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu wyroku.
Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji.
r.t.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło