III SA/Łd 906/18

WyrokWSA w Łodzi2019-04-05

Skład orzekający: Teresa Rutkowska, Małgorzata Kowalska, Monika Krzyżaniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna wydana po śmierci strony postępowania może być uznana za ważną?
Ratio decidendi
Decyzja administracyjna wydana po śmierci strony postępowania jest decyzją rażąco naruszającą prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i jako taka podlega stwierdzeniu nieważności. Status strony postępowania wygasa z chwilą śmierci, a osoba zmarła nie może być podmiotem praw i obowiązków w postępowaniu administracyjnym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o nałożeniu kary. Skarżąca wniosła skargę do sądu, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów i naruszenie procedury. Sąd stwierdził, że jedna ze stron postępowania (wspólnik spółki cywilnej) zmarła przed wydaniem zaskarżonej decyzji, co stanowiło rażące naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 5 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2019 roku sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącej A. Z. kwotę 720 (słownie: siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. z 2018 r. Dz.U. poz. 800 ze zm.) oraz art. 222 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. 2016r. poz. 1948) po rozpatrzeniu odwołania A. Z. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. T. z dnia [...] r. nr [...] wymierzającej karę pieniężną w wysokości 24.000,00 zł z tytułu urządzania gier na automatach, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z akt sprawy wynika, że w dniu 13.08.2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. T. przeprowadził w lokalu Restauracja i Hotel pod "A." z automatami położonym przy ul. K. w P. T. kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19.11.2009 r. o grach hazardowych, u.g.h. Kontrola została przeprowadzona na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z 2 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, w myśl którego kontroli podlega przestrzeganie przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, o których mowa w u.g.h. oraz zgodność tej działalności z udzieloną koncesją lub zezwoleniem oraz zatwierdzonym regulaminem. Naczelnik Urzędu Celnego w P. T. postanowieniem z dnia [...] r. wszczął z urzędu wobec wspólników s.c. B. postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gry na automatach poza kasynem gry. W sprawie zgromadzono dowody: 1) protokół kontroli nr [...] z dnia 13.08.2015r. 2) protokół przesłuchania C. K., z którego wynika, że zgodził się na stawienie automatów do gier do swojego lokalu i nie obsługiwał automatów. 3) umowa najmu powierzchni lokalu z 01.04.2015r. 4) protokół przesłuchania świadka Pani K. Ś.. 5) notatka służbowa zawierająca opis lokalu w momencie kontroli, w tym fakt gry na automacie gracza, którego nie przesłuchano z uwagi na przeszkodę w postaci stanu nietrzeźwości. Naczelnik Urzędu Celnego w P. T. stwierdził, że dowód z eksperymentu odtworzenia przebiegu gry w lokalu z automatami na automatach do gry jednoznacznie potwierdza, iż gry prowadzone na 2 zakwestionowanych urządzeniach, są grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h., bowiem zawierają element losowości, gdyż wyniki gry są nieprzewidywalne i niezależne od możliwości zręcznościowych gracza. Skoro gry na przedmiotowych urządzeniach były odpłatne i urządzane w ogólnie dostępnym lokalu, a więc niewątpliwie nastawione na osiągnięcie zysku, to fakt ten pozwala na wyprowadzenie wniosku, że gry prowadzone były w celach komercyjnych. Dokumenty zgromadzone w toku kontroli wskazują, iż lokalem, w którym znajdują się automaty, dysponują Wspólnicy Spółki B. Po przeprowadzeniu postępowania Naczelnik Urzędu Celnego w P. T. w dniu [...] wydał decyzję wymierzającą B. karę pieniężną w wysokości 24000,00 zł z tytułu urządzania gier poza kasynem gry na automatach, bez numeru poświadczenia rejestracji, bez numeru pozwolenia. Wspólnicy spółki 5 stycznia 2017 r. odwołali się od decyzji wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Decyzji organu I instancji zarzucono naruszenie: 1.art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez przypisanie skarżącym statusu urządzającego gry na automatach. 2) art. 75 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w tym zaniechanie dopuszczenia dowodu z zeznań właściciela automatów P. K., skutkujące brakiem ustaleń świadczących o jakimkolwiek zaangażowaniu skarżących w obsługę, serwis, nadzór nad kwestionowanymi urządzeniami bądź inne czynności faktyczne mogące uchodzić za urządzanie gry na automacie. 3) art. 75 k.p.a. poprzez wybiorcze dopuszczenie dowodów i ich jednostronną analizę z pominięciem w szczególności dowodów dla strony korzystnych m.in. z zeznań K.Ś., pisemnych zastrzeżeń strony, umowy najmu powierzchni oraz brak wskazania z jakich powodów odmówiono im wiarygodności zwłaszcza w zakresie braku jakichkolwiek związków skarżących z czynnościami faktycznymi mogącymi uchodzić za urządzanie gier na automatach. 4) art. 123 o.p. poprzez faktyczne uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów na skutek nieuwzględnienia pisemnego wniosku z dnia 07.09.2016r. o przedłużenie terminu do wykonania czynności zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym z przyczyn uzasadnionych ważnymi względami osobistymi, w tym nieobecnością wspólnika prowadzącego sprawy B s.c. 5) naruszenie zasady in dubio pro tributario wyrażonej w art. 2a o.p., w szczególności poprzez nieuwzględnienie wątpliwości dotyczących zakresu obowiązywania skuteczności przepisów ustawy o grach hazardowych zwłaszcza prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego przywracającego P. K. prawa do władania kwestionowanymi urządzeniami mogącego utwierdzić w przekonaniu, że wyrażona przez niego w umowie najmu powierzchni deklaracja o ich legalności polega na prawdzie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że z dniem 1 kwietnia 2017 r. przepis art. 89 u.g.h. został zmieniony przez art. 1 pkt 67 ustawy dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017r. poz.88), dalej ustawa nowelizująca. Organ zacytował treść przepisu przed i po nowelizacji i wskazał, że ustawa z 15 grudnia 2016 r. weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2017r. i zmieniła zasadniczo treść art. 89 u.g.h. Organ odwoławczy zastosował przepis art.89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r., czyli w wersji już nie obowiązującej w dacie orzekania. W sytuacji, gdy ustawa nowelizująca zasadniczo zmienia treść przepisu art.89 u.g.h. i nie zawiera przepisów przejściowych to powstaje wątpliwość jakie przepisy winny mieć zastosowanie do oceny zachowania skarżącej, które miało miejsce przed 1 kwietnia 2017 r., zaś decyzja organu jest wydawana po tym dniu. Ustawa z 15 grudnia 2016 r. nie reguluje kwestii intertemporalnych dotyczących spraw, o których mowa w art. 89 u.g.h. w związku z tym lukę tę wypełnia w drodze wykładni organ stosujący prawo, czyli w niniejszej sprawie organ odwoławczy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. w niniejszej sprawie orzekał w oparciu o zasad lex retro non agit, według której do zdarzeń prawnych zaistniałych w określonym czasie stosuje się przepisy prawa wówczas obowiązujące i późniejsze przepisy nowelizujące określone regulacje prawne nie znajdują do nich zastosowania. Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. DIAS podkreślił, że w myśl art. 89 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa w ust 1 pkt 2 - wynosi 12.000 zł od każdego automatu (art.89 ust.2 pkt 2 ww. ustawy). W świetle art. 90 ust.1 u.g.h., kary pieniężne wymierza w drodze decyzji naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania urządzana jest gra hazardowa. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał Wspólników Spółki Cywilnej B.za podmiot urządzający gry na automatach, skoro udostępnił powierzchnię użytkową, na której zainstalowano i eksploatowano przedmiotowe urządzenia, w celu osiągnięcia korzyści finansowych. Przeprowadzono eksperyment, w wyniku którego stwierdzono, że urządzenia są eksploatowane w celach komercyjnych, o czym świadczy konieczność użycia środków finansowych, do jego uruchomienia; gra zawiera element losowości, grający nie ma wpływu na wynik gry. Wynik gry jest nieprzewidywalny dla grającego, a uzyskiwane rezultaty klasyfikują rozgrywane na nich gry jako losowe. Eksperymenty opisane w protokole kontroli nr [...] z dnia 13.08.2015 r., wykazały, zdaniem organu, że: 1. urządzenie HOT SPOT bn jest automatem do gier hazardowych o wygrane rzeczowe. Gry zawierają w sobie element losowości. Uzyskane w grze wygrane punktowe można wykorzystać do dalszej gry bez konieczności wpłaty stawki za dalszy udział w grze. 2. urządzenie bn oznaczone numerem V86 jest automatem do gier hazardowych o wygrane rzeczowe. Gry zawierają w sobie element losowości. Uzyskane w grze wygrane punktowe można wykorzystać do dalszej gry bez konieczności wpłaty stawki za dalszy udział w grze. Punkty można było także zamienić na wygraną pieniężną i wypłacić przez urządzenie co zrealizowano podczas prowadzonego eksperymentu. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z protokołu przesłuchania C. K. wynika, że zgodził się na wstawienie automatów do gier do swojego lokalu. Z umowy najmu powierzchni lokalu z 01.04.2015 r. wynika (§ 1 pkt 2), że celem umowy jest zainstalowanie automatów. Zatem Wspólnicy mieli świadomość w jakim celu jest wynajmowany lokal i lokal ten udostępniono za kwotę 1000 zł miesięcznie. Odnosząc się do wniosku dowodowego z treści umowy, zawartego w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, że obowiązkiem Wspólników wynikającym z umowy było udostępnienie lokalu na potrzeby instalacji, a później eksploatacji zainstalowanych automatów - jak to wyrażono wprost w umowie: "powierzchnia użytkowa niezbędna w ww. lokalu niezbędna do ustawienia i obsługi urządzeń". Zatem umożliwienie obsługi urządzeń było obowiązkiem Wspólników wpisanym do umowy. Gdyby nie udostępniono lokalu nie byłoby nielegalnego kasyna, właściciel automatów nie mógłby ich zainstalować. Zdaniem DIAS z pewnością występuje tu współpraca Stron, a obowiązek Wspólników sprowadzała się po zainstalowaniu do udostępnienia urządzeń. Odnośnie zarzutu podanego jako punkt 4 DIAS zauważył, że przepisy Ordynacji podatkowej nie upoważniają organów podatkowych do przedłużania terminów wskazanych w tej ustawie. Naczelnik jako gospodarz postępowania dokonuje oceny czy materiał dowodowy pozwala na wydanie decyzji, a wydanie decyzji wskazuje, że taką ocenę przeprowadził. Decyzje organów I instancji podlegają kontroli instancyjnej, którą Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. w niniejszej sprawie wskutek odwołania Wspólników niniejszym przeprowadza. Odnośnie zarzutów 2 i 3 odwołania organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji nie została wydana na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji Wspólnicy podnieśli wątpliwości skuteczności obowiązywania przepisów ustawy o grach hazardowych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. odnosząc się powyższego zauważył, że kwestia poruszona w odwołaniu została rozstrzygnięta w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016r. sygn. akt II GPS 1/16. Zdaniem organu w omawianej sprawie nie zaistniały jakiekolwiek podstawy do odmowy zastosowania w stosunku do Wspólników przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., co oznacza, że wymierzenie kary pieniężnej było uzasadnione. Odmowa zastosowania przepisów ustawy o grach hazardowych w odniesieniu do Wspólników spółki spowodowałaby uniknięcie przez nią odpowiedzialności za świadom łamanie obowiązującego prawa, co nie jest korzystaniem ze swobód traktatowych i nie ma związku z funkcjonowaniem rynku wewnętrznego, przed zakłóceniem którego chronić ma prewencyjna kontrola, przewidziana w dyrektywie 98/34/WE. W rozpoznawanej sprawie ustalono, iż Wspólnicy Spółki nie posiadają ani koncesji, ani zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier na automatach, pomimo powszechnej w Polsce wiedzy, że działalność w zakresie gier hazardowych jest rodzajem działalności koncesjonowanej, a więc podlegając j ścisłej kontroli państwowej. Spółka podjęła działalność w zakresie urządzania takich gier, pomijając wszelkie procedury prawne, nie starając się ani uzyskać właściwych zezwoleń, ani nawet nie inicjując jakichkolwiek działań w kierunku ich legalizacji. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w sprawie został zgromadzony potrzebny do rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Dokonana ocena posiadanych i zgromadzonych dowodów, w szczególności dowodów z dokumentów - nie nosi znamion dowolności. Zebrany w sprawie materiał został wszechstronnie rozważony i wyprowadzono z niego logiczne wnioski, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał także na wyrok TSUE w sprawie C-303/15 , który orzekł że art. 1 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego w brzmieniu zmienionym na mocy dyrektywy 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r. należy interpretować w ten sposób, że przepis krajowy, taki jak ten będący przedmiotem postępowania głównego, nie wchodzi w zakres pojęcia "przepisów technicznych" w rozumieniu tej dyrektywy, podlegających obowiązkowi zgłoszenia na podstawie art. 8 ust. 1 tej samej dyrektywy, którego naruszenie jest poddane sankcji w postaci braku możliwości stosowania takiego przepisu." W skardze skierowanej do sądu A. Z. wniosła o uchylenie decyzji I i II oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie : 1. art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące bezzasadnym przypisaniem skarżącej statusu "urządzającego gry na automatach"; 2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności poprzez bezzasadną odmowę (postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2018 r.) dopuszczenia dowodów zawnioskowanych w odwołaniu z dnia 5 stycznia 2017 r., a świadczących o braku jakiegokolwiek zaangażowaniu skarżącej w obsługę, serwis, nadzór nad kwestionowanymi urządzeniami bądź inne czynności faktyczne mogące uchodzić za urządzanie gry na automacie; 3. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. mające wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez błędne ustalenia faktyczne powstałe w następstwie wybiórczości w gromadzeniu dowodów i ich jednostronnej analizy, z pominięciem w szczególności dowodów dla strony korzystnych oraz brak wskazania z jakich powodów odmówiono im wiarygodności, zwłaszcza w zakresie braku jakichkolwiek związków skarżących z czynnościami faktycznymi mogącymi uchodzić za urządzanie gier na automatach 4. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez rozpoznanie istoty zarzutów podniesionych w odwołaniu, a odnoszących się arbitralnego, oderwanego od rzeczywistości przypisania skarżącej roli podmiotu "urządzających gry na automatach" ; 5. naruszenie zasady in dubia pro tributario wyrażonej w art. 2a o.p. w szczególności poprzez nieuwzględnienie występujących dacie czynności kontrolnych wątpliwości prawnych dotyczących zakresu obowiązywania - skuteczności przepisów ustawy o grach hazardowych, w tym zwłaszcza prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego przywracającego kontrahentowi skarżących – P. K. prawa do nieskrępowanego władania kwestionowanymi urządzeniami mogącego utwierdzać w przekonaniu, że wyrażona przez niego w umowie najmu powierzchni deklaracja o ich legalności polega na prawdzie. Skarżąca podtrzymała wniosek o przeprowadzenie dowodów bezzasadnie oddalonych postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., bowiem bezpośrednio dotyczą one ustaleń faktycznych stanowiących podstawę nałożenia kary pieniężnej, a nadto dowodu z dokumentu poświadczającego zgon ukaranego C. K.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Jak wynika z aktu zgonu załączonego do akt administracyjnych wspólnik spółki cywilnej C. K. zmarł 2 grudnia 2017 r. Postanowieniem Sądu Rejonowego w P. T. z dnia 4 czerwca 2018 r. stwierdzono nabycie spadku po zmarłym (sygn. [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Zaskarżona decyzja nie może się ostać w obrocie prawnym. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.– dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Jak stanowi art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części , jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika tymczasem, że zaskarżona decyzja wydana została już po śmierci jednego ze wspólników spółki cywilnej (ojca skarżącej). Skoro konsekwencją utraty zdolności prawnej jest to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego i wydać decyzji, to jeżeli taka decyzja została wydana należy ją ocenić jako decyzję rażąco naruszającą prawo . Na ocenę o zaistnieniu wady , o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie ma wpływu to, czy organ wiedział o śmierci strony postępowania oraz czy jego niewiedza była zawiniona czy też nie. Powołany przepis w ogóle nie nawiązuje do wiedzy organu o okolicznościach skutkujących nieważnością decyzji . Należy jedynie zauważyć, że to organ jest zobowiązany ustalić występujące w sprawie strony postępowania (por. np. wyrok NSA z 5 lipca 2013 r. I OSK 361/12, wyrok WSA w Poznaniu z 6 listopada 2015 r. II SA/Po 368/15). Skoro zaskarżona decyzja została skierowana do osoby zmarłej, to takie naruszenie prawa nie daje Sądowi żadnego wyboru i powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy, co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 829/11 (takie samo stanowisko zawarte jest również w wyrokach NSA z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 708/12; z dnia 27 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 151/09). Taka sytuacja była już wielokrotnie rozważana w orzecznictwie sądów administracyjnych i jednolicie przyjmowano, że skierowanie decyzji w stosunku do zmarłej osoby musi być zawsze kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wyroki NSA z 14 listopada 2001 r sygn. I SA 2462/99, z 20 września 2002 r. sygn. I SA 428/01, z 11 marca 2008r. I OSK 1959/06 , II FSK 3941/13 z 24 lutego 2016 r., publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Stwierdzenie takiej wady nie pozwala Sądowi na dokonanie merytorycznej oceny co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji . Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 720 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. e.o.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło