III SA/Łd 908/25
WyrokWSA w Łodzi2026-02-06
Skład orzekający: Teresa Rutkowska, Katarzyna Ceglarska-Piłat, Paweł Dańczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy regulująca zasady obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej może nakładać na wnioskodawców obowiązek określenia skutków finansowych realizacji projektu uchwały oraz czy przewodniczący rady może weryfikować liczbę podpisów pod projektem uchwały?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały rady gminy w części dotyczącej obowiązku określenia skutków finansowych realizacji projektu uchwały, uznając go za nadmierny formalizm i przekroczenie delegacji ustawowej. W pozostałym zakresie skargę oddalono, uznając, że przewodniczący rady może w ramach organizowania pracy rady zwracać się do prezydenta miasta o weryfikację podpisów pod projektem uchwały, co mieści się w granicach upoważnienia ustawowego.Stan faktyczny
Wojewoda Łódzki zaskarżył uchwałę Rady Miasta Piotrkowa Trybunalskiego dotyczącą obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o samorządzie gminnym, w tym przekroczenie delegacji ustawowej w zakresie wymogów formalnych dla projektów uchwał oraz przyznanie przewodniczącemu rady nieprzewidzianych praw. Rada Miasta wniosła o oddalenie skargi.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 3 ust. 3 Załącznika do Uchwały od słów: "oraz określenia skutków finansowych jej realizacji jeśli wystąpią w związku z jej przyjęciem." oraz § 8 ust. 1 Załącznika do Uchwały od słów: "z zachowaniem 3-miesięcznego terminu liczonego od dnia złożenia prawidłowego wniosku.". W pozostałym zakresie skargę oddalono i zasądzono od Rady Miasta na rzecz Wojewody zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 6 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat (spr.), Sędzia WSA Paweł Dańczak, Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2026 roku sprawy ze skargi Wojewody Łódzkiego na uchwałę Rady Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 26 marca 2025 roku Nr XV/164/25 w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie: - § 3 ust. 3 Załącznika do Uchwały od słów: "oraz określenia skutków finansowych jej realizacji jeśli wystąpią w związku z jej przyjęciem."; - § 8 ust. 1 Załącznika do Uchwały od słów: "z zachowaniem 3-miesięcznego terminu liczonego od dnia złożenia prawidłowego wniosku."; 2) w pozostałym zakresie skargę oddala; 3) zasądza od Rady Miasta Piotrkowa Trybunalskiego na rzecz Wojewody Łódzkiego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Rada Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 w związku z art. 41a ust. 5 ustawy z dnia 18 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm., dalej:" u.s.g.", "ustawa") 26 marca 2025 r. podjęła uchwałę nr XV/164/25 w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej.
Wojewoda Łódzki wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższą uchwałę, zarzucając istotne naruszenie prawa, tj.:
1. art. 41a ust. 5 u.s.g. polegające na przekroczeniu delegacji ustawowej wynikającej z powyższego przepisu, przez wskazanie w § 3 ust. 1 i ust. 3 załącznika do uchwały wymogów formalnych, które mają być zastosowane do projektu uchwały wnoszonego w ramach wykonywania inicjatywy uchwałodawczej;
2. art. 41a ust. 5 u.s.g. polegające na przekroczeniu delegacji ustawowej wynikającej z powyższych przepisów, przez przyznanie w § 7 ust. 3 załącznika do uchwały, Prezydentowi Miasta prawa do weryfikacji złożonych podpisów;
3. art. 41 a ust. 5 w zw. z art. 19 ust. 2 u.s.g. polegające na przekroczeniu delegacji ustawowej wynikającej z powyższego przepisu, przez przyznanie w § 7 ust. 4 załącznika do uchwały, uprawnienia Przewodniczącemu Rady Miasta do wezwania Komitetu do uzupełnienia nieprawidłowości w złożonym wniosku;
4. art. 41a ust. 3 w zw. z art. 19 ust. 2 u.s.g. polegające na przekroczeniu delegacji ustawowej wynikającej z powyższego przepisu, przez przyznanie w § 8 ust. 1 załącznika do uchwały, Przewodniczącemu Rady Miasta uprawnień należących do Rady Miasta.
W uzasadnieniu skargi skarżący zaznaczył, że ww. uchwała stanowiąca akt prawa miejscowego nie wypełnia w sposób właściwy delegacji zawartej w art. 41a ust. 5 u.s.g.
Odnosząc się do § 3 ust. 1 załącznika do uchwały wskazał, że chociaż uchwała w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej powinna określać m.in. formalne wymogi, jakim muszą odpowiadać składane projekty to jej unormowania nie mogą być jednak wyrazem nadmiernego, nieuzasadnionego formalizmu bowiem wnoszenie uchwał przez grupę mieszkańców powinno być nieskomplikowane i maksymalnie odformalizowane. Postanowienia § 3 ust. 1 załącznika do uchwały wprowadzające obowiązek redagowania uchwały zgodnie z zasadami techniki prawodawczej stanowi nieuzasadniony formalizm oraz narusza art. 41a ust. 5 pkt 4 u.s.g.
W zakresie brzmienia § 3 ust. 3 załącznika do uchwały skarżący podkreślił, że regulacja ta stanowi przekroczenie delegacji ustawowej wynikającej z art. 41a ust. 5 u.s.g., gdyż nakazuje dołączenie do projektu uchwały "uzasadnienia zawierającego zwięzłe wyjaśnienie potrzeby podjęcia uchwały, opis proponowanych regulacji oraz określenie skutków finansowych jej realizacji, jeżeli wystąpią w związku z jej przyjęciem". Zdaniem skarżącego wprowadzając regulacje zawarte w § 3 ust. 3 załącznika, Rada Miasta w istocie ogranicza, a przynajmniej utrudnia mieszkańcom – w sposób nieuzasadniony – realizację obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej.
Odnosząc się do § 7 ust. 3, 4, 5 i 8 załącznika do uchwały skarżący podkreślił, że jedynym organem upoważnionym do decydowania o losach złożonego w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej projektu uchwały jest rada gminy.
Ustawodawca nie przewidział możliwości upoważniania przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego swych przewodniczących do podejmowania władczych, jednoosobowych decyzji w przedmiocie czy składany projekt uchwały spełnia określone wymogi i w związku z tym, czy powinien być przedmiotem obrad rady. Przyznanie tak daleko idących kompetencji przewodniczącemu organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego oznaczałoby, że to on – jednoosobowo – podejmuje decyzję czy poddać pod obrady organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego projekt uchwały zgłoszony w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, co stanowi istotne naruszenie prawa, tj. art. 41a ust. 5 u.s.g. Kwestię uprawnień przewodniczącego rady wyczerpująco reguluje art. 19 ust. 2 u.s.g., który stanowi, że zadaniem przewodniczącego (jak i jego zastępców) jest wyłącznie organizowanie pracy rady oraz prowadzenie jej obrad. W świetle art. 41a ust. 3 u.s.g. zgłoszony projekt uchwały w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej staje się przedmiotem obrad rady gminy na najbliższej sesji. Ustawodawca nie przewidział możliwości nieprzedłożenia złożonego projektu pod obrady rady. To rada gminy ma obowiązek weryfikacji, czy wniesiony projekt spełnia warunki formalno-prawne, w tym w zakresie załączonych do niego list poparcia oraz dokonać analizy merytorycznej projektu. Organ wykonawczy gminy może wyrazić swoją opinię w przedmiocie zgłoszonego projektu uchwały w toku prac rady gminy, o ile tylko procedura uchwałodawcza uregulowana np. w statucie gminy lub w regulaminie rady gminy, przewiduje taką możliwość.
W związku z powyższym w ocenie skarżącego § 7 ust. 3 i 4 załącznika do uchwały przyznający dodatkowe, nieprzewidziane w art. 41 a ust. 5 oraz w art. 19 ust. 2 u.s.g. uprawnienia dla Przewodniczącego Rady Miasta, obowiązek zwracania się do Prezydenta Miasta o weryfikację podpisów, a także możliwość wezwania Komitetu przez Przewodniczącego Rady Miasta do usunięcia braków wskazanych w § 7 ust. 4, w istotny sposób narusza art. 41a ust. 5 u.s.g. Podobnie regulacja zawarta w § 8 ust. 1 załącznika do uchwały, która uzależnia możliwość wprowadzenia do porządku sesji rady miasta wniosku, który został złożony prawidłowo, zdaniem skarżącego, jest przekroczeniem delegacji ustawowej z art. 41a ust. 5 ustawy.
W oparciu o wyżej wskazane zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości oraz zasądzenie na swą rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Piotrkowa Trybunalskiego wniosła o jej oddalenie i zasądzenie na swą rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. W myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5), akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6).
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Z art. 91 ust. 4 ustawy wynika bowiem, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, lecz tylko wskazuje się, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Nie stwierdza się również nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego (art. 94 ust. 1 u.s.g.).
Skargę w sprawie wywiódł Wojewoda Łódzki, jako organ nadzoru w rozumieniu przepisów rozdziału 10 ustawy o samorządzie gminnym, w stosunku do gminy (w tym przypadku gminę tworzy położone na jej terenie miasto). Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy – wtedy może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (art. 93 ust. 1 u.s.g.). W tym zakresie organ nadzoru, realizując swe kompetencje, nie jest krępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi (por. postanowienie NSA z 23 czerwca 2005 r., sygn. akt II OSK 513/05, CBOSA). Ponieważ w terminie wynikającym z art. 91 ust. 1 u.s.g. organ nadzoru nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie niezgodności z prawem ww. uchwały, tym samym Wojewoda Łódzki prawidłowo przyjął jako podstawę skargi art. 93 ust. 1 u.s.g.
Niewątpliwie zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego (por. wyroki WSA w Łodzi: z 10 października 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 683/19, z 3 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 683/19). Zgodnie z art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm., dalej: "Konstytucja RP"), akty prawa miejscowego mogą być stanowione przez organy samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego. Zakres i treść prawa miejscowego uwarunkowana jest zatem normami ustalonymi w aktach wyższego rzędu. Podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest upoważnienie zawarte w ustawie, co przesądza o ich zależnej pozycji w hierarchii źródeł prawa. Każdorazowo zatem w akcie rangi ustawowej musi być zawarte upoważnienie (delegacja) dla Rady Miejskiej dla podjęcia aktu prawa miejscowego. Zasada ta znajduje też potwierdzenie w art. 40 ust. 1 u.s.g. Uchwalając akt prawa miejscowego, w oparciu o normę ustawową organ stanowiący musi ściśle uwzględnić wytyczne zawarte w upoważnieniu. Organ stanowiący ma obowiązek ścisłej interpretacji normy upoważniającej, nie może domniemywać swej kompetencji, dokonywać wykładni rozszerzającej czy wyprowadzać kompetencji w drodze analogii. Odstąpienie od wskazanych reguł narusza związek formalny i materialny między aktem wykonawczym a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. W świetle art. 91 ust. 1 w zw. z ust. 4 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona uchwała Rady Miasta Piotrkowa Trybunalskiego została podjęta z istotnym naruszeniem prawa. Do istotnych wad uchwały, których wystąpienie skutkuje stwierdzeniem nieważności, zalicza się m.in. naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego przez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał.
Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g. na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach, rada gmina stanowi akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze gminy. Uprawnienie do uchwalania aktów prawa miejscowego regulujących określone sfery życia społeczności gminy jest ściśle wyznaczone przepisami prawa i w jego granicach przedmiotowych. Materia regulowana wydanym przez organ aktem normatywnym nie może przekraczać zakresu upoważnienia ustawowego. Potwierdza to § 143 w zw. z § 115 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283; dalej: "Zasady techniki prawodawczej", "ZTP"), z którego wynika, że w akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym (upoważnieniu ustawowym).
Kwestie dotyczące obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczą reguluje art. 41a u.s.g., który zamyka ją w 5 ustępach. Zgodnie z art. 41a ust. 1 ustawy grupa mieszkańców gminy, posiadających czynne prawa wyborcze do organu stanowiącego, może wystąpić z obywatelską inicjatywą uchwałodawczą. (ust. 1). Grupa mieszkańców, o której mowa w ust. 1, w gminie powyżej 20 000 mieszkańców – musi liczyć co najmniej 300 osób (ust. 2). Projekt uchwały zgłoszony w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej staje się przedmiotem obrad rady gminy na najbliższej sesji po złożeniu projektu, jednak nie później niż po upływie 3 miesięcy od dnia złożenia projektu (ust. 3). Komitet inicjatywy uchwałodawczej ma prawo wskazywać osoby uprawnione do reprezentowania komitetu podczas prac rady gminy (ust. 4). Przepis art. 41a ust. 5 ustawy upoważnia organ stanowiący gminy do szczegółowego uregulowania zasad wnoszenia inicjatyw obywatelskich, zasad tworzenia komitetów inicjatyw uchwałodawczych, zasad promocji obywatelskich inicjatyw uchwałodawczych, formalnych wymogów, jakim muszą odpowiadać składane projekty. Oznacza to, że stosowna uchwała musi uwzględniać zapisy zawarte w ustawie o samorządzie gminnym oraz że nie może wykraczać poza powyższe upoważnienie ustawowe.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd częściowo podzielił stanowisko Wojewody Łódzkiego uznając, że zaskarżona uchwała naruszając art. 41a ust. 3 i 5 u.s.g. jest wadliwa w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności – odpowiednio – w odniesieniu do regulacji zawartych w § 3 ust. 3 od słów: "oraz określenia skutków finansowych jej realizacji jeśli wystąpią w związku z jej przyjęciem." oraz w § 8 ust. 1 u od słów: "z zachowaniem 3-miesięcznego terminu liczonego od dnia złożenia prawidłowego wniosku." załącznika.
O ile odnosząc się do § 3 ust. 3 załącznika za racjonalne uznać należy dołączenie do projektu uchwały zwięzłego uzasadnienia pozwalającego na poznanie motywów jej przedłożenia (w szczególności rozwiązaniu jakiego lokalnego problemu ma ona służyć) i syntetycznego opisu pozwalającego na określenie jaka ma być jej treść, to jako wadliwe trzeba ocenić wprowadzenie obowiązku określenia skutków finansowych realizacji inicjatywy uchwałodawczej, jeśli wystąpią w związku z jej przyjęciem. Taki wymóg należy uznać za nadmierny, zbędny formalizm, który nie powinien mieć miejsca bowiem ideą obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, jest to by wnoszenie projektów uchwał było dla mieszkańców gminy realne i nieskomplikowane a także by nie wymagało wiedzy specjalistycznej pozwalającej – tak jak w analizowanym przypadku – na ocenę ewentualnych konsekwencji finansowych jej wdrożenia czy znajomości źródeł finansowania (por. wyrok WSA w Lublinie z 13 listopada 2025 r., sygn. akt III SA/Lu 393/25).
Mimo że wymogi formalne jakim muszą odpowiadać projekty uchwał przedkładane przez mieszkańców, każdorazowo powinny być uregulowane w uchwale rady miasta w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej na tyle wyczerpująco i jasno aby były swoistą gwarancją, że projekt będzie mógł być procedowany w ustawowym terminie i nie zostanie odrzucony przez organ z uwagi na jego "niedopracowanie" (por. wyroki WSA w Łodzi: z 8 października 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 455/20, z 10 października 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 683/19, z 10 lipca 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 192/25) to nadmierny formalizm zamiast prowadzić do wspierania przez organy władzy publicznej jednej z istotnych form wyrażania przez społeczność lokalną stanowiska może być istotnym elementem blokowania przejawów aktywności obywatelskiej oraz wskazanej formy demokracji bezpośredniej.
Wbrew stanowisku skarżącego wynikający jednak z § 3 ust 1 zwymóg zredagowania projektu uchwały zgodnie z przepisami przepisów Zasad techniki prawodawczej należy ocenić jako skutek obowiązywania art. 2 Konstytucji RP według którego przepisy prawne powinny być formułowane w sposób poprawny, precyzyjny i jasny tak aby wyrażały intencje autorów inicjatywy (ale równocześnie uwzględniały, że uchwała rady gminy (rady miejskiej) w przedmiocie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, stanowi akt prawa miejscowego, który – zgodnie z treścią art. 94 Konstytucji RP – stanowiony jest na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie). Ponieważ w związku z treścią obowiązku wynikającego z § 3 ust 1 załącznika zaskarżona uchwała nie przewiduje żadnej sankcji to oczywiste jest, że projekt uchwały zawierający ewentualne uchybienia ZTP będzie skutkować traktowaniem ich jako naruszenia prawa o charakterze nieistotnym podlegającego korekcie redakcyjnej – chyba że doszłoby do złamania konstytucyjnych zasad tworzenia prawa tj. naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności aktu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1605/20, wyrok NSA z 22 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1410/19).
Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut, że § 7 ust. 3 załącznika wskazujący, że Przewodniczący Rady Miasta zwraca się do Prezydenta Miasta w celu weryfikacji liczby podpisów złożonych pod obywatelską inicjatywą uchwałodawczą z punktu widzenia posiadania przez podpisujących czynne prawo wyborcze do RM jest niezgodny z prawem. W powołanym wyroku z 22 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1410/19, wydanym na kanwie analogicznie brzmiącego art. 89a ust. 1-5 nieobowiązującej ustawy o samorządzie województwa NSA wskazał, że w działaniach podejmowanych w ramach realizacji obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej należy wyróżnić dwa etapy. Pierwszy ma charakter organizacyjno-formalny – w jego ramach dochodzi do utworzenia komitetu, który podejmuje czynności związane z przygotowaniem projektu uchwały, z kampanią promocyjną i z organizacją zbierania podpisów popierających go mieszkańców posiadających czynne prawa wyborcze do organu stanowiącego a finalnie – do skierowania projektu pod obrady rady. W tym etapie konieczna jest m.in. weryfikacja projektu uchwały pod względem formalnym, w szczególności w aspekcie wymaganej liczby podpisów osób popierających projekt. Drugi etap, który można nazwać merytorycznym, dotyczy rozpatrywania projektu przez radę, a więc jego właściwego procedowania. Ta materia wykracza jednak poza granice art. 41a ust. 5 u.s.g.
Nie ulega wątpliwości, że projekt uchwały powinien być składany wraz z wykazem podpisów mieszkańców popierających inicjatywę. Dopiero wówczas powstaje skutek wynikający z art. 41a ust. 3 u.s.g., a sam projekt uchwały może zostać poddany ocenie rady gminy pod względem formalnym i merytorycznym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się bezwzględną konieczność ustalania, czy dana osoba podpisująca projekt uchwały nie tylko jest mieszkańcem danej gminy, ale także czy przysługuje jej czynne prawo wyborcze do rady gminy, co z kolei wymaga porównania osób popierających projekt ze stałym rejestrem wyborców. Wskazuje się przy tym, że wymóg ten wynika wprost z przepisu ustawowego tj. art. 41a ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym – w zależności od liczby mieszkańców gminy –określona grupa mieszkańców gminy posiadających czynne prawa wyborcze do organu stanowiącego, może wystąpić z obywatelską inicjatywą uchwałodawczą (por. wyroki WSA: w Szczecinie z 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 545/23; w Lublinie z 5 października 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 318/23; w Krakowie z 16 stycznia 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 1326/24).
W ocenie Sądu wskazana regulacja mieści się w uprawnieniach przewodniczącego rady, którego zadaniem zgodnie z art. 19 ust. 2 u.s.g. jest wyłącznie organizowanie pracy rady oraz prowadzenie jej obrad. Wbrew stanowisku Wojewody treść § 7 ust. 3 nie oznacza przyznania Przewodniczącemu kompetencji do oceny prawidłowości projektu uchwały. Określa ona wewnętrzne zasady organizacji zadań w związku ze złożoną inicjatywą, w tym obiegu dokumentów między Prezydentem Miasta Piotrkowa Trybunalskiego a Przewodniczącym Rady dając wyłącznie podstawy do skorzystania z zasobów na bieżąco uaktualnianego systemu informatycznego zawierającego dane o osobach uprawnionych do głosowania.
Powyższe – co odpowiada zakresowi upoważnienia ustawowego z art. 41a ust. 5 u.s.g. – pozwala Przewodniczącemu Rady na wstępne sprawdzenie czy projekt został poparty przez wymaganą ustawowo liczbę mieszkańców gminy a w razie ujawnienia w tym zakresie braków formalnych, analogicznie jak w przypadku braku spełnienia wymogów określonych w § 7 ust. 4 załącznika pozwala na wezwanie Komitetu Obywatelskiej Inicjatywy Uchwałodawczej do wyeliminowania nieprawidłowości w terminie 14 dni, z zastrzeżeniem, że ich nieusunięcie spowoduje negatywną ocenę wniosku w postaci odmowy jego przyjęcia przez Radę Miasta.
W ramach tak wąsko i w sposób bezwyjątkowy (co wyraża się w użyciu wyrazu "wyłącznie") zakreślonych kompetencji przewodniczącego rady gminy nie mieści się natomiast stanowcze decydowanie o losach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej niemniej jest to kwestia wewnętrznych prac Rady i nie pozostaje w sprzeczności z art. 41a ust. 5 u.s.g. prowadząc do wniosku, że o losach każdej (a więc także takiej, której np. braków nie uzupełniono) obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, powinna zawsze, ostatecznie i wiążąco, decydować rada gminy (rada miejska). A contrario za zasadny należało uznać zarzut, że 3 – miesięczny termin wprowadzenia projektu inicjatywy uchwałodawczej wynikający wprost z ust. 3 art. 41a u.s.g. nie powinien być liczony dopiero od daty złożenia prawidłowego pod względem formalnym wniosku. Projekt uchwały zgłoszony w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej zgodnie z art. 41a ust. 3 u.s.g. staje się przedmiotem obrad rady gminy na najbliższej sesji po złożeniu jednak nie później niż po upływie 3 miesięcy od dnia złożenia projektu. O ile możliwość oceny kwestii uzależniającej wprowadzenie wniosku do porządku obrad Rady przez jej Przewodniczącego należy uznać nie za przyznanie mu dodatkowych pozaustawowych uprawnień ale wyraz realizacji organizowania pracy Rady to umożliwienie przekroczenia terminu z art. 41a ust. 3 u.s.g. oznaczałaby nie tylko przekroczenie upoważnienia ustawowego ale pominięcie kwestii uregulowanych odmiennie ustawą o samorządzie gminnym, które przy stanowieniu prawa miejscowego muszą być przestrzegane bowiem to decyduje o ich legalności i ew. potrzebie lub nie wyeliminowania z porządku prawnego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
ds
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło