III SA/Łd 92/16

Dnia 19 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w osobie: Sędziego NSA - Janusza Furmanka po rozpoznaniu 19 maja 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu radcy prawnego J. P. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego z 27 kwietnia 2016 r. o oddalającego wniosek pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi J. M.-W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] Nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie R.A. III SA/Łd 92/16 UZASADNIENIE Postanowieniem z 11 marca 2016 r. przyznano skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych pismem z 18 marca 2016 r. poinformowała, że ustanowiła pełnomocnikiem skarżącej w niniejszej sprawie radcę prawnego J. P. W dniu 8 kwietnia 2016 r. radca prawny J. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pismo zawierające opinię o braku podstaw do wniesienia zażalenia (pełnomocnik w swoim piśmie mylnie wskazał, iż chodzi o opinię o braku podstaw do wniesienie skargi kasacyjnej) w niniejszej sprawie. W piśmie tym pełnomocnik wniósł jednocześnie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu według norm przepisanych oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Postanowieniem z 27 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy oddalił wniosek pełnomocnika skarżącej o przyznanie nieopłaconej pomocy prawnej w związku z wniesienie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia referendarza wskazano, że wśród czynności wymienionych w § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tj.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) [dalej: rozporządzenie z 2002 r.] nie ma czynności prawnej polegającej na sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia. Wprawdzie ustawodawca w § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d cytowanego rozporządzenia wskazał na postępowanie zażaleniowe, jednak zarówno wykładnia literalna jak i celowościowa tego przepisu nakazuje uznać, iż postępowanie zażaleniowe wszczęte jest dopiero w momencie wniesienia zażalenia. Powyższe, zdaniem referendarza, skutkowało tym, iż wynagrodzenie może być przyznane w postępowaniu zażaleniowym za wniesienie zażalenia, a taka sytuacja nie miała tu miejsca. Od powyższego postanowienia radca prawny J. P. złożył sprzeciw. Postanowieniu referendarza zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. rozporządzenia z 2002 r., a ponadto oparcie o błędnie zinterpretowany stan faktyczny. Wniósł w związku z tym o zasądzenie kosztów zastępstwa w wysokości 147,60 zł. Ponadto wniósł o zasądzenie kwoty 147,60 zł z tytułu wynagrodzenia za postępowanie zażaleniowe. W uzasadnieniu podnosił, że celem wydania opinii wykonał ten sam zespół czynności, jak w innych sprawach, za które to otrzymał wynagrodzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W przypadku radców prawnych kwestię wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej z urzędu reguluje rozporządzenie z 2015 r. Zgodnie jednak z § 22 rozporządzenia z 2015 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W myśl natomiast § 23 rozporządzenia z 2015 r., wchodzi ono w życie 1 stycznia 2016 r. W niniejszym przypadku postępowanie przed Sądem - postępowanie przed sądem instancji, zostało wszczęte wniesieniem skargi w dniu 28 grudnia 2015 r. Miało to miejsce pod rządami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem z 2002 r.), dlatego też wniosek pełnomocnika skarżącego podlega rozpoznaniu na podstawie tego właśnie aktu. W myśl § 14 ust. 2 pkt 2 b rozporządzenia z 2002 r. stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynoszą w drugiej instancji, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Zacytowany przepis § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b, podobnie jak § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a i lit. c traktują jedynie o kosztach związanych albo z reprezentowaniem skarżącego w postępowaniu zainicjowanym skargą kasacyjną, albo o kosztach należnych pełnomocnikowi za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Brak jest natomiast podstaw prawnych do przyznawania wynagrodzenia radcom prawnym za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia. Co prawda § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d przewiduje możliwość przyznania wynagrodzenia za pomoc prawna udzieloną w postępowaniu zażaleniowym, nie obejmuje to jednak sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia tego środka odwoławczego. W niniejszym przypadku nie doszło zaś do wszczęcia postępowania zażaleniowego, stąd brak możliwości przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia za świadczone w jego ramach usługi. Pełnomocnik wprawdzie udzielił skarżącemu pomocy prawnej, ale miało to miejsce w postępowaniu przed sądem I instancji, nie zaś postępowaniu drugoinstancyjnym. Trafnie w tym względzie skonstatował referendarz, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zdecydowanie przeważa stanowisko, że katalog czynności radcy prawnego w postępowaniu przed sądem drugiej instancji, za które przysługuje wynagrodzenie, o którym mowa w § 14 ust. 2 wskazanego rozporządzenia ma charakter zamknięty. Zatem wynagrodzenie radcy prawnego za czynności, które nie zostały wymienione w § 14 ust. 2 pkt 2 tego rozporządzenia, nie stanowi niezbędnych kosztów postępowania, o których mowa w art. 204 oraz w art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyrok NSA z 19.11.2010 r., sygn. akt I OSK 112/10; postanowienie NSA z 16.06.2004 r., sygn. akt FSK 93/04, z 17.09.2010 r., sygn. akt II OSK 854/09, z 06.10.2010 r., sygn. akt II OSK 1900/10). Trafnie zatem stwierdził referendarz sądowy, że brak jest podstaw prawnych do zaliczenia wynagrodzenia radcy prawnego za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia do niezbędnych kosztów postępowania. Zasadne jest tym samym utrzymanie w mocy orzeczenia referendarza sądowego oddalającego wniosek pełnomocnika o przyznanie nieopłaconej pomocy prawnej z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia. Odnosząc się końcowo do argumentacji pełnomocnika wskazującej, że celem wydania opinii pełnomocnik wykonał ten sam zespół czynności, jak w innych sprawach, za które to otrzymał wynagrodzenie, to zwrócić należy uwagę, iż w sprawach tych wynagrodzenie ustalono za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jak natomiast wskazano wyżej za opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej należy się stosowne wynagrodzenie w odróżnieniu od sytuacji wniesienia opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia. Z powyższych względów, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a - d rozporządzenia z 2002 r. oraz na podstawie art. 205 § 2 i art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.