III SA/Łd 922/25

Dnia 26 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2026 roku sprawy ze skargi J. B. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia 3 listopada 2025 roku nr 71/2025 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do uposażenia za okres od 1 stycznia do 24 lutego 2023 r. wraz z ustawowymi odsetkami 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi z dnia 23 maja 2025 r. nr 13/2025; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi na rzecz skarżącego J. B. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z 3 listopada 2025 r., nr 71/2025, Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi przywrócił J. B. termin do złożenia odwołania od decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi nr 13/25 z 23 maja 2025 r., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi nr 13/25 z 23 maja 2025 r. w części dotyczącej odmowy przyznania uposażenia zasadniczego za okres od 1 stycznia 2023 r. do 24 lutego 2023 r., uchylił decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi nr 13/25 z 23 maja 2025 r. w przedmiocie zapłaty odsetek i w tym zakresie umorzył postępowanie. W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że funkcjonariusz w stanie spoczynku J. B. 15 kwietnia 2025 r. do Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi złożył przedsądowe wezwanie do zapłaty, które na mocy art. 65 § 1 k.p.a., 25 kwietnia 2025 r. zostało przekazane Komendantowi Miejskiemu Policji w Łodzi. Wezwanie do zapłaty dotyczyło zapłaty kwoty 982 zł tytułem waloryzacji kwoty bazowej za okres służby wnioskodawcy w 2023 r. (tj.: uposażenie zasadnicze, dodatek za wysługę lat) z ustawowymi odsetkami od dnia wymagalności, tj.: co do kwoty 491 zł od 2 stycznia 2023 r. do dnia zapłaty; co do kwoty 491 zł od 1 lutego 2023 r. do dnia zapłaty. Do wezwania zostało dołączone pełnomocnictwo upoważniające radcę prawnego A. K. do reprezentowania skarżącego przed sądami powszechnymi pierwszej i drugiej instancji. Komendant Miejski Policji w Łodzi wydał 23 maja 2025 r. decyzję nr 13/2025, w której odmówił przyznania prawa do uposażenia zasadniczego za okres od 1 stycznia 2023 r. do 24 lutego 2023 r. ustalonego w oparciu o zwaloryzowaną kwotę bazową w wysokości 1 740,64 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Decyzja ta została doręczona J. B. 28 maja 2025 r. Pismem z 15 sierpnia 2025 r. radca prawny – A. K. zwróciła się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi, które 2 września 2025 r. zostało przekazane do Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi, o doręczenie decyzji, w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami. Komendant Miejski Policji w Łodzi odpowiadając na pismo wyjaśnił, że pełnomocnictwo w sprawie J. B., dołączone do przedsądowego wezwania do zapłaty, dotyczyło reprezentowania przed sądami powszechnymi pierwszej i drugiej instancji. Tym samym nie obejmowało postępowań administracyjnych prowadzonych przez organ. Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącemu – J. B.. 22 września 2025 r. (data stempla pocztowego) J. B. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji oraz odwołanie od tej decyzji, w którym zarzucił naruszenie: 1. art. 61 § 1 i § 3 k.p.a., art. 104 k.p.a. poprzez ich zastosowanie i wszczęcie postępowania administracyjnego, a następnie wydanie decyzji merytorycznej w sprawie, w sytuacji kiedy strona nie wystąpiła z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego, a jedynie z wezwaniem do zapłaty przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego oraz wobec faktu, że skarżący nie ma już statusu funkcjonariusza Policji; 2. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość zważywszy, że skarżący nie posiada statusu funkcjonariusza; 3. art. 40 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niedoręczenie decyzji pełnomocnikowi skarżącego, mimo jego ustanowienia; 4. art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. w związku z art. 9 k.p.a. poprzez niewystąpienie do skarżącego – jego pełnomocnika o sprecyzowaniu żądania zawartego w wezwaniu, o ile organ miał wątpliwości, co do jego interpretacji, ewentualnego uzupełnienia pełnomocnictwa, czym naruszono fundamentalne zasady postępowania administracyjnego, tj. zasadę informowania strony oraz zasadę pogłębiania zaufania obywatela do państwa co mogło doprowadzić do poniesienia przez stronę szkody. Organ drugiej instancji uwzględniając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, podniósł, że radca prawny A. K. wyjaśniła, że przedsądowe wezwanie do zapłaty z 15 kwietnia 2025 r. nie zawierało żadnych treści wskazujących na wolę strony, co do wszczęcia w sprawie postępowania administracyjnego, stąd treść pełnomocnictwa ograniczona została do sądów powszechnych. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego Komendant Miejski Policji w Łodzi nie poinformował pełnomocnika o brakach formalnych lub konieczności uzupełnienia pełnomocnictwa. Tym samym uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez winy strony, bowiem pełnomocnik szczegółowe informacje otrzymał dopiero 15 września 2025 r. od Zastępcy Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KMP w Łodzi. Po ustaniu przeszkody – wyjaśnieniu sprawy, zaczął biec siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Pełnomocnik w tym terminie, tj. 22 września 2025 r. złożył wniosek i odwołanie. We wniosku wykazał swoją staranność i przeszkodę, która była od niego niezależna. Organ drugiej instancji podniósł dalej, że funkcjonariusz J. B. został zwolniony ze służby w Policji z dniem 24 lutego 2023 r. Policjant otrzymał uposażenie za styczeń i luty 2023 r. oraz otrzymał świadczenia pieniężne przysługujące w związku ze zwolnieniem ze służby, naliczone zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w terminie jego wypłaty. Problematykę związaną z uprawnieniem funkcjonariusza policji do wypłaty podwyżek wprowadzonych w roku 2023 reguluje ustawa budżetowa na rok 2023 z dnia 15 grudnia 2022 r. (Dz. U. 2023 r., poz. 256) oraz ustawa z dnia 1 grudnia 2022 r o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. 2022 r., poz. 2666). Powyższe przepisy wprowadzają nową kwotę bazową w wysokości 1 740,64 zł dla funkcjonariuszy Policji, która obowiązuje do obliczenia ich uposażeń w okresie od 1 marca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. Jednocześnie od 1 stycznia 2023 r. do 28 lutego 2023 r. utrzymują w mocy kwotę bazową w wysokości 1 614,69 zł, ustaloną w ustawie budżetowej na rok 2022 z dnia 17 grudnia 2021 r. (Dz. U. z 2022 r., poz. 270). Według organu drugiej instancji brzmienie powołanych przepisów oraz czas wejścia w życie wymienionych ustaw, nie pozostawia wątpliwości co do wysokości uposażenia za styczeń 2023 r. i luty 2023 r. Uposażenie skarżącego wypłacone za miesiąc styczeń 2023 r. i za miesiąc luty 2023 r. zostało naliczone oraz wypłacone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a także w terminie określonym i zgodnym z ustawą o Policji. Dokonywanie wydatkowania środków publicznych wymaga istnienia podstawy prawnej w tej mierze. Ustawodawca nie przewidział jakiegokolwiek rozwiązania prawnego do wypłaty wyrównania dla funkcjonariuszy, którzy odeszli ze służby przed 1 marca 2023 r. Brak takiej regulacji uniemożliwia organowi dokonywanie naliczeń, a następnie wyrównywanie uposażeń i innych świadczeń pieniężnych. Ustawa o Policji nie zawiera przepisu, który stanowiłby podstawę do żądania wypłaty ustawowych odsetek od niewypłaconego w terminie uposażenia. Brak przepisu na gruncie ustawy o Policji, jak również w Kodeksie postępowania administracyjnego, który mógłby stanowić podstawę do orzekania w tej kwestii powoduje, że żądanie dotyczące wypłaty odsetek nie ma charakteru sprawy administracyjnej. Rozpoznanie sprawy o odsetki od uposażenia (również w przypadku jego przyznania) nie może nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, wydanej przez organy administracji publicznej. Dochodzenie omawianych roszczeń możliwe jest na drodze cywilnoprawnej. Decyzja organu pierwszej instancji rozstrzyga sprawę w części dotyczącej odmowy wypłaty odsetek, zatem wykracza poza kompetencje ustawowe tego organu. Żądanie wypłaty odsetek od nieterminowo wypłaconych świadczeń nie podlega rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, a zatem decyzja w tej części winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, a podstępowanie w tym przedmiocie należy umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe. Organ drugiej instancji stwierdził, że dostrzegł konieczność uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy wypłaty ustawowych odsetek za opóźnienie i umorzenia w tym zakresie postępowania z uwagi na fakt, że organ pierwszej instancji wydał decyzję w tej części bez podstawy prawnej. Z tego względu uznał za konieczne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ drugiej instancji stwierdzając brak podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego podniósł, że sprawy dotyczące stosunku służbowego funkcjonariuszy Policji, w tym kwestie związane z uposażeniem i innymi należnościami pieniężnymi wynikającymi ze służby, mają charakter administracyjnoprawny. Właściwą drogą do kwestionowania rozstrzygnięć dotyczących tych kwestii, wydanych przez właściwe organy Policji w postępowaniu administracyjnym, jest skarga do sądu administracyjnego, po uprzednim wyczerpaniu środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. Roszczenie skarżącego wynika bezpośrednio ze sposobu ustalenia i wypłacenia należności finansowych, związanych ze stosunkiem służbowym w Policji. Kwestie te są regulowane przepisami prawa administracyjnego i to organy administracji publicznej są właściwe do orzekania. Decyzje ostateczne wydane w tym trybie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Organ nie może umorzyć postępowania, jeżeli nadal istnieje przedmiot postępowania i wymaga rozstrzygnięcia. W skardze na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 3 listopada 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. B. wniósł o jej uchylenie w części, w jakiej utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu administracji kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów: 1. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 61 § 1 i 3 oraz art. 104 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi nr 13/2025 z 23 maja 2025 r. w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do uposażenia za okres od 1 stycznia 2023 r. do 24 lutego 2023 r. oraz wysługi ustalonych w oparciu o zwaloryzowaną kwotę bazową, w sytuacji kiedy skarżący nie występował z wnioskiem do organu o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie wyrównania uposażenia za 2023 r. i mimo to wydania decyzji merytorycznej w sprawie; 2. art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Łodzi oraz nieumorzenie postępowania w pierwszej instancji, w sytuacji braku podstaw podmiotowych do nawiązania przez organ ze skarżącym relacji materialnoprawnej dotyczącej wysokości uposażenia wobec faktu, że nie był on w dacie wydania rozstrzygnięcia w sprawie już od 2 lat funkcjonariuszem; 3. art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. w związku z art. 9 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niewystąpienie do strony – jej pełnomocnika o sprecyzowania żądania zawartego w wezwaniu do zapłaty, o ile organ miał wątpliwości, co do jego treści, co doprowadziło do nieuprawnionego wszczęcia postępowania administracyjnego, wbrew woli strony i wydania decyzji merytorycznej przez organ; 4. art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niewydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego; 5. art. 41 ust. 1-3 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 w związku z art. 2 i art. 32 oraz art. 60 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.) poprzez ich wadliwą interpretację i zastosowanie polegające na przyjęciu, że zgodne z zasadą zaufania obywatela do państwa, zasadą równości obywateli wobec prawa, zakazu dyskryminacji, legalizmu i równego dostępu do służby publicznej jest zróżnicowanie sytuacji prawnej funkcjonariuszy odchodzących ze służby do końca lutego 2023 r. wobec funkcjonariuszy tych samych formacji mundurowych pozostających w służbie po 1 marca 2023 r., mimo że w okresie styczeń – luty 2023 r. znajdowali się oni w tożsamej sytuacji faktyczno-prawnej, skutkującą pozbawieniem tych pierwszych prawa do waloryzacji uposażenia za okres, w którym pozostawali w służbie w 2023 r. w sytuacji wypłaty rekompensaty za ten sam okres funkcjonariuszom pozostającym w służbie po 1 marca 2023 r. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. 29 stycznia 2026 r. organ administracji wniósł pismo, w którym podtrzymał wniosek o oddalenie skargi. Organ administracji poinformował, że sprawa z powództwa skarżącego tocząca się przed sądem powszechnym została zakończona prawomocnym postanowieniem stwierdzającym niedopuszczalność drogi sądowej. Postanowieniem z 26 sierpnia 2025 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi stwierdził niedopuszczalność drogi sądowej i przekazał sprawę do rozpoznania Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w Łodzi. Sąd Okręgowy w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z 19 listopada 2025 r., sygn. akt [...], oddalił zażalenie. Na rozprawie 26 lutego 2026 r. skarżący oświadczył, że popiera skargę. Nie ma wiedzy o postanowieniach sądów, o których mowa w piśmie organu administracji z 29 stycznia 2026 r. W postępowaniu przed sądem powszechnym jest reprezentowany przez pełnomocnika. Nie ma wiedzy, na jakim etapie jest postępowanie w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz.143), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jednocześnie sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Oznacza to, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem działania organu administracji publicznej, a nie tylko zgodność z przepisami, których naruszenie zarzucono w skardze (brak związania podstawami skargi) i wobec tego może wydać orzeczenie innej treści niż to, o które wnosił skarżący (brak związania wnioskami skargi). Przeprowadzona przez sąd kontrola wydanych w rozpoznawanej sprawie decyzji wykazała, że zachodzi określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przyczyna stwierdzenia ich nieważności. Jak stanowi art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z treści powołanego przepisu prawa wynikają dwie istotne zasady postępowania administracyjnego. Pierwsza wskazująca, że postępowanie administracyjne może zostać wszczęte tylko z urzędu bądź na wniosek strony. Druga wskazuje, że w obu przypadkach czynności inicjujące wszczęcie postępowania administracyjnego winny zostać podjęte przez podmioty uprawnione i powinny odpowiadać wymaganiom określonym w przepisach prawa. W niniejszej sprawie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, skierował do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi pismo z 9 kwietnia 2025 r. zatytułowane przedsądowe wezwanie do zapłaty, w którym zwrócił się z żądaniem zapłaty kwoty 982 zł tytułem należnej waloryzacji kwoty bazowej za okres służby w 2023 r. (uposażenie zasadnicze, dodatek za wysługę lat) z ustawowymi odsetkami od dnia wymagalności od 2 stycznia 2023 r. i od 1 lutego 2023 r. W piśmie tym skarżący oświadczył, że brak wypłaty w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje konieczność skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Wezwanie to wpłynęło do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi 16 kwietnia 2025 r. i zostało przekazane Komendantowi Miejskiemu Policji w Łodzi, który uznał je za zażądanie wszczęcia postępowania i 23 maja 2025 r. wydał decyzję o odmowie przyznania prawa do uposażenia zasadniczego za okres od 1 stycznia do 24 lutego 2023 r. ustalonego w oparciu o zwaloryzowaną kwotę bazową w wysokości 1 740, 64 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Pomimo, że w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący zarzucił, że postępowanie zostało wszczęte, a następnie została wydana decyzja, podczas gdy nie wystąpił z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego, a jedynie z wezwaniem do zapłaty przed skierowaniem sprawy na drogę sądową i nie ma statusu funkcjonariusza Policji w związku z czym wniósł o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania, organ drugiej instancji zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy przyznania uposażenia zasadniczego za okres od 1 stycznia do 24 lutego 2023 r. oraz uchylił tę decyzję w przedmiocie zapłaty odsetek i w tym zakresie umorzył postępowanie. W ocenie sądu treść pisma z 9 kwietnia 2025 r. – "przedsądowe wezwanie do zapłaty", co potwierdziła treść odwołania i skargi do sądu administracyjnego wskazuje, że nie było to żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jeżeli jednak organy administracji miały jakiekolwiek wątpliwości lub uważały inaczej, to mogły, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwać skarżącego do sprecyzowania istoty wniesionego żądania. Przepis art. 64 § 2 k.p.a., który nakłada na organ taki obowiązek jest realizacją wyrażonej w art. 9 k.p.a. zasady ogólnej postępowania administracyjnego stanowiącej, że organy administracji państwowej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne było prowadzone bez wniosku strony, co naruszało art. 61 § 1 k.p.a., a naruszenie to miało charakter rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przepis art. 61 § 1 k.p.a., zgodnie z którym postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, nie oznacza dowolności organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z 25 czerwca 2013 r., II OSK 2539/11). W świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wadą nieważności dotknięte są decyzje wydane z rażącym naruszeniem prawa. Koniecznym warunkiem dla ustalenia występowania tej przesłanki nieważności decyzji jest stwierdzenie oczywistego charakteru naruszenia normy prawa materialnego przez organ orzekający w sprawie lub dokonanie przez ten organ oceny materiału dowodowego w sposób oczywiście sprzeczny ze zgromadzoną w aktach dokumentacją sprawy lub innymi oczywistymi, znanymi temu organowi faktami. Należy mieć na względzie, że w kwestii rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny. Odwołać się chociażby można do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 868/16 i z 15 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2217/17, w których wskazano, że po okresie pewnych rozbieżności wynikających przede wszystkim ze sporów doktrynalnych, przyjmowany jest obecnie pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok SN z 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, Nr 3, poz. 36; wyroki NSA z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94 i z 13 września 2012 r., II GSK 1206/11). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga wykładni prawa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyrok NSA z 29 czerwca 1987 r., II SA 2145/86). Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. należy badać nie tylko samą treść decyzji, ale również zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu. W niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa skutkujące wadliwość decyzji poprzez naruszenie prawa procesowego, tj. art. 61 k.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej mimo braku wniosku strony o jej wydanie. Skoro organ administracji nie działa z urzędu, postępowanie wszczyna się na żądanie strony. Skoro nie było żądania strony (skarżący konsekwentnie na to wskazywał), organ administracji nie miał żadnych podstaw prawnych do wszczęcia postępowanie i wydania decyzji załatwiającej sprawę (art. 104 § 1 k.p.a.). Z uwagi na brak czynności zmierzającej do wydania decyzji tj. żądania strony, wydanie decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Należy w tym miejscu dodać, że z pisma organu administracji z 29 stycznia 2025 r. wynika, że skarżący skierował powództwo do sądu powszechnego. Wprawdzie postanowieniem z 26 sierpnia 2025 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w sprawie o sygn. akt [...] stwierdził niedopuszczalność drogi sądowej i przekazał sprawę do rozpoznania Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w Łodzi, zaś Sąd Okręgowy w Łodzi postanowieniem z 19 listopada 2025 r., sygn. [...], oddalił zażalenie, lecz wydanie tych postanowień oznacza tylko tyle, że dopiero sprawa przekazana przez sąd powszechny będzie przedmiotem rozpoznania przez organ administracji, o ile skarżący podtrzyma swoje żądanie. W dacie wydania zaskarżonej decyzji (3 listopada 2025 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji 23 maja 2025 r.) żądanie skarżącego niewątpliwie było jednocześnie przedmiotem postępowania przed sądami powszechnymi i przed organami administracji, pomimo braku stosownego wniosku skarżącego o wszczęcie postępowania administracyjnego. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji (pkt 1 sentencji wyroku). Wobec braku podstaw do wszczęcia postępowania z uwagi na brak żądania skarżącego sąd, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie administracyjne, w którym wydane zostały zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji (pkt 2 sentencji wyroku). Zgodnie bowiem z art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił więc, aby wyrok sądu administracyjnego definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Z taką sytuacją niewątpliwie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. O zwrocie kosztów postępowania od organu administracji na rzecz skarżącego sąd orzekł na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz. 118). Zasądzona od organu administracji na rzecz skarżącego kwota 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego obejmuje wynagrodzenie jego pełnomocnika, będącego radcą prawnym (480 zł) oraz zwrot wydatku w postaci opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł). e.o.