III SA/Łd 941/12

Dnia 22 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. O. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia o zawieszeniu postępowania postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. D.T. 6 4 W skardze z dnia 19 września 2012 r. Z.O. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia o zawieszeniu postępowania. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, składając formularz na druku PPF. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe wraz z żoną i 7-letnim synem. Skarżący osiąga dochód w wysokości 900 zł miesięcznie, natomiast żona osiąga dochód z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 900 zł. Jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 180 m² oraz mieszkania o powierzchni 75 m², nieruchomości rolnej o powierzchni 6,60 ha i 5,28 ha. Skarżący wskazał, że jest właścicielem samochodów marki: Toyota z 2004, Lublin z 1997 r. i Polonez Track z 1997 r. Zarządzeniem z dnia 21 listopada 2012 r. referendarz sądowy na podstawie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów i informacji pozwalających na ocenę rzeczywistego stanu majątkowego w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W sprzeciwie Z. O. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i wyjaśnił, że na druku PPF wskazał rzeczywistą sytuację majątkową swoją i żony. Podniósł, że jeśli powstały jakieś niejasności to Sąd powinien zwrócić się do innych instytucji np. urzędu skarbowego, banku czy też gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2012 r. poz. 270 t.j.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Analiza przedstawionych przez skarżącego informacji, zawartych w składanym urzędowym formularzu, daje podstawy do twierdzenia, iż wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony. Stosownie bowiem do treści art. 252 § 1 p. p. s. a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Z kolei zgodnie z art. 255 p. p. s. a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z tym należy podkreślić, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca w złożonym na formularzu wniosku nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku swego koniecznego utrzymania. Nie zadośćuczynił bowiem wezwaniu z dnia 21 listopada 2012 r., stąd ocena jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych została dokonana na podstawie danych zawartych we wniosku, uwzględniając okoliczności wskazane w sprzeciwie. Z. O. nie ujawnił na potrzebę rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy niezbędnych w tym zakresie dokumentów, uniemożliwił w ten sposób ustalenie kwestii zasadniczych, w tym wysokości dochodów uzyskiwanych w gospodarstwie domowym skarżącego i ponoszonych wydatków, kwestii prowadzonej przez niego działalności gospodarczej czy rachunków bankowych, które zapewne skarżący posiadał, ewentualnych dopłat z tytułu prowadzonej działalności rolniczej. Za chybiony należy uznać zarzut skarżącego zawarty w sprzeciwie, że Sąd mógł się zwrócić do innych instytucji w celu ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego. Jak już powyżej wskazano, to na skarżącym jako stronie wnioskującej o zwolnienie od kosztów sądowych ciąży obowiązek przedstawienia wszelkich okoliczności dowodzących, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść pełnych kosztów postępowania. Informację składaną sądowi należy podać w sposób pełny i rzetelny. Zatem w sytuacji braku żądanych informacji Sąd nie ma możliwości rzeczywistej oceny sytuacji skarżącego. Zawarte w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym dane w postaci wskazania przez skarżącego, że prowadzi wraz z żoną i synem trzyosobowe gospodarstwo domowe, które miesięcznie osiąga dochód w wysokości 1.800 zł nie są wystarczające do oceny możliwości płatniczych. Jak bowiem wynika z dokumentu PPF skarżący jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 180 m², mieszkania o powierzchni 75 m², nieruchomości rolnej o powierzchni 6,60 ha i 5,28 ha. Skarżący wskazał, że jest właścicielem samochodów marki: Toyota z 2004, Lublin z 1997 r. i Polonez Track z 1997 r. Wskazane informacje, w sytuacji braku odpowiedzi na wezwanie z dnia 21 listopada 2012 r., nie stanowią podstawy do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FZ 170/12, LEX nr 1137689). Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji D.T. ----------------------- 4 4