III SA/Łd 971/11

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R.A. III SA/Łd 971/11 Uzasadnienie W dniu 8 sierpnia 2011 roku A. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego. W dniu 19 października 2011 r. skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 120 zł. Następnie w skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, formułując jednocześnie wniosek o przyznanie prawa w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia. Skarżący przedłożył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". W uzasadnieniu wniosku podniósł, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie "taxi osobowe", a miesięczny dochód netto z tej działalności w roku 2011 wyniósł ok. 3.083 zł. Wyjaśnił, że jego żona otrzymuje rentę chorobową w wysokości 834,18 zł. Dalej wskazał na ponoszone koszty utrzymania mieszkania, które wyliczył na ok. 800 zł miesięcznie. Wskazał także na fakt spłacania kredytów bankowych oraz rat zaległości czynszowych na łączną kwotę 2.750 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątku i dochodach podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M. B., źródłem utrzymania rodziny są jego dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie ok. 5.000 brutto oraz renta chorobowa żony w kwocie 834 zł. Dochody netto w gospodarstwie domowym wyliczył na ok. 3.900 zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 37,5 m2. Nie posiada żadnego innego majątku ani oszczędności. Odnośnie informacji o spłacanych kredytach i innych zobowiązaniach pieniężnych wskazał, iż są to: spłata zaległości w podatku VAT za 2007 r. (400 zł), podatku dochodowego za rok 2007 r. (400 zł) oraz raty kredytów bankowych – w Banku A. S.A. (300 zł), w B. Banku (255 zł), w C. Banku (760 zł), spłata karty kredytowej (400 zł), a także spłata zaległości w czynszu wobec Spółdzielni Mieszkaniowej (200 zł). Do wniosku skarżący załączył szereg dokumentów obrazujących opisaną przez niego sytuację finansową. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie strona skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). Przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy prawa pomocy trzeba również pamiętać o tym, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje bowiem powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Dlatego też przyznanie prawa pomocy sprowadzać winno się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej i jej rodziny. Wskazać w związku z tym należy, że skarżący wraz z żoną osiągają stałe dochody w kwocie ok. 5.834 zł brutto (ok. 3.900 zł netto). W ocenie referendarza, w sytuacji uzyskiwania w gospodarstwie domowym wskazanych dochodów skarżący nie może zasłaniać się argumentem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ocenie referendarza, przedmiotowe okoliczności w zestawieniu z wysokością aktualnie obciążających skarżącego, na tym etapie postępowania kosztów sądowych oraz faktem, iż ewentualne przyszłe koszty rozłożone byłyby w czasie, pozwalają na przyjęcie, że skarżący jest w stanie ponieść te koszty sądowe. W szczególności, iż koszty postępowania sądowego na tym etapie dotyczą w praktyce wpisu od zażalenia (100 zł) i ewentualnie wpisu od skargi kasacyjnej, który wynosił będzie również 100 zł. Argumentem przemawiającym przeciwko przyznaniu skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych jest także fakt, iż skarżący – mimo podnoszonych przez niego w uzasadnieniu trudności finansowych – reguluje na bieżącą wszelkie inne zobowiązania zarówno publicznoprawne (spłata zaległych podatków), jak i – co szczególnie ważne – prywatnoprawne (spłata kredytów bankowych). Podkreślić w związku z tym należy, że w orzecznictwie dominuje pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego. Stanowisko takie znajduje szerokie, ugruntowane poparcie w orzecznictwie sądowym (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, czy postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2006, sygn. akt I FZ 150/06). W orzecznictwie generalnie przyjmuje się, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym, czy też związanych z prowadzoną działalnością, nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. Reasumując, wszystkie przedmiotowe okoliczności w zestawieniu z wysokością kosztów sądowych, do których poniesienia zobligowany jest na tym etapie postępowania skarżący pozwalają na przyjęcie, że poniesienie tych kosztów nie doprowadzi do uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Skarżący dysponując wraz z żoną stałymi dochodami, jest więc w stanie bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na tym etapie ograniczają się do opłacenia kosztów wpisu o zażalenia w kwocie 100 złotych. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący i wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, a ich uiszczenie spowoduje uszczerbek dla utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.