III SA/Łd 98/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant: Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2011 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi E. W.-Ł., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W dniu 15 marca 2010 roku Administracja Nieruchomościami Ł.-G. "A" wystąpiła do Prezydenta Miasta Ł. z wnioskiem o wymeldowanie R. K. z miejsca pobytu stałego mieszącego się w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. B w Ł. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że R. K. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu mieszkalnym od ponad dwóch lat. Najemcą lokalu był W. P., który zmarł w dniu 10 marca 2007 roku. Do chwili obecnej R. K. nie podjął czynności mających na celu uregulowanie stanu prawnego nieruchomości, udostępnił natomiast lokal S. K. i B. C. Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) i art. 104 k.p.a., orzekł o wymeldowaniu R. K. z miejsca pobytu stałego mieszczącego się w Ł. przy ul. B m. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci zeznań świadków i przeprowadzonej kontroli meldunkowej wykazała, że R. K. nie koncentruje swoich spraw życiowych w przedmiotowym lokalu, bywa w lokalu jedynie sporadycznie w celu odbioru korespondencji. Aktualnie, bez zgody zarządcy nieruchomości udostępnił lokal mieszkalny ojcu – S. K. Od powyższej decyzji R. K. złożył odwołanie, w którym podnosząc zarzut naruszenia art. 79 § 2 k.p.a. poprzez niezawiadomienie go o terminie przesłuchania świadków – M. J. i S. R. -mieszkańców posesji przy ul. B w Ł. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielając stanowisko Prezydenta Miasta Ł. podkreślił, że przepisy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mają charakter porządkowy, a głównym ich celem jest zapewnienie zgodności rejestracji osoby w danym miejscu ze stanem faktycznym. Realizacji tego celu służy uprawnienie organów administracji do wydawania decyzji o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oceniając przesłankę opuszczenia lokalu należy mieć na uwadze, iż miejscem stałego pobytu jest miejsce, w którym dana osoba stale realizuje swe funkcje życiowe, tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, przyjmuje i nadaje korespondencję itp. Analizując przedstawione okoliczności w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Wprawdzie w toku postępowania wyjaśniającego organowi I instancji nie udało się ustalić miejsca pobytu stałego R. K., w którym skupia swe centrum życiowe, jednakże ustalenie tego miejsca nie stanowi ustawowej przesłanki koniecznej do orzeczenia o wymeldowaniu. W świetle poczynionych ustaleń faktycznych bezsporne jest, że R. K. zamieszkuje wspólnie z rodziną (żoną i dziećmi) w lokalu, którego adresu nie chce ujawnić. Pod dotychczasowym adresem ma zamiar jedynie utrzymać zameldowanie w celu doprowadzenia do korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia. Podzielając stanowisko organu I instancji, Wojewoda [...] podniósł, iż dalsze utrzymywanie zameldowania R. K. pod dotychczasowym miejscem zameldowania byłoby utrzymywaniem rejestracji fikcyjnej, odbiegającej od rzeczywistości i pozostającej w sprzeczności z przepisami prawa. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 79 k.p.a., organ odwoławczy wskazał, iż z akt sprawy wynika jednoznacznie, że R. K. miał zapewnioną możliwość czynnego udziału na każdym etapie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, w tym w przeprowadzaniu kwestionowanych przez siebie dowodów, lecz z możliwości tej nie skorzystał. Zawiadomienie o wyznaczonym na dzień 11 czerwca 2010 roku terminie przesłuchania dwóch świadków – M. J. i S. R. oraz o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy zostało wysłane w jednej kopercie listem poleconym o nr [...], który skarżący odebrał osobiście w dniu 4 czerwca 2010 roku. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił organom administracji wydanie decyzji niezgodnie ze stanem faktycznym sprawy i niezawiadomienie o przesłuchaniu świadków – S. K. i B. C. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga R. K. nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270 ze zm.) –[zwanej dalej w skrócie – p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie zaś art.145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz.993 z późn. zm.) –[ zwanej dalej w skrócie ustawą]. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 ustawy, osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego dłużej niż 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy wydaje, na wniosek strony lub z urzędu, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z wymienionego przepisu wynika, iż przesłanką wymeldowania konkretnej osoby jest opuszczenie przez nią, bez wymeldowania, dotychczasowego miejsca pobytu. Przez "opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu" należy rozumieć takie opuszczenie, które jest dobrowolne i ma charakter trwały. Dobrowolność ta musi wynikać z własnej woli zainteresowanego, a nie z bezprawnego działania innych osób. Za dobrowolne opuszczenie lokalu uznaje się także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu, bądź do tego zmuszona ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 października 2005r., sygn. akt II OSK 127/05, (Lex nr 201427), z 22 sierpnia 2000r., sygn. akt V SA 108/00, Lex nr 49954), z 18 kwietnia 2000r., sygn. akt V SA 1424/99 (Lex nr 79243), z 28 listopada 2001r., sygn. akt SA/Rz 685/00 (nie publik.), z 26 stycznia 1986r., sygn. akt III SA 799/85 (nie publik.). O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy natomiast zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz brak woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Przy ocenie zamiaru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu nie można poprzestać jedynie na oświadczeniu zainteresowanej osoby lecz winno się uwzględnić wszystkie okoliczności faktyczne konkretnej sprawy. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 marca 1987r. w sprawie o sygn. akt SA/Gd 1073/86 (nie publik.) i w wyroku z 23 kwietnia 2001r. w sprawie o sygn. akt V SA 3169/00 (Lex nr 50123). Zgodnie z treścią art. 6 ust.1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Miejscem pobytu stałego jest lokal w którym dana osoba zamieszkuje, w którym znajduje się jej centrum życiowe i w którym skoncentrowane są jej sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Zamieszkiwanie w lokalu polega natomiast na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspakajaniu swoich funkcji życiowych. Zameldowanie jest potwierdzeniem stałego lub czasowego pobytu danej osoby pod określonym adresem. Zameldowanie musi potwierdzać rzeczywisty pobyt danej osoby. Nie jest dopuszczalne zameldowanie, jeśli osoba ta pod tym adresem nie przebywa. Nie jest również dopuszczalne zachowywanie w ewidencji ludności informacji o zameldowaniu osoby pod określonym adresem, w sytuacji gdy trwale opuściła ona uwidocznione w ewidencji miejsce swego pobytu. Celem instytucji zameldowania jest bowiem rejestracja rzeczywistego, a nie fikcyjnego miejsca pobytu osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jedyną wobec tego przesłanką warunkującą wymeldowanie osoby z miejsca stałego pobytu jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Tym samym celem postępowania w sprawach o wymeldowanie jest ustalenie przez organy administracji w oparciu o wszelki dostępny materiał dowodowy, czy zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne wskazują na trwałość i dobrowolność opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Organy administracji obu instancji słusznie uznały, iż spełnione zostały przesłanki wymeldowania skarżącego z lokalu nr [...] przy ul. B. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż R. K. od wielu lat nie mieszka w spornym lokalu. Wskazują na to relacje świadków S. R., M. J., P. J., H. G. i B. R. Zeznania wymienionych świadków są zgodne co do tego, iż R. K. nie zamieszkuje w tym lokalu zaś od jesieni 2009r. mieszka tam jego ojciec S. K. Skarżący przychodzi jedynie po odbiór korespondencji (średnio 1 raz w tygodniu, czasami 1 raz na 2 tygodnie) i odwiedza swojego ojca. Wizyty te nie są długie(średnio około 1 godziny). Podkreślić należy, iż R. K. przyjeżdża samochodem i parkuje go na ulicy przed posesją. Mieszkańcy posesji (S. R., P. J., H. G.) widzą zatem kiedy skarżący przyjeżdża i kiedy odjeżdża. Nigdy nie zdarzyło się aby samochód parkował w godzinach wieczornych bądź rannych. W posesji często jest natomiast widywany ojciec skarżącego co uwiarygadnia relacje świadków, iż to on zamieszkuje w spornym lokalu, a nie jego syn. Okoliczność, iż R. K. nie mieszka w spornym mieszkaniu potwierdzają pośrednio wyniki kontroli meldunkowej jaka miała miejsce w dniu 15 kwietnia 2010r. Należy zaznaczyć, iż lokal nr [...] przy ul. B składa się z jednego pomieszczenia o powierzchni 20,88 m2, w którym znajduje się jedna wersalka. W lokalu kontrolujący stwierdzili tylko kilka pojedynczych przedmiotów należących do skarżącego (przyrządy do golenia, 1 para butów, kilka swetrów i podkoszulek). S. K., obecny w czasie kontroli, nie potrafił logicznie wyjaśnić dlaczego syn nie posiada więcej rzeczy niezbędnych do codziennego użytku (np. pidżamy czy więcej niż 1-ą parę butów). Sporny lokal jest przystosowany do zamieszkiwania w nim przez jedną osobę i wiarygodna staje się teza, iż mieszka w nim tylko S. K. zaś jego syn jedynie sporadycznie go odwiedza. Posiadanie przez skarżącego kilku pojedynczych rzeczy osobistych w spornym lokalu nie świadczy o tym, że tam zamieszkuje. Podkreślić należy, iż miejscem stałego pobytu jest miejsce, w którym osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe a więc mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków swojej rodziny i znajomych. Przy tak rozumianym miejscu pobytu sporny lokal nie jest miejscem, w którym skoncentrowane są sprawy życiowe skarżącego. O tym, że sporne mieszkanie jest centrum życiowym skarżącego nie może świadczyć posiadanie jedynie kilku pojedynczych przedmiotów w lokalu. Organy administracji nie wykazały gdzie R. K. faktycznie zamieszkuje. Ma on żonę oraz dwójkę małoletnich dzieci lecz nie chciał wyjaśnić gdzie mieszka wraz z rodziną. O tym, iż skarżący nie mieszka w spornym lokalu świadczą akta sprawy III SA/Łd 169/10. W 2010r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi toczyło się postępowanie ze skargi A. K., żony skarżącego, na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego (sygn. akt III SA/Łd 169/10). W sprawie tej R. K. występował jako pełnomocnik swojej żony i podał jako adres zamieszkania Ł. ul. C. Na ten adres wysyłane mu były wezwania, które osobiście odbierał i taki też adres podawał w pismach kierowanych do Sądu. Nadto w pełnomocnictwie z dnia 20 kwietnia 2010r. A. K. podała, iż jej mąż mieszka przy ul. C (k. 16 akt III SA/Łd 169/10). Wskazuje to, iż skarżący wraz ze swoją rodziną zamieszkuje właśnie pod tym adresem a nie w lokalu nr [...] przy ul. B. Trudno sobie wyobrazić aby w sprawie III SA/Łd 169/10, dotyczącej wydania dowodu osobistego, skarżący podawał nieprawdziwy adres swojego zamieszkania oraz zamieszkania żony. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika od kiedy skarżący nie mieszka w spornym lokalu. Jest on tam zameldowany od 1995r. i z całą pewnością nie zamieszkuje w nim od czasu śmierci poprzedniego lokatora W. P. w dniu 10 marca 2007r. Istnieją nadto wątpliwości czy mieszkał tam we wcześniejszym okresie. Opuszczenie przez niego lokalu należy zatem traktować jako dobrowolne bo brak jest podstaw do uznania, iż został do tego zmuszony lub usunięty przemocą. Długi okres nie zamieszkiwania w spornym mieszkaniu dowodzi, iż opuszczenie lokalu należy traktować jako mające cechy trwałości. Akta sprawy III SA/Łd 169/10 wskazują, iż skarżący wraz z żoną i dwójką dzieci mieszka przy ul. C. Tam tez znajduje się jego centrum życiowe a nie w lokalu nr [...] przy ul. B. W spornym mieszkaniu zamieszkuje jego ojciec, którego skarżący jedynie sporadycznie odwiedza. Organy administracji trafnie uznały, iż spełnione zostały przesłanki do wymeldowania R. K. ze spornego lokalu. Niezasadny jest zarzut skarżącego, iż nie został powiadomiony o terminie przesłuchania świadków. W dniu 11 czerwca 2010r. przesłuchani zostali świadkowie M. J. i S. R. Pismo o terminie przesłuchania świadków (k.38 i 39 akt administracyjnych) zostało wysłane skarżącemu wraz z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania (k.36 akt administracyjnych. Wszystkie trzy pisma wysłano R. K. jednym listem poleconym (k.109 akt administracyjnych). Jak wynika z odpowiedzi na reklamację urzędu pocztowego przesyłka została doręczona skarżącemu, który w dniu 4 czerwca 2010r. osobiście ją odebrał (k.62-63 akt administracyjnych). R. K. został więc powiadomiony o terminie przesłuchania świadków w dniu 11 czerwca 2010r. W dniu 8 września 2010r. przesłuchani zostali świadkowie P. J. i H. G. W dniu 30 sierpnia 2010r. skarżący osobiście odebrał zawiadomienie o terminie przesłuchania (k.74 alt administracyjnych). Zarzut skarżącego o niepowiadomieniu go o terminie przesłuchania świadków nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Reasumując Sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna. R. K. od wielu lat nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. B a zamieszkuje tam jego ojciec. Skarżący wraz ze swoją rodziną faktycznie mieszka przy ul. C i tam znajduje się jego centrum życiowe. Do spornego lokalu przychodzi jedynie sporadycznie odebrać korespondencję oraz odwiedzić swojego ojca. Organy administracji słusznie uznały, iż spełnione zostały przesłanki do jego wymeldowania. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., Sąd oddalił skargę R. K. Na podstawie art.250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. w związku z § 18 ust.1 pkt.1c i § 2 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U. nr 163 poz.1348 z późn. zm.) Sąd przyznał adwokatowi E. W. – Ł. kwotę 295,20 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na kwotę tę złożyło się: 240 zł – wynagrodzenie radcy prawnego oraz 55,20 zł – podatek od towarów i usług. j.m.