III SA/Łd 981/04

Dnia 4 października 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant Asystent sędziego Agata Brolik-Appel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2006 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł., na rzecz skarżącej A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. III SA/Łd 981/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., działając na podstawie art. 233 §1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 z 1997r. z późniejszymi zmianami), art. 262 oraz art. 2651 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. Nr 75, poz. 802 z 2001 r. z późniejszymi zmianami), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 623 z 2004 r.) po rozpatrzeniu odwołania A Sp. z o.o. w Ł. - utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. nr [...] z dnia [...] maja 2004r. odmawiającą uchylenia w całości decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. Jak wynika z załączonych akt administracyjnych, pismem z dnia 23 września 2003 r. skarżąca spółka wniosła o uchylenie w całości ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. w trybie art. 265¹ § Kodeksu celnego. Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. odmówił uchylenia tej decyzji . W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że po analizie zgłoszenia celnego i treści decyzji objętej wnioskiem oraz po uwzględnieniu zgromadzonych w sprawie dowodów obrazujących rodzaj sprowadzonego towaru , doszedł do wniosku , że nie są spełnione przesłanki do uchylenia decyzji w całości w trybie art. 2651 § 1 Kodeksu celnego. Nie ma przesłanek do uchylenia całej decyzji, a zmiana tylko pewnych elementów decyzji byłaby niezgodna z wnioskiem strony . W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez zastosowanie nieprawidłowego kodu PCN, naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy (art. 122, art. 187 ustawy ordynacja podatkowa), oraz naruszenie art. 2651 § 1 Kodeksu celnego i wniosła o jej uchylenie w całości. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej spółki Dyrektor Izby Celnej w Ł. wydał zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, iż biorąc pod uwagę brzmienie art. 265¹ Kodeksu celnego i zakres żądań skarżącej wyrażonych we wniosku z dnia 23 września 2003 r., nie jest możliwe rozpatrzenie wniosku spółki w sprawie uchylenia w całości decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. gdyż uchyleniu w całości decyzji sprzeciwiają się przepisy szczególne, w tym art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Organ uznał, że skarżąca we wniosku z dnia 23 września 2003 r. nie zakwestionowała prawidłowości kodów zastosowanych w decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r, stwierdziła jedynie, iż istnieją rozbieżności w klasyfikacji dokonywanej w różnych rozstrzygnięciach organów celnych. Tym samym nie kwestionowała również, iż klasyfikacja towarów zawarta w zgłoszeniu celnym była niewłaściwa i tym samym przedmiotowe zgłoszenie celne było nieprawidłowe w tym zakresie. Organ podniósł, iż uchylenie ostatecznej decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r w całości, w połączeniu z upływem terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu Celnego i brakiem możliwości ponownego wydania decyzji w sprawie zgłoszenia celnego, spowodowałoby niemożliwość uregulowania kwestii prawidłowości klasyfikacji taryfowej towarów objętych przedmiotowym zgłoszeniem celnym. Organ stwierdził również, iż wskazane przez skarżącą we wniosku z dnia 23 września 2003 r. powody przemawiające za uchyleniem decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] stycznia 2003 r. tj. rozbieżności w zakresie klasyfikacji taryfowej towarów pomiędzy w/w decyzją, a innymi decyzjami organów celnych oraz nieuzasadnione, zdaniem skarżącej, wymierzenie odsetek wyrównawczych, nie są wystarczającymi powodami przemawiającymi za uchyleniem decyzji w całości, w sytuacji gdy strona nie podnosi wadliwości całej decyzji, a jedynie jej niewielkiej części. Jednocześnie, odnosząc się do zarzutu zastosowania w zaskarżonej decyzji nieprawidłowych kodów Taryfy celnej organ wyjaśnił, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. została wydana w trybie art. 265¹ Kodeksu celnego, tzn. w trybie nadzwyczajnego wzruszania decyzji ostatecznej, i jako taka nie zawiera merytorycznych rozstrzygnięć w zakresie klasyfikacji taryfowej towarów. Klasyfikacja taryfowa nie była przedmiotem postępowania zakończonego w/w decyzją. Przedmiotem analizowanego postępowania była bowiem możliwość uchylenia w całości decyzji ostatecznej, co oznacza, że zarzut zastosowania w decyzji nieprawidłowych kodów Taryfy celnej należy uznać za bezzasadny. Z podobnych powodów organ uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej, a także zarzut dot. niepowołania biegłego. Rozpatrując wniosek o uchylenie w całości decyzji ostatecznej organ celny zobowiązany był do przeanalizowania czy zachodzą przesłanki do zastosowania trybu nadzwyczajnego wzruszenia w/w decyzji. Wobec stwierdzenia niezachodzenia przedmiotowych przesłanek, co uniemożliwiło uchylenie w/w decyzji w całości, organ celny nie miał obowiązku przeprowadzania dodatkowego postępowania dowodowego mającego na celu potwierdzenie zastosowanej klasyfikacji taryfowej, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżąca we wniosku z dnia 23 września 2003 r. nie kwestionowała klasyfikacji taryfowej ustalonej w decyzji z [...] stycznia 2003 r. W dniu 28 września 2004 r. A Sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na wskazaną na wstępie decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...]. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zarzuciła jej naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 256 ustawy Ordynacja podatkowa, art. 265¹ § 1 Kodeksu celnego oraz art. 120, 121 § 1, 122, 128, 187, 188 ustawy Ordynacja podatkowa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. podtrzymał stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie jednak wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest z punktu widzenia kryterium legalności. Przeprowadzając taką kontrolę, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, gdyż obowiązkiem sądu jest rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją ostateczną z punktu widzenia zgodności z prawem całego toku postępowania i zastosowania przepisów prawa materialnego. Uwzględnienie zaś skargi, skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji, następuje tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a./. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 265¹ § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 roku Kodeks celny (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm. – dalej "Kodeks celny"), decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ celny, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Przepis ten stanowi szczególną podstawę do weryfikacji ostatecznych decyzji organów celnych i jest zbliżony do art. 155 k.p.a. Przy dokonywaniu wykładni art. 256¹ § 1 Kodeksu celnego, można więc w znacznej mierze wykorzystać poglądy ukształtowane w orzecznictwie i doktrynie na gruncie k.p.a., m. in. dotyczące pojęcia praw nabytych, wymagań stawianych zgodzie strony na wzruszenie decyzji, jak i stanowisko co do spełnienia wymagań zgodności z interesem publicznymi lub ważnym interesem strony (J. Borkowski – Komentarz do Kodeksu celnego – Lex Polonica). Przede wszystkim podnieść należy, że tryb uregulowany w art. 2651 § 1 Kodeksu celnego dotyczy weryfikacji decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo. Za taką decyzję można niewątpliwie uznać także decyzję nakładającą obowiązek. Zmiana takiej decyzji, jak podkreśla się w orzecznictwie, może bowiem powodować nałożenie obowiązku w większym wymiarze bądź na mniej korzystnych warunkach, a tym samym pogorszyć sytuację prawną strony. Prawo nabyte w rozumieniu tego przepisu zaś najogólniej scharakteryzowane jest jako każda korzyść, którą strona uzyskuje pod względem prawnym z załatwienia jej sprawy decyzją administracyjną. Organ prowadzący postępowanie w tym trybie ogranicza się jedynie do oceny występowania przesłanek uzasadniających tę weryfikację. Jednocześnie organ ten nie stosuje przepisów prawa materialnego, a prowadzone przez niego postępowanie nie może sprowadzać się do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy w kolejnej instancji (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r., I GSK 219/05, niepubl.; wyrok NSA z dnia 18 lutego 1999 r., IV SA 251/97 niepubl.; wyrok NSA dnia 24 października 2000 r., III SA 2468/99, LEX nr 48003 oraz wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2000r., III SA 1388/99, LEX nr 47229). W świetle postanowień powołanego art. 2651 § 1 Kodeksu celnego uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, może nastąpić, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: - strona złożyła wniosek lub wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, - przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu decyzji, - za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub ważny interes strony. W rozpoznawanej sprawie kwestia oceny występowania przesłanek uzasadniających weryfikację zaskarżonej decyzji we wskazanym trybie uregulowanym w art. 2651 § 1 Kodeksu celnego w ocenie Sądu nasuwa szereg zastrzeżeń. Przede wszystkim analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji dowodzi, iż za podstawę odmowy uchylenia decyzji w tym trybie organ celny przyjął przesłankę negatywną – zakaz uchylenia lub zmiany decyzji wynikający z przepisów szczególnych. Dokonując konkretyzacji tej przesłanki, organ ten stwierdził, iż uchyleniu decyzji sprzeciwiają się przepisy szczególne, "w tym art. 65 § 5 Kodeksu celnego". Sformułowanie to niewątpliwie sugeruje, że organ celny opierając odmowę uchylenia decyzji na tej podstawie, brał pod uwagę jeszcze inne "przepisy szczególne", których jednak nie powołał w uzasadnieniu swego stanowiska, co powoduje, iż uzasadnienie prawne decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 65 § 5 Kodeksu celnego reguluje termin wydawania decyzji w przedmiocie prawidłowości bądź nieprawidłowości zgłoszenia celnego. Podkreślić należy, iż przepis ten nie może stanowić podstawy odmowy zastosowania trybu weryfikacji zaskarżonej decyzji, o którym mowa w art. 2651 § 1 Kodeksu celnego. Przede wszystkim z tego względu, iż przepis ten hipotezą swą obejmuje pierwotne zgłoszenie celne i odnosi się do wydania decyzji kończącej postępowanie celne wszczęte na skutek owego zgłoszenia. Do takiego wniosku prowadzi także wykładnia systemowa tego przepisu. Artykuł 65 Kodeksu celnego znajduje się bowiem w dziale II zatytułowanym "Procedury celne", który reguluje m.in. kwestie związane z objęciem towarów procedurą celną, a więc dotyczy innego rodzaju decyzji wydawanych przez organ celny i nie może być rozważany w kategoriach negatywnej przesłanki zastosowania powyższego trybu weryfikacji decyzji ostatecznej. Przepisy szczególne, o których mowa w art. 2651 § 1 Kodeksu celnego są to zawarte w ustawie lub przepisach wykonawczych przepisy, które sprzeciwiają się uchyleniu bądź zmianie decyzji . W tym kontekście powoływanie przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego, który reguluje termin wydawania decyzji w przedmiocie prawidłowości bądź nieprawidłowości zgłoszenia celnego po jego przyjęciu jest oczywiście nieuzasadnione. Należy też zwrócić uwagę, że gdyby ustawodawca chciał wprowadzić ograniczenie czasowe dla zastosowania instytucji z art. 2651 § 1 Kodeksu celnego, to dałby temu wyraz, podobnie jak to uczynił w przepisie art. 2652 § 1 Kodeksu celnego. Ponadto wątpliwości budzi kwestia oceny dwóch pozostałych przesłanek uzasadniających podjęcie (względnie niepodjęcie) weryfikacji decyzji w trybie art. 2651 § 1 Kodeksu celnego. W tym spostrzeżenia krytyczne nasuwa zwłaszcza kwestia prawidłowości oceny intencji strony składającej wniosek o uchylenie decyzji oraz praktycznie brak oceny przesłanki - "przemawiania" interesu publicznego lub ważnego interesu strony - za zastosowaniem owego trybu nadzwyczajnego. Spółka A sprecyzowała swój wniosek w ten sposób, że wnosiła o uchylenie w całości ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. Organy celne rozpoznające ten wniosek były związane jego treścią. Treść wniosku określa bowiem zakres, w jakim strona wyraża zgodę na zmianę decyzji ostatecznej. Przy tym niewątpliwie organ celny I instancji uznając, że Spólka wnosi o uchylenie decyzji ostatecznej, a następnie ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji określonych w art. 65 § 4 Kodeksu celnego , wykraczał poza zakres jej zgody. Ponadto organy celne obu instancji nie ustaliły i nie oceniły na czym polega interes publiczny lub ważny interes strony przemawiający, zdaniem strony, za uwzględnieniem wniosku. Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, iż obowiązkiem organów celnych warunkującym poprawność oceny występowania przesłanek z art. 2651 § 1 Kodeksu celnego było podjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem jednoznacznego wyjaśnienia intencji strony składającej wniosek o uchylenie decyzji, a następnie ustalenia na czym polega jej ważny interes w sprawie lub interes publiczny i czy któryś z nich przemawia za uwzględnieniem wniosku w takich granicach , jakie Spółka zakreśliła. Oceny takiej nie zawiera uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Podnieść przy tym należy, iż istnienie interesu publicznego lub ważnego interesu strony w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 2651 § 1 Kodeksu celnego musi uzyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Ważny zaś interes strony, to taki, który jest godny ochrony i nie stoi w sprzeczności z prawem. Brak zbadania istnienia wszystkich przesłanek art.265¹ § 1 Kodeksu celnego stanowi naruszenie tego przepisu oraz naruszenia art. 262 Kodeksu celnego w zw. z art. 187 § 1 i 210 § 4 i 124 Ordynacji podatkowej i uzasadnia uchylenie decyzji obu instancji. Z wyżej wymienionych powodów, rozpatrując sprawę ponownie, organ celny I instancji wyjaśni dokładnie wszystkie elementy stanu faktycznego i rozważy jego ocenę w świetle przesłanek wskazanych w art. 2651 § 1 Kodeksu celnego, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z treścią art. 210 ( 4 Ordynacji podatkowej. Podkreślić należy, że w trybie art. 2651 § 1 Kodeksu celnego istnieje możliwość wzruszenia zarówno prawidłowych decyzji ostatecznych jak i decyzji wadliwych, z wyjątkiem przypadków , w których wada decyzji stwarza podstawy do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji . Badanie interesu publicznego i ważnego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości decyzji ostatecznej , gdyż prowadziłoby to do rozpoznawania sprawy w "trzeciej instancji", a taka sytuacja oznaczałaby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania ( art. 127 Ordynacji podatkowej). Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. z dnia [...] maja 2004 r. nr [...]. Wobec uwzględnienia skargi, w kwestii kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Na ogólną sumę kosztów postępowania (455 zł) złożyły się kwoty: 200 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego, 15 zł tytułem opłaty skarbowej za pełnomocnictwo oraz kwota 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Uwzględniając przy tym treść art. 152 p.p.s.a., z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał za bezprzedmiotowe orzekanie w kwestii wstrzymania wykonania tejże decyzji.