III SO/Łd 2/14

Dnia 26 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku T. G. o wymierzenie grzywny [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego za nieprzekazanie skargi postanawia: 1. przyznać skarżącemu T. G. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 50 (pięćdziesiąt) złotych; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. k.p. T. G. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi wniosek o wymierzenie [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego grzywny z tytułu nieprzekazania skargi. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w urzędowym formularzu PPF wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest współwłaścicielem (1/2) domu o powierzchni 120 m2, w którym zamieszkuje z rodzicami. Dom został wybudowany w 1949 r. Ponadto wnioskodawca jest właścicielem użytków rolnych o powierzchni 1,91 ha (1,3 ha przeliczeniowego). Dochód skarżącego stanowi wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, które wyniosło średnio w okresie ostatnich trzech miesięcy 2.712,28 zł brutto (1.982,29 zł netto). Skarżący pracuje na akord, stąd wynagrodzenie ma różnicową wysokość w poszczególnych miesiącach. Wnioskodawca nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro, nie uzyskuje także żadnych dodatkowych źródeł dochodu. Skarżący wskazał, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec dwóch córek w wysokości 700 zł miesięcznie. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przekazanie dodatkowych informacji o jego stanie majątkowym. W odpowiedzi, skarżący przesłał zeznanie podatkowe PIT-40 za 2012 r., z którego wynika, że uzyskał w tym okresie łączne dochody w kwocie 34.074,16 zł oraz wyciąg z rachunku bankowego. Przedłożył również zaświadczenie od pracodawcy o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia. Załączył zestawienie uiszczanych na rzecz córek kwot z tytułu alimentów. Przedłożył także zaświadczenie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o uzyskiwanych w ostatnich latach świadczeniach – za rok 2012 wynosiły one łącznie 1.501,34 zł, a za rok 2013 – 1.559,62 zł. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2014 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 50 zł i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W sprzeciwie skarżący wyjaśnił, że występował o całkowite, a nie częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślił, że wykazał swój dochód zaświadczeniem z dnia 17 stycznia 2014 r. Skarżący zaznaczył, że na wezwanie Sądu przedstawił dodatkowe dokumenty, m.in. zaświadczenie z ARiMR o wysokości dopłat, które tylko częściowo rekompensują konieczność utrzymania standardów europejskich oraz kopie rachunków za media. Podniósł, że ponosi duże koszty w związku z dojazdami do pracy. Skarżący wniósł o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Analiza przedstawionych przez T. G. informacji, zawartych w złożonym urzędowym formularzu, daje podstawy do twierdzenia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie w części. Przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy, trzeba pamiętać o tym, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje bowiem powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków, 2005, s. 585). W tej sytuacji Sąd uznał, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić części kosztów sądowych bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Osiągany dochód daje podstawy do stwierdzenia, że strona jest w stanie ponieść część kosztów wymaganych w postępowaniu sądowym, dlatego Sąd zwolnił skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę 50 zł. Jak wynika z przedłożonych Sądowi dokumentów skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje razem z rodzicami w domu jednorodzinnym o pow. 120 m², którego właścicielem jest w ½ części. Skarżący osiąga comiesięczny dochód z tytułu umowy o pracę, który średnio za trzy miesiące wynosi 1982,29 zł (netto). W poszczególnych miesiącach dochód jest zróżnicowany wobec tego, że skarżący pracuje na akord. Z załączonych wyciągów z rachunku bankowego wnioskodawcy wynika, że nie posiada oszczędności, a jedyne wpływy to wynagrodzenie za pracę. Zauważyć należy, że skarżący otrzymuje płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, które w roku 2012 r. wyniosły 1501,34 zł, a w 2013 r. – 1559,62 zł (k. 28). Podkreślić także należy, że skarżący obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym wobec córek, który miesięcznie wynosi 700 zł. Z załączonych kopii rachunków wynika, że w grudniu 2013r. skarżący uiścił opłatę za gaz w kwocie - 94,76 zł, za prąd - 55,98 zł, za wodę - 27,64 zł (okres od 30.09.2013 do 4.12.2013), za odpady - 30 zł. Załączył także decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2013 r. – 498 zł. Analiza wskazanej powyżej sytuacji materialnej i osobistej skarżącego prowadzi do wniosku, że uiszczenie kwoty 50 zł w zestawieniu z wysokością osiąganych dochodów, dopłat oraz alimentów i opłat za media nie stanowi zbytniego obciążenia dla jego aktualnej sytuacji finansowej, które mogłoby skutkować popadnięciem w stan zubożenia. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, bowiem tylko takie są chronione przez ustawodawcę. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności nie są wystarczające, uzasadnione jest stwierdzenie, że zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy. Zauważyć należy, że stosownie do treści art. 255 p.p.s.a, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W tej sytuacji okoliczność, że skarżący zarządzeniem z dnia 14 stycznia 2014 r. (k. 9) wezwany został do przedłożenia określonych dokumentów pozwalających określić jego sytuację materialną, nie stanowi, tak jak twierdzi skarżący w sprzeciwie, automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie. Sąd bowiem na podstawie zgromadzonych dokumentów dokonuje oceny sytuacji finansowej strony. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 245 § 3 i § 4 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia. k.p.