III SO/Łd 2/24

Dnia 7 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2024 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o wymierzenie Prokuraturze Okręgowej w Łodzi grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność w sprawie zawiadomienia z dnia 8 stycznia 2023 roku postanawia: 1. wymierzyć Prokuraturze Okręgowej w Łodzi grzywnę w kwocie 100 (sto) złotych; 2. zasądzić od Prokuratury Okręgowej w Łodzi na rzecz A. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z 5 czerwca 2023 r. sygn. III SO/Łd 8/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek A. M. z 23 maja 2023 r. o wymierzenie grzywny Prokuraturze Okręgowej w Łodzi za nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność w sprawie złożonego zawiadomienia o przestępstwie z 8 stycznia 2023 r. dotyczącego sędziego Sądu Apelacyjnego w Łodzi. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, postulując jego zmianę i wymierzenie organowi grzywny w wysokości 30 000 zł. Postanowieniem z 17 października 2023 r. sygn. III OZ 486/23 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższe postanowienie, wskazując, że przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny, jest wniosek o wymierzenie grzywny oraz stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków wynikających z art. 54 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej p.p.s.a., bez względu na przyczyny nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie. Postanowieniem z 10 listopada 2023 r. sygn. akt III SO/Łd 21/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek A. M. o wymierzenie Prokuraturze Okręgowej w Łodzi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność w sprawie zawiadomienia z 8 stycznia 2023 r. Ponownie rozpoznając wniosek, sąd z urzędu ustalił, że skarga A. M. na bezczynność Prokuratury Okręgowej w Łodzi w sprawie złożonego zawiadomienia o przestępstwie z 8 stycznia 2023 r., dotyczącego sędziego Sądu Apelacyjnego w Łodzi, została zarejestrowana pod sygn. akt III SAB/Łd 152/23. Skarga wpłynęła do Prokuratury za pośrednictwem ePUAP 11 kwietnia 2023 r. Do sądu skarga została nadana 25 lipca 2023 r. za pośrednictwem ePUAP. Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., wskazując, że sądowi z urzędu znane są fakty związane ze znaczącym wpływem wniosków skarżącego do Prokuratury Okręgowej w Łodzi. Sąd wziął pod uwagę ilość wniesionych przez skarżącego skarg na bezczynność, stopień ich skomplikowania i zawiłości. Zdaniem sądu w konkretnym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy opóźnienie organu, które sąd bierze pod uwagę rozpoznając sprawę merytorycznie, wynikało z nadmiernego obciążenia ilością wpływających pism i związaną z tym komplikacją obiegu dokumentów. Sąd dostrzegł naruszenie terminu wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a., ale Prokurator wypełnił ciążący na nim obowiązek wynikający z ww. przypisu. Tym samym podstawowy cel, jakim jest przekazanie akt do sądu, został zrealizowany. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. M., postulując jego uchylenie i wymierzenie organowi grzywny w wysokości 30 000 zł. Postanowieniem z 13 lutego 2024 r. sygn. III OZ 22/24 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższe postanowienie, wskazując, że wobec stwierdzonego przez sąd uchybienia terminu przez organ w stosunku do organu, mimo przekazania skargi do sądu, zmaterializowały się wszystkie ustawowe przesłanki do wymierzenia grzywny. Jeżeli zaś sąd pierwszej instancji dostrzegł jakieś szczególne okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od jej wymierzenia, to powinien je uwypuklić i bardzo dokładnie stronie wyjaśnić. Przyczyną odstąpienia z pewnością nie może być wielość pism wnoszonych przez skarżącego do organu, aczkolwiek może mieć to wpływ na wymiar grzywny. Przesłanką niedopuszczalności wniosku o wymierzenie grzywny nie może być również ewentualna niedopuszczalność skargi, której to organ nie przekazał do sądu, czy też późniejsze jej odrzucenie przez sąd. Rozpoznając zatem ponownie wniosek o wymierzenie organowi grzywny merytorycznie, sąd weźmie pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., niewielkie opóźnienie w przekazaniu skargi oraz czy organ wyjaśnił powody niedotrzymania terminu i czy są one uzasadnione. Sądowi z urzędu wiadome jest, że 16 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę, zarejestrowaną pod sygn. III OPS 1/23, w której stwierdził, że dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada pośredniego trybu wniesienia skargi. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Przepis ten statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może – stosownie do art. 55 § 1 p.p.s.a. – orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jak wskazuje się w doktrynie art. 55 § 1 p.p.s.a. ma przeciwdziałać ewentualnym próbom niedopuszczenia przez organ rozpoznania skargi przez zaniechanie obowiązków wskazanych w art. 54 § 2 (por. J. P. Tarno, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011 oraz postanowienie NSA z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II GZ 369/20; Lex nr 3094903). Powołane przepisy przewidują zatem dwie przesłanki, których spełnienie warunkuje wymierzenie przez sąd przedmiotowej grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny (por. postanowienie NSA z 8 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 474/09; Lex nr 561337). Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, sąd wziął pod uwagę treść art. 190 p.p.s.a., który stanowi, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd miał również na uwadze treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2024 r., sygn. III OPS 1/2023. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że Prokurator nie wykonał ustawowego, bezwzględnego obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy w przepisanym do tego terminie. Skarga na bezczynność Prokuratury Okręgowej w Łodzi w sprawie złożonego zawiadomienia o przestępstwie z 8 stycznia 2023 r. dotyczącego sędziego Sądu Apelacyjnego w Łodzi została zarejestrowana pod sygn. akt III SAB/Łd 152/23. Skarga wpłynęła do Prokuratury za pośrednictwem ePUAP 11 kwietnia 2023 r. Oznacza to, że organ obowiązany był najpóźniej do 11 maja 2023 r. przekazać sądowi przedmiotową skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Skarga została nadana do sądu 25 lipca 2023 r., a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., i po złożeniu 23 maja 2023 r. przez skarżącego wniosku o wymierzenie Prokuraturze Okręgowej w Łodzi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi z 11 kwietnia 2023 r. Niewywiązanie się z obowiązku przekazania skargi do sądu w terminie, wynikającym z ustawy, uzasadnia wymierzenie grzywny, ponieważ wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu grzywny jest niewypełnienie obowiązków, wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. Wymierzając Prokuraturze Okręgowej w Łodzi grzywnę za niedopełnienie obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy w terminie, sąd miał jednak na uwadze przede wszystkim okres opóźnienia w realizacji obowiązku przekazania skargi, tj. ponad 2 miesiące, a także wielość, podobnych pism (tj. skarg, zawiadomień o popełnieniu przestępstw) wnoszonych przez skarżącego do Prokuratury w tym samym czasie. Ustawodawca pozostawił swobodę w decyzji co do wymiaru wysokości grzywny, tj. określił jedynie górną granicę jej wysokości. Sąd uznał, że wymierzona grzywna w wysokości 100 zł będzie adekwatna do stopnia naruszenia ciążącego obowiązku, a zarazem uczyni zadość funkcji prewencyjnej, mobilizując organ do unikania podobnych uchybień w przyszłości. Sąd miał również na uwadze wątpliwości, jakie występowały w orzecznictwie sądów administracyjnych, które zostały rozstrzygnięte dopiero w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2024 r., sygn. III OPS 1/2023. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. EC