III SO/Łd 8/14

Dnia 31 lipca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku T. G. o wymierzenie grzywny [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego za nieprzekazanie skargi postanawia: 1. przyznać skarżącemu T. G. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 50 (pięćdziesiąt) złotych; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. k.p. T. G. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi wniosek o wymierzenie [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego grzywny z tytułu nieprzekazania skargi. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w urzędowym formularzu PPF wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest współwłaścicielem (1/2) domu o powierzchni 120 m2, w którym zamieszkuje z rodzicami. Dom został wybudowany w 1949 r. Ponadto wnioskodawca jest właścicielem użytków rolnych o powierzchni 1,91 ha (1,3 ha przeliczeniowego). Dochód skarżącego stanowi wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, które wyniosło średnio w okresie ostatnich trzech miesięcy 2.743,90 zł brutto (1.982,98 zł netto). Skarżący pracuje na akord, stąd wynagrodzenie ma różnicową wysokość w poszczególnych miesiącach. Wnioskodawca nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro, nie uzyskuje także żadnych dodatkowych źródeł dochodu. Skarżący wskazał, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec dwóch córek w wysokości 860 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2014 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 50 zł i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W sprzeciwie skarżący wniósł o całkowite zwolnienie od kosztów postępowania. Powyższemu postanowieniu zarzucił przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Skarżący wskazał, że nie ujawniał w tym postępowaniu swojego PIT- 40 oraz zaświadczenia za 2012 i 2013 r. dotyczącego dopłat bezpośrednich. Sąd z urzędu ustalił, że z zeznania podatkowego PIT-40 skarżącego za 2012 r. wynika, że uzyskał w tym okresie łączne dochody w kwocie 34.074,16 zł. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że skarżący nie oprócz comiesięcznego wpływu z tytułu wynagrodzenia z umowy o pracę nie ma innych wpływów na ten rachunek. Natomiast z zaświadczenia z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o uzyskiwanych w ostatnich latach świadczeniach wynika, że – za rok 2012 wynosiły one łącznie 1.501,34 zł, a za rok 2013 – 1.559,62 zł (m.in. sygn. akt III SO/Łd 1/14, III SO/Łd 2/14, III SA/Łd 1292/13). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Analiza przedstawionych przez T. G. informacji, zawartych w złożonym urzędowym formularzu, daje podstawy do twierdzenia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie w części. Przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy, trzeba pamiętać o tym, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje bowiem powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków, 2005, s. 585). W tej sytuacji Sąd uznał, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić części kosztów sądowych bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Osiągany dochód daje podstawy do stwierdzenia, że strona jest w stanie ponieść część kosztów wymaganych w postępowaniu sądowym, dlatego Sąd zwolnił skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę 50 zł. Jak wynika z przedłożonych Sądowi dokumentów skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje razem z rodzicami w domu jednorodzinnym o pow. 120 m², którego właścicielem jest w ½ części. Skarżący osiąga comiesięczny dochód z tytułu umowy o pracę, który średnio za trzy miesiące wynosi 1982,98 zł (netto). W poszczególnych miesiącach dochód jest zróżnicowany wobec tego, że skarżący pracuje na akord. Z załączonych do innych spraw toczących się przed Sądem wyciągów z rachunku bankowego wnioskodawcy wynika, że nie posiada oszczędności, a jedyne wpływy to wynagrodzenie za pracę. Zauważyć należy, że skarżący otrzymuje płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, które w roku 2012 r. wyniosły 1501,34 zł, a w 2013 r. – 1559,62 zł. Podkreślić także należy, że skarżący obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym wobec córek, który miesięcznie wynosi 860 zł. Analiza wskazanej powyżej sytuacji materialnej i osobistej skarżącego prowadzi do wniosku, że uiszczenie kwoty 50 zł w zestawieniu z wysokością osiąganych dochodów, dopłat oraz alimentów nie stanowi zbytniego obciążenia dla jego aktualnej sytuacji finansowej, które mogłoby skutkować popadnięciem w stan zubożenia. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, bowiem tylko takie są chronione przez ustawodawcę. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności nie są wystarczające, uzasadnione jest stwierdzenie, że zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 245 § 3 i § 4 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia. k.p.