I SA/Lu 1013/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi E. A. i C. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym za czerwiec 2013 r. w zakresie wniosku C. J. o przyznanie prawa pomocy postanawia: - zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 11 stycznia 2018 r. i przyznać C. J. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem dołączonym do skargi C. J. zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych z uwagi na złą sytuację finansową. Ze złożonego formularza wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małżonką. Dochód rodziny stanowi emerytura skarżącego w kwocie [...]zł netto, emerytura jego małżonki w kwocie [...]zł netto oraz dochód z prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł. Sumarycznie daje to kwotę [...]zł. Majątek skarżącego oprócz wskazanych gruntów rolnych i leśnych stanowi dom o pow. 154 m2, budynki gospodarcze, maszyny rolnicze oraz dwa samochody: dostawczy marki Ford (rok prod. 2011) oraz osobowy marki Daewoo (rok prod. 1999). W zakresie zobowiązań i stałych miesięcznych wydatków skarżący wskazał: ratę kredytu ([...] zł), podatki ([...] zł), ubezpieczenie ([...] zł), leczenie ([...] zł), energię elektryczna ([...] zł), media ([...] zł) oraz opał, gaz, śmieci i ścieki ([...] zł). Razem opłaty stałe wynoszą zatem [...] zł. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2018 r. referendarz sądowy odmówił C. J. przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw wnosząc o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Argumentował, że ocena sytuacji finansowej skarżącego dokonana przez referendarza nie uwzględnia kilku istotnych okoliczności. Po pierwsze, zaciągnięty przez skarżącego kredyt nie jest kredytem konsumpcyjnym, ale został zaciągnięty w celu zapłaty zobowiązań publicznoprawnych, będących przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Po drugie, dochody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego w wysokości oszacowanej na [...] zł miesięcznie są przez skarżącego wydatkowane na koszty związane z utrzymaniem własnym oraz żony, gdyż oboje są osobami niepełnosprawnymi. Odnosząc się do faktu posiadania domu pełnomocnik zwrócił uwagę, że trudno ten fakt oceniać w kategorii potencjalnego źródła przychodu, a raczej - uwzględniając sytuację życiową - należy go postrzegać jako źródło wydatków. Trzecią podniesioną kwestią był miesięczny dochód netto na osobę w gospodarstwie domowym podatnika, który po odliczeniu wydatków jest niewielki i w ocenie pełnomocnika świadczy o tym, że jego mocodawca jest osobą ubogą i nie stać go na opłacenie wpisu sądowego. Na potwierdzenie wskazywanych okoliczności do sprzeciwu dołączono dokumenty dotyczące niepełnosprawności skarżących, przeznaczenia środków z kredytu oraz wysokości dochodów z gospodarstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W ocenie Sądu sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego oczekuje skarżący, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). W ocenie Sądu sytuacja dochodowa i majątkowa wnioskodawcy i jego rodziny pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Uwzględniając wyjaśnienia zawarte w sprzeciwie przyjąć należy, że już sam fakt, że po odliczeniu stałych koniecznych wydatków członkowie gospodarstwa domowego dysponują kwotą w wysokości [...] zł na osobę i to w sytuacji, gdy małżonkowie są osobami niepełnosprawnymi, pozwala na stwierdzenie istnienia w sprawie przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie tj. że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i rodziny. W ocenie sądu oceny takiej nie podważa również fakt posiadania przez skarżącego majątku nieruchomego, gdyż trudno oczekiwać, aby na potrzeby uiszczenia kosztów sądowych strona dokonywała jego zbycia, w szczególności jeśli chodzi o dom, zaspokajający potrzeby mieszkaniowe rodziny skarżącego. Dokonując takiej oceny Sąd miał również na względzie, że sprawa niniejsza jest jedną z kilkunastu równolegle zawisłych przed tutejszym sądem, w których skarżący jest również zobligowany do poniesienia kosztów postępowania. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 p.p.s.a.