I SA/Lu 1024/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Specjalista Marta Ścibor, po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2014 r. na rozprawie sprawy ze skargi kuratora M. S. ustanowionego dla nieobecnego J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej p o s t a n a w i a - odmówić radcy prawnemu M. S. przyznania wynagrodzenia za czynności kuratora ustanowionego w postępowaniu podatkowym. Skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie od decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], nr [...], kurator absentis w osobie r.pr. M. S. ustanowionego dla skarżącego J. S. domagał się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz umorzenia postępowania. Złożył również wniosek "o zasądzenie na jego rzecz wynagrodzenia, jakie nie zostało pokryte w całości ani w części przez reprezentowanego w związku z wniesioną skargą". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek kuratora w przedmiocie wynagrodzenia za dokonane czynności skierowany do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, wyznaczenie przez sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art.34 § 1 k.p.a. następuje na podstawie art.184 k.r.o. Wynagrodzenie takiego przedstawiciela należy do kosztów postępowania administracyjnego. Sąd Najwyższy stwierdził, że kurator wyznaczony przez sąd na podstawie art.184 § 1 k.r.o. do zastępowania strony w postępowaniu administracyjnym nie jest kuratorem prawa materialnego, pod którą to nazwą rozumie się zwykle kuratora wyznaczonego dla ochrony praw reprezentowanej osoby, nie polegającej jedynie na zastępowaniu jej w konkretnym procesie (postępowaniu) przy czynnościach tego postępowania. Jest on kuratorem w danym postępowaniu, podobnie jak kurator procesowy art. 143 k.p.c. O charakterze kuratora decyduje bowiem cel ustanowienia, nie zaś jego podstawa prawna. Sąd Najwyższy wskazał również, że do wynagrodzenia kuratora, będącego przedstawicielem strony w postępowaniu administracyjnym, nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982r. w sprawie stawek warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów (Dz.U. Nr 27 poz.197). Sąd nie powinien ponosić wydatków związanych z tym wynagrodzeniem. Wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony postępowania administracyjnego ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym, w ocenie Sądu Najwyższego, uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego. Zatem to organ orzeka o przyznaniu wynagrodzenia dla kuratora oraz o wysokość tego wynagrodzenia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2748/12 (CBOSA), wskazał, że ani wysokość tego wynagrodzenia ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach k.p.a. ani w przepisach szczególnych. Wprawdzie przepisy k.p.a. nie stanowią wprost o tym, że wynagrodzenie przysługuje przedstawicielowi za wykonane czynności, to jednak oparcie na tym twierdzenia, że wynagrodzenie takie w ogóle nie przysługuje nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą RP jako państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Nie jest bowiem tak, by w rolę przedstawiciela wyznaczonego przez sąd na podstawie art. 34§1 k.p.a. wpisany był element dobrowolnej, bezinteresownej działalności społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w przepisach k.p.a. występuje luka prawna, która powinna zostać wypełniona. W wyroku z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt I FSK 93/06 (CBOSA) NSA wskazał, że w demokratycznym państwie prawnym jednostka nie może ponosić ewidentnych błędów i zaniedbań prawodawcy, w tym zwłaszcza takich, które powodują lukę w prawie naruszającą podstawowe zasady porządku konstytucyjnego. Lukę taką w wyjątkowych przypadkach wypełnić można w drodze analogii. Należy zatem odnaleźć w systemie prawa przepisy, które mogłyby stanowić oparcie dla rozstrzygnięcia wniosku przedstawiciela strony ustanowionego na zasadzie art. 34 k.p.a. w drodze analogii. Takimi przepisami mogą być, stosowane jednak tylko odpowiednio, przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982r. w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów (Dz. U. Nr 27, poz. 197 ze zm.). - obecnie jest to rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2013r., poz. 1476 ze zm.). Pogląd ten jest tylko pozornie sprzeczny ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zawartym w cytowanej wyżej uchwale. Uchwała ta wyklucza bowiem jedynie zastosowanie przepisów rozporządzenia wprost, co determinowałoby właściwość sadu powszechnego, odrzuconą jednoznacznie przez Sąd Najwyższy. Nie uniemożliwia jednak możliwości zastosowania ich przez organ administracji odpowiednio, w drodze analogii - w celu wypełnienia istniejącej luki prawnej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy podkreślić należy, iż ani przepis art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), ani żaden inny przepis tej ustawy nie nakłada na Sąd obowiązku orzekania o kosztach postępowania na rzecz kuratora ustanowionego przez sąd rodzinny. Zgodnie z art. 179 k.r.o., wynagrodzenie dla kuratora przyznaje organ państwowy, który go ustanowił, a wynagrodzenie to w pierwszej kolejności pokrywa się z majątku osoby, dla której kurator został ustanowiony, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał ustanowienia kuratora. W niniejszej sprawie M. S. występował jako kurator J. S., legitymując się postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...]. Skoro więc to nie sąd administracyjny był organem, który ustanowił M. S. kuratorem, ani też Sąd ten nie był inicjatorem przyznania mu uprawnienia do wnoszenia w imieniu J. S. skargi do sądu i reprezentowania nieobecnego przed tym sądem, nie zachodzi podstawa do przyznania mu przez ten sąd wynagrodzenia na podstawie art. 179 k.r.o. Z powyższych względów orzeczono, jak w sentencji postanowienia.