I SA/Lu 1035/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku U. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi U. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług z tytułu importu samochodu osobowego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca U. G. w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zażądała zwolnienia jej z kosztów sądowych. Uzasadniając ten wniosek podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz dwoma synami. Zaznaczyła, iż tylko ona pracuje uzyskując wynagrodzenie w kwocie 800 zł brutto. Mąż natomiast jest osobą bezrobotną. Ponadto nie posiadają żadnego majątku. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącej, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wezwano ją do złożenia wyjaśnień dotyczących swojej sytuacji materialnej i finansowej. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca nadesłała wymagane dokumenty i oświadczenia. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpocząć należy od wskazania, że w świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest natomiast instytucja prawa pomocy. Stosownie bowiem do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanej powyżej regulacji wynika, że to strona ma przekonać sąd (referendarza sądowego), że znajduje się w wyżej opisanej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.). Natomiast w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, niepubl. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pomimo nieokreślenia przez ustawodawcę, jakimi względami należy kierować się przy ocenie informacji i oświadczeń strony, sąd ma prawo uznać za niewiarygodne informacje i oświadczenia strony, jeżeli ocena ta będzie opierała się na logicznej i przejrzystej argumentacji, wspartej doświadczeniem życiowym, z której jasno będzie wynikało, jakie twierdzenia strony sąd uznał za nieprawdziwe i z jakich powodów. Oceniając wniosek skarżącej w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem w niniejszej sprawie pozostają wątpliwości, których strona nie usunęła. Jak już wskazano na wstępie, to na stronie ciąży obowiązek wykazania w sposób wyczerpujący przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego, pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. Te natomiast udzielone przez stronę skarżącą nie tworzą jasnego obrazu jej zdolności płatniczych. Jak wynika ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku skarżąca jest jedynym żywicielem rodziny w której skład wchodzi mąż oraz dwójka dzieci. Jak wynika z nadesłanego zaświadczenia o zatrudnieniu uzyskuje ona wynagrodzenie w wysokości 800 zł brutto (628,44 zł netto). Już sama ta kwestia budzi duże wątpliwości. Opierając się na doświadczeniu życiowym referendarza sądowy doszedł do wniosku, że zapewnienie egzystencji czterech osób z dochodu w wysokości 800 zł brutto jest mało prawdopodobne. Zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ograniczonych nawet do niezbędnego minimum takich jak zakup żywności, środków czystości, leczenie, edukacja dzieci, dojazdy do pracy oraz utrzymanie domu wymaga większych środków niż zadeklarowane przez skarżącą. Oznacza to, że skarżąca albo korzysta z pomocy innych osób (być może mieszkających razem z nią) lub posiada (albo jej mąż) inne nieujawnione źródła dochodów. Ponadto należy wskazać, iż uzyskiwanie takiego dochodu w przeliczeniu na członków rodziny jednoznacznie uprawnia rodzinę do korzystania ze wsparcia organów pomocy społecznej, z której skarżąca - jak sama wskazała - nie korzysta. Jednocześnie podniesienia wymaga, ze skarżąca w dalszym ciągu konsekwentnie pomija okoliczność pełnienia przez nią funkcji prezesa zarządu A. Spółki z o.o. z siedzibą w Warszawie, której kapitał zakładowy wynosi 471.350,00 zł, i w której to spółce jest zatrudniona na etacie kosmetyczki (vide: akta sprawy sygn. akt. I SA/Lu 420/13). Powyższe uzasadnia podejrzenie, że stanowi to rezultat celowego działania, mającego na celu ukazanie sytuacji skarżącej w sposób przemawiający na rzecz przyznania jej prawa pomocy. Wątpliwości rozpoznającego wniosek budzi również analiza wyciągów z rachunków bankowych skarżącej i jej męża. Mianowicie jak wynika z akt sprawy mąż skarżącej jej osobą bezrobotną pozostającą bez jakiegokolwiek dochodu, podczas gdy z wyciągu bankowego skarżącej wynika, iż w dniu 12 czerwca 2013 r. dokonał on zasilenia jej konta środkami pieniężnymi w wysokości 430 zł. W tej sytuacji obowiązkiem strony było odniesienie się do zaistniałej sytuacji i wyjaśnienia skąd owe środki pochodzą i w jaki sposób mąż skarżącej wszedł w ich posiadanie. Ponadto dodania wymaga, że analiza rachunku bankowego skarżącej wskazuje, że wynagrodzenia uzyskiwane za pracę nie jest przelewane na posiadane konto. Uzasadnia to podejrzenie o posiadanie bądź jeszcze innych rachunków bankowych bądź celowe pobieranie wynagrodzenia "na rękę", celem utajnienia rzeczywistej jego wysokości. Konkludując wskazać należy, że referendarz sądowy wyraźnie w swoich poprzednich orzeczeniach wskazywał jakie okoliczności budzą jego wątpliwości, tymczasem strona nie podjęła żadnych starań w kierunku ich wyjaśnienia, powielając w dalszym ciągu tożsamą do uprzedniej argumentację, której nie można uznać za rzetelną i wiarygodną. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie nie jest natomiast możliwe w sytuacji gdy przedstawiona przez stronę sytuacja materialna i finansowa jest niewiarygodna i budzi jakiekolwiek wątpliwości. To zaś uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie jej wniosku. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.