I SA/Lu 1036/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług z tytułu importu samochodu osobowego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący K. G. w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zażądał zwolnienia go z kosztów sądowych. Uzasadniając ten wniosek podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwoma synami. Zaznaczyła, iż jest osobą bezrobotną, bez żadnego dochodu. Cała rodzina utrzymuje się natomiast jedynie z wynagrodzenia za pracę żony skarżącego w kwocie 800 zł brutto. Ponadto dodał, że nie posiada żadnego majątku. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wezwano go do złożenia wyjaśnień dotyczących swojej sytuacji materialnej i finansowej. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał wymagane dokumenty i oświadczenia. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpocząć należy od wskazania, że w świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest natomiast instytucja prawa pomocy. Stosownie bowiem do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanej powyżej regulacji wynika, że to strona ma przekonać sąd (referendarza sądowego), że znajduje się w wyżej opisanej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.). Natomiast w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, niepubl. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pomimo nieokreślenia przez ustawodawcę, jakimi względami należy kierować się przy ocenie informacji i oświadczeń strony, sąd ma prawo uznać za niewiarygodne informacje i oświadczenia strony, jeżeli ocena ta będzie opierała się na logicznej i przejrzystej argumentacji, wspartej doświadczeniem życiowym, z której jasno będzie wynikało, jakie twierdzenia strony sąd uznał za nieprawdziwe i z jakich powodów. Oceniając wniosek strony skarżącej w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem w niniejszej sprawie pozostają wątpliwości, których strona nie usunęła. Jak już wskazano na wstępie, to na stronie ciąży obowiązek wykazania w sposób wyczerpujący przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego, pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. Te natomiast udzielone przez stronę skarżącą nie tworzą jasnego obrazu jej zdolności płatniczych. Jak wynika ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku jedynym żywicielem rodziny w której skład wchodzi mąż oraz dwójka dzieci jest żona skarżącego. Z nadesłanego zaświadczenia wynika, iż uzyskuje ona wynagrodzenie w wysokości 800 zł brutto (628,44 zł netto). Już sama ta kwestia budzi duże wątpliwości. Opierając się na doświadczeniu życiowym referendarza sądowy doszedł do wniosku, że zapewnienie egzystencji czterech osób z dochodu w wysokości 800 zł brutto jest mało prawdopodobne. Zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ograniczonych nawet do niezbędnego minimum takich jak zakup żywności, środków czystości, leczenie, edukacja dzieci, dojazdy do pracy oraz utrzymanie domu wymaga większych środków niż zadeklarowane przez skarżącą. Oznacza to, że rodzina skarżącego albo korzysta z pomocy innych osób (być może mieszkających razem z nią) lub posiada inne nieujawnione źródła dochodów. Ponadto należy wskazać, iż uzyskiwanie takiego dochodu w przeliczeniu na członków rodziny jednoznacznie uprawnia rodzinę skarżącego do korzystania ze wsparcia organów pomocy społecznej, z której skarżący - jak sam wskazał - nie korzysta. Jednocześnie podniesienia wymaga, że skarżący nie wyjaśnił - znanej referendarzowi sądowemu z urzędu - okoliczność pełnienia przez żonę skarżącego funkcji prezesa zarządu A. Spółki z o.o. z siedzibą w W., której kapitał zakładowy wynosi 471.350,00 zł, i w której to spółce jest zatrudniona na etacie kosmetyczki (vide: akta sprawy sygn. akt. I SA/Lu 420/13). Powyższe uzasadnia podejrzenie, że stanowi to rezultat celowego działania, mającego na celu ukazanie sytuacji strony w sposób przemawiający na rzecz przyznania jej prawa pomocy. Wątpliwości rozpoznającego wniosek budzi również analiza wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego żony. Mianowicie jak wynika z akt sprawy skarżący jest osobą bezrobotną pozostającą bez jakiegokolwiek dochodu, podczas gdy z wyciągu bankowego jego żony wynika, iż w dniu 12 czerwca 2013 r. dokonał on zasilenia jej konta środkami pieniężnymi w wysokości 430 zł. W tej sytuacji obowiązkiem skarżącego było odniesienie się do zaistniałej sytuacji i wyjaśnienie skąd owe środki pochodzą i w jaki sposób skarżący wszedł w ich posiadanie. Ponadto dodania wymaga, że analiza rachunku bankowego żony skarżącego wskazuje, że wynagrodzenia uzyskiwane za pracę nie jest przelewane na posiadane konto. Uzasadnia to podejrzenie o posiadaniu bądź jeszcze innych rachunków bankowych bądź celowe pobieranie wynagrodzenia "na rękę", celem utajnienia rzeczywistej jego wysokości. Podsumowując, przedstawione okoliczności, wskazują, że oświadczenie skarżącego o jego sytuacji osobistej i majątkowej, jest niepełne i nie odzwierciedla jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Zestawienie dochodów rodziny skarżącego z wysokością niezbędnych kosztów utrzymania czteroosobowej rodziny świadczą bowiem o tym, że skarżący uzyskuje inne dochody. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.