I SA/Lu 1047/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Małysz po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia w 2011 r. lokalu mieszkalnego postanawia 1. przyznać K. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 300 (trzysta) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskiem z dnia 22 października 2013 r. skarżąca K. Z. zwróciła się o zwolnienie jej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe, samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje w domu jednorodzinnym i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.930,52 zł netto oraz wynajmu pokoi mieszkalnych w wysokości 950 zł miesięcznie. Skarżąca oświadczyła jednocześnie, że z osiąganych dochodów spłaca kredyt hipoteczny (rata miesięczna w wysokości 910 zł), pożyczkę (rata miesięczna 620 zł), ubezpieczenie osobowe (103,20 zł), ponosi koszty utrzymania domu (ok. 500 zł miesięcznie), własnego utrzymania (żywność, odzież, środki higieny; ok. 600 zł miesięcznie) oraz koszty leczenia (260 zł miesięcznie). Dodała, że na chwilę obecną pozostała jej do spłaty zaległość podatkowa i koszty egzekucyjne w kwocie 23.000 zł. Pozostałą część naliczonego podatku w kwocie 33.100 zł uiściła we wrześniu 2013 r. Z tych względów nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem – jak wynika z art.245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz.270 ze zm.), dalej p.p.s.a. - o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Mając na uwadze powyższe uregulowanie prawne oraz okoliczności przedstawione we wniosku obrazujące sytuację finansową strony, stwierdzić należy, że kwalifikuje się ona do uzyskania istotnego wsparcia w zakresie związanych ze sprawą kosztów sądowych, w szczególności (z uwagi na etap postępowania) tych związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej, jednakże w zakresie mniejszym niż objęty wnioskiem. Podstawą do takiego stwierdzenia jest przede wszystkim porównanie dochodów skarżącej z ponoszonymi przez nią wydatkami, których nie można uznać w całości za służące koniecznemu utrzymaniu. Mianowicie źródłem utrzymania skarżącej jest wynagrodzenie za pracę w kwocie 1930,52 zł netto, obciążone potrąceniami z tytułu dobrowolnego ubezpieczenia i zaciągniętej pożyczki. Do wypłaty pozostaje skarżącej kwota 1207,32 zł. Uwzględniając zatem koszty życia, bieżącego utrzymania domu oraz udokumentowane koszty leczenia, sytuację finansową skarżącej uznać należałoby za trudną. Zważyć jednak należy, że strona osiąga również stały dochód z tytułu najmu pokoi mieszkalnych w wysokości 950 zł miesięcznie. Bez większego znaczenia przy tym jest, że kwota ta niemal w całości przeznaczana jest na spłatę rat zaciągniętego kredytu hipotecznego, gdyż nie każdy wydatek, który strona traktuje jako konieczny, jest wydatkiem na konieczne utrzymanie. W tym kontekście zauważyć należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się jednoznacznie, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby i jej rodziny zostałby przerzucony na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Uwzględniając zatem z jednej strony stan dochodów wnioskodawczyni z drugiej zaś wysokość możliwych do wystąpienia kosztów sądowych (wysokość wpisu od ewentualnie wniesionej skargi kasacyjnej wynosi 654 zł), uznać należało, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania, dlatego w celu zachowania prawa do sądu zasadnym jest przyznanie jej zwolnienia od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 300 (trzysta) złotych. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od całości kosztów sądowych uznać należało za nieuzasadniony. W ocenie Sądu, przy racjonalnym gospodarowaniu stałym dochodem skarżąca ma możliwość każdorazowo zapłacić 300 zł tytułem opłat sądowych. Obciążenie jej taką kwotą nie będzie się wiązało z zagrożeniem dla pokrycia wydatków koniecznych dla jej utrzymania, a także nie będzie stanowiło bariery utrudniającej jej dostęp do sądu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art.246 § 1 pkt 2 w związku z art.245 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.