I SA/Lu 106/05
WyrokWSA w Lublinie2005-06-29
Skład orzekający: Halina Chitrosz, Krystyna Czajecka-Ryniec, Anna Kwiatek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o zaliczeniu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2000 na poczet zaległości w tym podatku za lata 1997 i 1999 oraz na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za październik 2003 r., w sytuacji gdy skarżąca kwestionowała istnienie tych zaległości i podnosiła zarzut przedawnienia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, uznając, że organ podatkowy naruszył przepisy Ordynacji podatkowej (art. 122, 187§1, 210§4) dokonując rozliczenia nadpłaty. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego co do braku przedawnienia zobowiązań podatkowych za lata 1997 i 1999, jednakże uznał, że wadliwe rozliczenie nadpłaty za rok 1998 mogło mieć wpływ na prawidłowość rozliczenia nadpłaty za rok 2000.Stan faktyczny
Skarżąca kwestionowała postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o zaliczeniu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2000 na poczet zaległości podatkowych za lata 1997 i 1999 oraz podatku VAT za październik 2003 r. Skarżąca podnosiła, że zaległości te nie istnieją, zostały pokryte wcześniejszymi wpłatami, a także zarzucała przedawnienie prawa do wymiaru podatku. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie rozliczenia nadpłaty.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego. Orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz (spr.), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Ryniec,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant asyst. Monika Bartmińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi J. C.-T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. na poczet zaległości w tym podatku za lata 1997 i 1999 I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. nr [...] ; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości ; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Sygn. I SA/Lu 106/05
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 233§1 pkt.1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / Dz.U.Nr 137, poz.926, z późn.zm. / – po rozpatrzeniu odwołania J. C. – T. od postanowienia Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2004r., Nr [...] w sprawie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000 w wysokości 3.700,90zł na poczet zaległości w tym podatku za lata 1997 i 1999 oraz na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za październik 2003r. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, iż skarżąca wraz ze swoim mężem M.T. w dniu 8 maja 1998r. złożyła w Trzecim Urzędzie Skarbowym zeznanie PIT-33 o wysokości wspólnych dochodów małżonków osiągniętych w roku 1997, wykazując brak należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za ten rok oraz nadpłatę w tym podatku w wysokości 9.664zł, która została im zwrócona w całości.
W wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego Trzeci Urząd Skarbowy w wydał w dniu [...] czerwca 2003r. decyzję / nr [...], w której określił małżonkom T. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997r. w wysokości 3.338,10zł. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. / nr [...] – uchylił w całości rozstrzygniecie organu I instancji i postępowanie w sprawie umorzył. Z ustaleń dokonanych w postępowaniu podatkowym w tej sprawie wynikało jednak, iż w zeznaniu rocznym za rok 1997 wykazana została nadpłata w wyższej wysokości, gdyż tytułem podatku dochodowego została uiszczona kwota 4.998,30zł. To ta kwota zatem stanowi nadpłatę, natomiast różnica pomiędzy zwróconą kwotą 9.664,00zł a kwotą 4.998,30zł stanowi zaległość podatkową. Na poczet tej ostatniej zaliczono nadpłatę podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998r. w wysokości 5.162,68zł, zarachowując 3.904,08zł na należność główną i 1.258,60zł na odsetki za zwłokę. Pozostała z roku 1997 zaległość sprowadza się do kwoty 761,62zł. W sprawie zaliczenia tej nadpłaty zostało wydane postanowienie z dnia [...]września 2004r. nr [...]
Wskazano także, iż w dniu 10 maja 2000r. do Trzeciego Urzędu Skarbowego wpłynęło zeznanie podatkowe skarżącej PIT-32 o wysokości dochodu osiągniętego w roku 1999, w którym wykazano należny podatek dochodowy od osób fizycznych za ten rok w wysokości 16.116zł oraz kwotę podatku do zapłaty 2.326,70zł. W wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego wydał w dniu [...] czerwca 2004r. decyzję / nr [...] /, w której określił skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. w wysokości 16.182,30zł. Po dokonaniu rozliczenia uiszczonych tytułem tego podatku wpłat pozostała zaległość w wysokości 354,50zł.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Dyrektor Izby Skarbowej podniósł dalej, iż w dniu 24 listopada 2004r. skarżąca złożyła deklarację miesięczną VAT-7 dla podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2003r. wykazując do zapłaty z tego tytułu kwotę 1.668,00zł, która jednakże nie została uiszczona w ustawowym terminie, przez co stała się zaległością podatkową. Następnie w dniu 30 kwietnia 2001r. do Trzeciego Urzędu Skarbowego wpłynęło zeznanie podatkowe skarżącej PIT-36 o wysokości dochodu osiągniętego w roku 2000, w którym wykazano należny podatek dochodowy od osób fizycznych za ten rok w wysokości 10.833,20zł. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego wydał w dniu [...]czerwca 2004r. decyzję / nr [...] /, w której określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. w wysokości 7.023,30zł, odsetki od nieterminowo płaconych zaliczek w wysokości 176,80zł oraz nadpłatę w tym podatku w kwocie 3.568,90zł. Od tej decyzji skarżąca odwołania nie składała przez co ta stała się rozstrzygnięciem ostatecznym. W oparciu o tą decyzję, organ podatkowy dokonał stosownych operacji księgowych / przypisów i odpisów / na prowadzonej dla podatnika karcie kontowej. Wynika z nich, że w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000 faktycznie powstała nadpłata w wysokości 3.700,90zł.
Organ podatkowy nadpłatę tą zaliczył na poczet następujących zaległości:
1/ w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997, zarachowując 761,62zł na należność główną i 874,10zł na odsetki za zwłokę;
2/ w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999, zarachowując 354,50zł na należność główną i 156,90zł na odsetki za zwłokę;
3/ w podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2003r., zarachowując kwotę 1.553,78zł na należność główną bez naliczania odsetek. W tej sprawie wydano postanowienie z dnia [...] września 2004r., nr [...].
Od tego postanowienia skarżąca J.C. – T. złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i zmianę zarachowania przedmiotowej nadpłaty poprzez zaliczenie jej na poczet podatku od towarów i usług za rok 2004 w kwocie 2.100,00zł oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004 w kwocie 1.600zł. W uzasadnieniu tego zażalenia, skarżąca podniosła, iż wskazane w zaskarżonym postanowieniu zaległości nie istnieją, albowiem zostały pokryte wcześniej dokonanymi wpłatami, zaś co do zaległości z roku 1997 i roku 1999, skarżąca twierdziła, iż nie istnieje ona tak pod względem formalnym, jak i merytorycznym, a nadto wskazywała na przedawnienie prawa do wymiaru podatku, podnosząc, iż decyzje w jego przedmiocie zostały jej doręczone po upływie 3 lat od powstania obowiązku podatkowego.
W ustosunkowaniu się do tych zarzutów, Dyrektor Izby Skarbowej w pierwszej kolejności wskazał, iż zgodnie z art. 45 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych / tekst jednolity z 2000r., Dz.U.Nr 14, poz. 176 z późn.zm./ podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym według ustalonego wzoru, w terminie do dnia 30 kwietnia następnego roku. W tym terminie – stosownie do ust.4 tego przepisu są obowiązania także wpłacić różnicę pomiędzy podatkiem należnym od dochodu wynikającego z zeznania, a sumą należnych za dany rok zaliczek, w tym również sumą zaliczek pobranych przez płatników. Jednakże, w myśl art. 45 ust.6 cytowanej ustawy – podatek dochodowy wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok, chyba, że urząd skarbowy wyda decyzję, w której określi inną jego wysokość. Powołując się na przepis art. 21§3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, jeżeli w postępowaniu podatkowym, organ twierdzi, iż podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył zeznania, albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w zeznaniu, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa jego wysokość.
Akceptując ustalenia i rozliczenia dokonane przez organ I instancji, Dyrektor Izby Skarbowej powołując się na stosowne przepisy Ordynacji podatkowej regulujące kwestie związane z nadpłatą i odsetkami, a mianowicie: art. art. 51§1 pkt.1, 55§2, 53§4 i §5 pkt.1, 62§1, 73§2 pkt.1, 76§1, 76a§1 i §2 pkt.1, stwierdził, iż zaskarżone postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2004r., Nr [...] w sprawie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000 w wysokości 3.700,90zł na poczet zaległości w tym podatku za lata 1997 i 1999 oraz na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za październik 2003r. było prawidłowe. Ocenił zatem, iż zawarte w zażaleniu żądanie skarżącej co do zmiany zarachowania nadpłaty w inny sposób przez nią wskazany nie mogło zostać uwzględnione.
Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu kwestii związanych z przedawnieniem prawa do wymiaru podatku za rok 1997 i 1999 – organ odwoławczy podkreślił, iż zarzut ten jest całkowicie chybiony. Wskazał, iż decyzja Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2003r., nr [...], w której określono małżonkom T. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997r. została doręczona przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania w tym podatku, albowiem zobowiązanie to powstaje w trybie art. 21§1 pkt.1 Ordynacji podatkowej, to jest z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże jego powstanie. Nie może mieć tu zastosowania przepis art. 21§1 ust.2 Ordynacji podatkowej, gdyż dotyczy on wydania decyzji ustalającej. Zobowiązania, które powstają w trybie art. 21§1 pkt.1 Ordynacji podatkowej, tak jak to miało miejsce w przypadku skarżącej, zgodnie z art. 70§1 Ordynacji podatkowej przedawniają się z upływem lat 5, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Taka sama uwaga została poczyniona w stosunku do określenia podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1999.
Za nie polegające na prawdzie – organ odwoławczy uznał twierdzenie skarżącej, iż zobowiązanie z tytułu podatku VAT za październik 2003r. zostało pokryte wpłatami z dnia 10 maja i 27 lipca 2002r., w sytuacji gdy zostały one zaliczone na poczet należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999r., co zostało dokonane w postanowieniach dnia [...] września 2004r., o numerach [...] i [...].
Od postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej J. C. – T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zmianę zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000 - skarżąca zarzuciła naruszenie art. art. 21§ 1-4, art. 52§1 i §2 w zw. z art. 51 oraz w zw. z art. 275, art. 62 §1 i art. 68 §1 i §2 Ordynacji podatkowej, a w szczególności podniosła, iż domaga się zaliczenia stwierdzonej nadpłaty w podatku dochodowym za 2000r. w kwocie 1.635,72zł na poczet podatku VAT za 2004r., zgodnie ze złożonym w tym przedmiocie wnioskiem z dnia 29 czerwca 2004r. W uzasadnieniu skargi podtrzymała zarzuty podniesione w zażaleniu od postanowienia organu I instancji, na mocy którego dokonano zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000 w wysokości 3.700,90zł na poczet zaległości w tym podatku za lata 1997 i 1999 oraz na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za październik 2003r. Skarżąca twierdziła, iż zwrot nadpłaty za 1997r. nastąpił w trybie art. 275 Ordynacji podatkowej, a zatem nie może być mowy o potraktowaniu nadpłaty jako zaległości podatkowej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz dodatkowo wskazał, iż nie był i nadal nie jest mu znany fakt złożenia przez skarżącą jakiegokolwiek wniosku w zakresie udzielenia przez nią dyspozycji co do wskazania sposobu zarachowania nadpłaty.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1§ 1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / oraz art. 3 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dzu. U. Nr 153, poz. 1270 z póżn. zm. / podkreślenia na wstępie wymaga, iż spór w sprawie niniejszej dotyczy kwestii związanych z zarachowaniem przez organy podatkowe nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r. na poczet zaległości skarżącej w tym podatku za rok 1997 i 1999.
Na rozprawie przed Sądem, w dniu 22 czerwca 2005r. skarżąca dokonała modyfikacji wniosku zawartego w skardze o inne zaliczenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000, wnosząc o zaliczenie przez Sąd nadpłaty w kwocie 1.635,72zł:
- na poczet podatku VAT za 1999r. w kwocie 495,00zł;
- za rok 2000 w kwocie 118,00zł;
- za rok 2001 w kwocie 355,00zł;
- w pozostałej części na poczet podatku za rok 2004.
Pomijając okoliczność, iż w piśmie procesowym z dnia 29 czerwca 2005r. skarżąca wniosek złożony na rozprawie w dniu 22 czerwca 2005r. cofnęła, oświadczając iż aktualność zachowuje pierwotny wniosek o zmianę sposobu zaliczenia nadpłaty z roku 2000, to wskazać z całą mocą należy, iż nie może podlegać żadnej kwestii, iż Sąd w żadnej mierze nie jest władny zadośćuczynić żądaniu strony w powyższym zakresie, gdyż wykracza to poza jego kognicję. Wojewódzkie sądy administracyjne z mocy powołanego na wstępie przepisu art. 3 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Środki te przewidziane są w przepisach art. 145 – 151 tejże ustawy, co oznacza, iż Sąd nie może orzekać w inny sposób, a w tym przypadku dokonać zmiany sposobu zaliczenia spornej nadpłaty.
Spór pomiędzy stronami sprowadza się w istocie rzeczy do istnienia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997, przy czym nie kwestionowany jest fakt, iż w zeznaniu PIT-33 za rok 1997 skarżąca wraz ze swoim mężem wykazał podatek należny "0", należne zaliczki 9.664,00zł i nadpłatę w tej samej wysokości, która została małżonkom T. zwrócona w całości.
W niniejszym postępowaniu organy ustaliły, iż dane wykazane w deklaracji za rok 1997nie są zgodne w części wykazania kwoty wpłaconych zaliczek, przy czym nie miało to wpływu na wysokość zobowiązania podatkowego za ten rok. Skarżąca nie kwestionuje ustalenia organów podatkowych, że podatnicy istotnie uiścili z tytułu powyższych zaliczek nie kwotę 9.664,00zł, a znacznie mniejszą, bo 4.998,30zł. Jest to równoznaczne z tym, iż wykazana przez nich i zwrócona przez organ podatkowy nadpłata została dokonana w wysokości wyższej od należnej.
Rację ma organ odwoławczy, że podatek nie zapłacony w terminie staje się zaległością podatkową / art. 51§1 Ordynacji podatkowej /, z którą na równi traktuje się także nadpłatę, jeżeli w zeznaniu rocznym lub w deklaracji, o których mowa w art. 73§2 została ona wykazana nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej, a organ podatkowy dokonał jej zwrotu / art. 52§1 pkt.1 Ordynacji podatkowej /. Taka nadpłata, jakkolwiek w ten właśnie sposób określona przez podatnika w istocie rzeczy nie ma charakteru nadpłaty w rozumieniu art. 72§1 Ordynacji podatkowej. Nie można przy tym zarzucać organom podatkowym, iż naruszyły normę przepisu art. art. 52§1 i §2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 247 Ordynacji podatkowej. Z niczego bowiem nie wynika, a nie twierdzi tego również i sama skarżąca, że została dokonana korekta deklaracji za rok 1997 na żądanie organu.
Zgodnie z art. 45 ust.6 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych / tekst jednolity z 2000r., Dz.U.Nr 14, poz. 176 z późn.zm./ - podatek dochodowy wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok, chyba, ze urząd skarbowy wyda decyzję, w której określi jego inna wysokość. Zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych powstaje w sposób określony w art. 21§1 pkt.1 Ordynacji podatkowej. Jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt.1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3 / §2 /. W myśl z kolei §3 tego przepisu, jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.
W sytuacji, gdy ostatecznie nie było sporu, co do tego, ze podatek należny za rok 1997 wynosił "0" / nie występował /, to nie było podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 45 ust.6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych / w trybie przewidzianym w art. 21§1 3 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji zarzut naruszenia przepisu art. 21 §1 - §4 Ordynacji podatkowej nie znajduje uzasadnienia. W takim stanie rzeczy nie mógł zostać naruszony również przepis art. 68 §1 i §2 Ordynacji podatkowej, albowiem nie zachodziły podstawy do jego zastosowania.
Przechodząc do zarzutu wadliwego rozliczenia nadpłaty za rok 2000, stwierdzić należy, iż zgodnie z przepisem art. 76§1 Ordynacji podatkowej nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba, że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, z zastrzeżeniem § 2, nie mającym zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Stosownie zaś do przepisu art. 76a§1 zd. 2 Ordynacji podatkowej, w przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych stosuje się odpowiednio przepisy art. 55 § 2 i art. 62 § 1. Odpowiednie zastosowanie przepisu art. 55 § 2, oznacza, iż jeśli nadpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, nadpłatę tą zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu powstania nadpłaty, oznaczonym zgodnie z art. 76a§2, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. Odpowiednie zastosowanie przepisu art. 62 § 1, oznacza natomiast, że jeśli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, może on wskazać zobowiązanie, na które powinna być zaliczona nadpłata. Jedynie w razie braku wniosku podatnika, organ podatkowy powinien zaliczyć nadpłatę na poczet podatku o najwcześniejszym terminie płatności.
Skarżąca na rozprawie przed Sądem w dniu 22 czerwca 2005r. złożyła do akt sprawy kserokopię wniosku z dnia 29 czerwca 2004r., na który powoływała się w skardze, z prezentatą wpływu do Trzeciego Urzędu Skarbowego – 30 czerwca 2004r. / oryginał tego wniosku znajduje się na k – 37 akt podatkowych w sprawie o sygn. ISA/Lu 72/05 /. Z jego treści wynika, iż wraz z mężem domagała się "przekazania ustalonej nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998, w wysokości 5.162,68 zł na poczet rozliczenia tytułem podatku dochodowego oraz podatku VAT za rok 2004, w ten sposób, żeby kwotę 3.500,00zł zaliczyć na podatek dochodowy, zaś kwotę 1.662,68zł na podatek VAT".
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż nie był i nadal nie jest mu znany fakt złożenia przez skarżącą jakiegokolwiek wniosku w zakresie udzielenia przez nią dyspozycji co do wskazania sposobu zarachowania nadpłaty za rok 1998, co oznacza, iż wniosek ten nie był przedmiotem oceny ze strony organów podatkowych. Gdy się zważy, iż z prezentaty jego wpływu do Trzeciego Urzędu Skarbowego wynika, iż został on złożony w dniu 30 czerwca 2004r., to orzekając o zaliczeniu nadpłat w dniu 7 września 2004r. winien on być znany organowi I instancji, tym bardziej, iż znajduje się on w aktach podatkowych dołączonych do sprawy o sygn. ISA/Lu 72/05, zaraz po decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2004r., nr [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym za rok 1998.
Sąd ma pełną świadomość co do okoliczności, iż wniosek powyższy dotyczy dyspozycji w zakresie nadpłaty za rok 1998, zaś spór w niniejszej sprawie - nadpłaty za rok 2000, nie mniej wyraża pogląd, iż kwestie te są ze sobą nierozerwalnie związane. Biorąc zatem pod uwagę przepis art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl którego Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym mając na względzie, iż nie związanie granicami skargi oznacza, że Sąd ma nie tylko prawo, ale przede wszystkim obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze, Sąd wyraża pogląd następujący:
Jeśli bowiem, co jest bezsporne – organ I instancji zaliczył nadpłatę podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998r. w wysokości 5.162,68zł, zarachowując na mocy postanowienia z dnia [...] września 2004r. nr [...], kwotę 3.904,08zł na należność główną i 1.258,60zł na odsetki za zwłokę na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997, w wyniku czego za rok 1997 pozostała zaległość w wysokości 761,62zł, to następnie miało to przełożenie na rozliczenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000 wysokości 3.700,90zł. Dla przypomnienia - organ podatkowy nadpłatę tą zaliczył na poczet następujących zaległości:
1/ w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997, zarachowując 761,62zł na należność główną i 874,10zł na odsetki za zwłokę;
2/ w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999, zarachowując 354,50zł na należność główną i 156,90zł na odsetki za zwłokę;
3/ w podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2003r., zarachowując kwotę 1.553,78zł na należność główną bez naliczania odsetek. W tej sprawie wydano postanowienie z dnia [...] września 2004r., nr [...].
Złożona skarga nie kwestionuje rozliczenia ostatnich dwóch pozycji, natomiast podważa rozliczenie w zakresie zarachowania z nadpłaty za rok 2000 kwoty 1.635,72zł, będącej sumą kwot 761,62zł / na należność główną / i 874,10zł / na odsetki za zwłokę / z tytułu zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997.
Gdyby się zatem okazało, iż nadpłata za rok 1998 została rozliczona wadliwie, to niewątpliwie, wadliwe byłoby również rozlicznie nadpłaty za rok 2000. Rzeczą organów podatkowych jest w pierwszej kolejności ocena i odniesienie się zarówno formalne, jak i następnie merytoryczne do złożonego przez skarżącą wniosku z dnia 29 czerwca 2004r.
Z tych przyczyn, mając na względzie zasady ekonomii procesowej, a także fakt uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2004r., nr [...] oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2004r., nr [...] w zakresie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998 na poczet zaległości w tym podatku za rok 1997 wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wydanym w dniu 29 czerwca 2005r. w sprawie o sygn. ISA/Lu 72/05, Sąd w spawie niniejszej uznał, iż organ podatkowy z naruszeniem art. 122, art. 187§1, art. 210§4 Ordynacji podatkowej dokonał rozliczenia nadpłaty, której dotyczy skarga, co wywołało konieczność uchylenia również i zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000 na podstawie art. 145§1 pkt.1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącej opartego na koncepcji przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997 oraz 1999, Sąd podziela w tej części stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Przede wszystkim zwrócenia uwagi wymaga, iż zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych, o którym mowa w ustawie z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych powstaje, jak to już wyżej podniesiono z mocy prawa, a więc w trybie określonym w art. 21§1 Ordynacji podatkowej, to jest z dniem zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania.
Zasadnie zatem zwraca uwagę Dyrektor Izby Skarbowej, iż nie może mieć tu zastosowania przepis art. 21§1 pkt.2 Ordynacji podatkowej, gdyż dotyczy on wydania decyzji ustalającej. Zobowiązania zaś, które powstają w sposób określony w art. 21§1 pkt.1 Ordynacji podatkowej, tak jak to miało miejsce w przypadku skarżącej, zgodnie z art. 70§1 Ordynacji podatkowej przedawniają się z upływem lat 5, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Decyzja Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2003r., nr [...] w której określono małżonkom T. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997r. została im doręczona w dniu 29 czerwca 2003r., a więc przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania w tym podatku. Jak dodatkowo wynika z odpowiedzi na skargę w zakresie zaległości za rok 1997 zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego, który wystawił w tym zakresie tytuł wykonawczy nr [...]. Na jego podstawie – organ egzekucyjny – pismem z dnia [...] listopada 2003r., nr [...] zawiadomił PKO BP S.A. [...] Oddział w L. o zajęciu na poczet chodzonych należności wierzytelności z rachunku bankowego skarżących. Bank zawiadomienie to otrzymał w dniu 12 listopada 2003r., natomiast skarżącym zostało ono doręczone wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu [...] listopada 2003r. / k 135-139 akt egzekucyjnych dołączonych do sprawy ISA/Lu 72/05/. Postępowanie to nie zostało jeszcze zakończone. Skarżąca okoliczności tych nie kwestionuje.
W myśl przepisu art. 70§4 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. W powyższym tanie rzeczy rację ma organ odwoławczy, iż zastosowanie środka egzekucyjnego nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia i doprowadziło do jego przerwy / por. także przepis art. 26 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tekst jednolity z 2002r., Dz.U. Nr 110, poz. 968 z późn.zm. /.
Nie budzi także zastrzeżeń Sądu pogląd Dyrektora Izby Skarbowej, iż zarzut przedawnienia nie zasługuje na uwzględnienie również co do zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999, z motywów przedstawionych powyżej. Można jedynie dodać, iż decyzja w tym przedmiocie została doręczona skarżącej w dniu 30 czerwca 2004r., a skoro jak już wskazano wyżej zgodnie z art. 70§1 Ordynacji podatkowej zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych przedawniają się z upływem lat 5, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, o przedawnieniu mowy być nie może.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji wyroku.
Orzeczenie zawarte w jego pkt. II oparto na przepisie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205§1 i w zw. z art. 209 tejże ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło