I SA/Lu 107/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Wojciech Kręcisz (sprawozdawca),, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi G. R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w B. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] określającej G. R. zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Opel Corsa w kwocie 309 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o czym strona została pouczona. Z akt sprawy wynika, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] została stronie doręczona w dniu 2 listopada 2010 r., natomiast odwołanie zostało złożone osobiście w Urzędzie Celnym w L. w dniu 1 grudnia 2010 r. Wobec powyższego czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, o którym mowa w w/w artykule został przekroczony. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i dokonania oceny zarzutów podatnika zgłaszanych w odwołaniu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Konsekwencją stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest pozostawienie go bez rozpatrzenia. Oznacza to, pozbawienie podatnika prawa do kontroli instancyjnej wydanego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia. Na powyższe rozstrzygnięcie G. R. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi G. R. wskazywała, że sprowadziła w celach zarobkowych samochód osobowy Opel Corsa z 2003 r. Zakup ww. pojazdu udokumentowany został fakturą VAT. Samochód był uszkodzony, co potwierdzają okazane organowi celnemu zdjęcia. Skarżąca odprowadziła podatek akcyzowy od wskazanej w fakturze wartości samochodu. W związku z powyższym skarżąca za nieuzasadnione uznała wszczęcie przez organ celny postępowania w celu podwyższenia wartości pojazdu w oparciu o ceny wynikające z notowań z katalogów INFO-Ekspert, które nie uwzględniają rzeczywistego stanu pojazdu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej, mając na względzie art. 57 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na to, że brak jest przedmiotu zaskarżenia, o którym mowa w skardze to jest decyzji Dyrektora Izby Celnej, ewentualnie o oddalenie skargi. Odnosząc się do argumentów zawartych w skardze, a dotyczących wszczęcia przez organ pierwszej instancji z urzędu postępowania w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym organ wyjaśnił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a zatem argumentacja skargi pozostaje bez wpływu na rozstrzygniecie w tej sprawie. Wniesienie odwołania z uchybieniem terminu spowodowało bowiem, że nie jest możliwa weryfikacja decyzji organu pierwszej instancji w wyniku przeprowadzenia odwołania. Sąd zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych prowadzi do wniosku, iż brak jest podstaw, aby uznać, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa. Na wstępie, w kontekście argumentacji prezentowanej przez skarżącą w uzasadnieniu skargi, podkreślić należy, że zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten determinuje zakres kognicji sądu administracyjnego. Sąd operuje więc w granicach sprawy, którą w rozumieniu przywołanego przepisu jest sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem, co prowadzi do wniosku, że tym samym wyznacza on przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego oraz jego ramy. Granice kontroli sądowoadministracyjnej wyznaczone więc zostają przez granice sprawy administracyjnej (podatkowej). Na sprawę administracyjną składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, co powoduje, że przy ustalaniu tożsamości sprawy należy uwzględniać te właśnie elementy, których tożsamość, w odniesieniu do elementów podmiotowych wyraża się w tożsamości podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, w odniesieniu zaś do tożsamości przedmiotowej, do tożsamości treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej (por. wyrok NSA z 18 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 854/09; wyrok NSA z 21 stycznia 2009 r., sygn. akt I FSK 1935/07). Zakres sądowej kontroli wyznacza więc przedmiot danej sprawy administracyjnej zdeterminowany prawnymi podstawami wydanego w niej rozstrzygnięcia, poza którymi sąd orzekający w sprawie nie jest uprawniony do podejmowania żadnej interwencji, tj. innymi słowy nie może uczynić przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej (przedmiotem kontroli legalności) innej sprawy niż ta, w której wniesiono skargę (por. np. wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 249/09; wyrok WSA w Gliwicach z 29 maja 2009 r., sygn. akt III SA/GL 1415/08; wyrok WSA w Gliwicach z 5 lutego 2009 r., sygn. akt IV SA/GL 707/08). W kontekście zasady braku związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi podkreślić również należy, że sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest zobowiązany odnosić się do zarzutów i argumentacji nie mających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu (wyrok NSA z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 850/09; wyrok WSA w Krakowie z 30 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 958/09). Sprawą stanowiącą przedmiot orzekania Sądu, we wskazanym rozumieniu tego pojęcia, jest ocena zgodności z prawem postanowienia Dyrektora Izby Celnej w B. wydanego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z [...] określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Opel Corsa w kwocie 309 zł – w związku z powyższym, brak jest jakichkolwiek podstaw, aby przedmiotem kontroli legalności administracji publicznej czynić ustalenia (faktyczne i prawne) stanowiące podstawę wydania przez Naczelnika Urzędu Celnego w B., jako organ pierwszej instancji, decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Z okoliczności stanu sprawy wynika, że: 1) Naczelnik Urzędu Celnego w B. w związku ze wszczętym z urzędu postępowaniem podatkowym w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego, decyzją z 27 października 2010 r. określił skarżącej zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Opel Corsa w kwocie 309 zł; 2) decyzja ta doręczona została skarżącej w dniu 2 listopada 2010 r.; 3) decyzja ta zawierała stosowne pouczenie o sposobie i terminie wniesienia od niej odwołania;4) termin do wniesienie odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. upływał w dniu 16 listopada 2010 r.; 4) odwołanie od tej decyzji skarżąca złożyła osobiście w siedzibie organu pierwszej instancji w dniu 1 grudnia 2010 r., a pismem z dnia 8 grudnia została wezwana do jego sprecyzowania i uzupełnienia; 5) zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 stycznia 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w B. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Opel Corsa w kwocie 309 zł. Według Sądu, okoliczności faktyczne sprawy, w których wydane zostało zaskarżone postanowienie nie budzą żadnych wątpliwości. We wskazanych okolicznościach nie sposób zasadnie podważać stanowiska Dyrektora Izby Celnej w B. odnośnie daty doręczenia skarżącej decyzji organu pierwszej instancji zawierającej pouczenie o sposobie i terminie odwołania się od niej, daty wniesienia odwołania, a w konsekwencji oceny tych faktów z perspektywy przepisu art. 228 Ordynacji podatkowej. Przepis ten reguluje tzw. postępowanie wstępne przez organem odwoławczym, którego celem jest ustalenie istnienia przesłanek, od spełnienia których uzależnione jest merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy, a mianowicie, czy odwołanie jest dopuszczalne, czy odwołanie zostało wniesione w terminie, czy odwołanie spełnia wymagania co do treści. Zgodnie z przepisem art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia: niedopuszczalność odwołania (pkt 1); uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (pkt 2); pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222 Ordynacji podatkowej (pkt 3). Z normatywnej treści przywołanego przepisu wynika jednoznacznie, że organ odwoławczy zobligowany jest do przeprowadzenie wskazanego postępowania wstępnego zmierzającego do wyjaśnienia i ustalenia prawnych i faktycznych podstaw merytorycznego rozpatrzenia sprawy w postępowaniu przed organem drugiej instancji. Okoliczności objęte hipotezą normy prawnej przepisu art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej, jako przesłanki pozytywne – dopuszczalność odwołania w sensie przedmiotowym oraz w sensie podmiotowym; wniesienie odwołania z zachowaniem terminu; uczynienie zadość wymogom, co do treści odwołania (art. 222 Ordynacji podatkowej) - warunkują prawną skuteczność wnoszonego odwołania, jako czynności procesowej inicjującej postępowanie przed organem odwoławczym. Nieziszczenie się którejkolwiek z nich skutkuje obowiązkiem wydania postanowienia, o którym mowa w przywołanym przepisie. W sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu, prawną podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej - stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. We wskazanych okolicznościach sprawy brak jest podstaw, aby podważać zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia. W tym bowiem kontekście podkreślić należy, że zgodnie z pkt 1 § 2 art. 223 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Ponadto, w zakresie odnoszącym się do sposobu obliczania terminu, odnośnie terminu określonego w dniach (a więc terminu do wniesienia odwołania) ustawodawca na gruncie przepisu art. 12 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie to nastąpiło – w analizowanym przypadku chodzi o zdarzenie w postaci skutecznego doręczenia decyzji zawierającej pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania od niej - a upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Zgodnie zaś z przepisem § 6 art. 12 Ordynacji podatkowej termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało, między innymi, wysłane za pomocą środków komunikacji elektronicznej (pkt 1), nadane w polskiej palcówce pocztowej operatora publicznego (pkt 2). Z przepisu tego wynika więc ponad wszelką wątpliwość, że warunkiem zachowania terminu jest nadanie pisma, lub złożenie go w siedzibie organu w dacie poprzedzającej datę, w której termin ten wyekspirował. Nie może być to więc data dowolna. Konfrontując przywołane przepisy Ordynacji podatkowej z niespornymi okolicznościami stanu faktycznego sprawy – decyzja określająca skarżącej zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Opel Corsa w kwocie 309 zł została jej doręczona w dniu 2 listopada 2010 r. wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia od niej odwołania; odwołanie od tej decyzji skarżąca złożyła osobiście w siedzibie organu pierwszej instancji w dniu 1 grudnia 2010 r. – stwierdzić należy, że wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Celnej, jako organ odwoławczy, prawa nie naruszył. W sytuacji, gdy ponad wszelką wątpliwość z okoliczności stanu sprawy wynika, że skarżąca nie zachowała terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, co stanowiło warunek konieczny skuteczności tej czynności procesowej, to Dyrektor Izby Celnej stwierdzając ten fakt w postępowaniu wstępnym, zobowiązany był wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W związku z powyższym, brak jest podstaw aby uznać, że zaskarżone postanowienie - do wydania którego Dyrektor Izby Celnej w B. w okolicznościach stanu sprawy był zobowiązany - nie jest zgodne z prawem. Wobec tego, Sąd na postawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak na wstępie.