I SA/Lu 1099/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej - na skutek sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 21 grudnia 2017 r. p o s t a n a w i a : - utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 21 grudnia 2017 r. o odmowie zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Lu 1099/16. Prawomocnym postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 1099/16 Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W toku postępowania skarżąca uiściła wpis od skargi w kwocie [...]zł. Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 6 października 2017 r. oddalającego skargę w niniejszej sprawie skarżąca ponownie zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe razem z małżonkiem oraz pełnoletnim synem. Dochody rodziny stanowi emerytura skarżącej ([...] zł netto), emerytura jej małżonka ([...] zł netto) oraz zasiłek dla bezrobotnych syna ([...] zł netto). Dzierżawi dom o powierzchni 50 m2. Odnośnie ponoszonych wydatków podała: spłata kredytów i opłata karty kredytowej w łącznej wysokości około [...] zł, wydatki na lekarstwa - [...] zł oraz potrącenia komornicze z jej emerytury – [...] zł oraz zasiłku dla bezrobotnych syna – [...] zł (tytułem zaległych alimentów). Oprócz tego skarżąca ponosi zwykle wydatki związane z utrzymaniem: prąd ([...] zł), gaz ([...] zł), woda ([...] zł), śmieci ([...] zł), dzierżawa ([...] zł). Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2017 r. Referendarz sądowy odmówił zmiany prawomocnego postanowienia Referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2017 r. Od powyższego postanowienia Referendarza sądowego skarżąca reprezentowana przez radcę prawnego wniosła sprzeciw. W treści sprzeciwu zanegowano stanowisko Referendarza, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy dołączony do skargi kasacyjnej jest ponownym wnioskiem w sprawie. Wskazano, że Referendarz powołał błędna podstawę prawną: art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm, dalej: "ppsa") zamiast art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy. Argumentowano też, że okoliczność posiadania fachowego pełnomocnika, koniecznego (w świetle ustawy procesowej) na etapie skargi kasacyjnej, nie świadczy o tym, że strona posiada jakieś dodatkowe środki finansowe, lecz o tym, że konieczność sfinansowania takiego pełnomocnika, dodatkowo zubożyła skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 165 ppsa postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie należy zatem dokonywać ponownej oceny tych samych okoliczności i argumentów co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku, tylko porównać sytuację zakreśloną w tych dwóch wnioskach. W myśl art. 167a § 1 ppsa, do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu, tak więc możliwość zastosowania art. 165 ppsa leży również w zakresie kompetencji referendarza sadowego. Zgodnie z art. 260 § 1 ppsa, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 ppsa). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 ppsa). Jak prawidłowo wyjaśnił w swoim postanowieniu z dnia 21 grudnia 2017 r. Referendarz sądowy, zmiana postanowienia referendarza sądowego, o której mowa w art. 165 ppsa, możliwa jest wyłącznie w następstwie zmiany okoliczności, które towarzyszyły wydaniu postanowienia. Z uwagi na to, że powyższy wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym złożonym przez skarżącą w niniejszej sprawie, a poprzedni o tożsamym zakresie (w obu skarżąca domagała się zwolnienia od kosztów sądowych) został rozpoznany prawomocnym postanowieniem z dnia 9 marca 2017 r., należy go potraktować jako wniosek o zmianę tego postanowienia. W odniesieniu do twierdzeń fachowego pełnomocnika zawartych w sprzeciwie, iż zakres wniosków nie jest tożsamy bo złożono je na innym etapie postępowania przed sadem, zauważyć w tym miejscu trzeba, że prawo pomocy przyznane przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego, jak i w jego toku, obejmuje w zależności od momentu jego przyznania nie tylko postępowanie przed obiema instancjami sądów administracyjnych, ale także postępowanie ze skargi na wznowienie postępowania. Prawo pomocy zostaje przyznane stronie "w sprawie", przy czym chodzi tu o sprawę w znaczeniu materialnoprawnym, którą wyznacza określony stosunek prawny poddany pod osąd sądu, a nie do sprawy w znaczeniu techniczno-procesowym, którą wyznacza wszczęcie określonego rodzaju postępowania sądowego i jego zakończenie (por. M.Niezgódka – Medek w Komentarzu do art. 243 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, SIP Lex). Zatem: zakres wniosków jest tożsamy, bo wyznacza go treść żądania strony, i zarówno jeden jak i drugi został złożony w tej samej sprawie. Pierwsze rozstrzygnięcie objęło całą sprawę, przed obiema instancjami, więc jest też skuteczne na aktualnym jej etapie i tego etapu zdecydowanie dotyczy. Wracając natomiast do treści powołanego już art. 165 ppsa, który umożliwia uchylanie i zmianę postanowienia niekończące postępowania w sprawie wskutek zmiany okoliczności sprawy, zauważyć trzeba, że przepis ten przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Zatem złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12 dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 ppsa nie będzie możliwe. Rozpatrując ponowne żądanie skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych, podzielić należy stanowisko Referendarza sądowego, że okoliczności sprawy nie uległy zmianie, bowiem skarżąca, działająca przez swojego pełnomocnika nie wykazała, by w jakikolwiek sposób zmieniła się jej sytuacja materialna. Nie ma przy tym większego znaczenia w kontekście oceny ponownego wniosku okoliczność korzystania przez stronę z pomocy fachowego pełnomocnika, w kontekście przymusu radcowsko-adwokackiego wynikającego z treści art. 175 ppsa. We wniosku o prawo pomocy z 1 grudnia 2017 r., skarżąca podała, tak jak poprzednio, że prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i synem, podobne dane odnośnie dochodów i wydatków poszczególnych członków gospodarstwa domowego widnieją w obu wnioskach PPF. Obecna sytuacja majątkowa i finansowa wnioskodawcy jest analogiczna do tej, w jakiej znajdował się w momencie ubiegania o przyznanie prawa pomocy za pierwszy razem. Aktualna zatem pozostaje ocena sytuacji faktycznej skarżącej wyrażona w postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2017 r. Skarżąca nie wskazała żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby jej zmianę. W świetle powyższego, brak jest podstaw do uznania, że sytuacja materialna skarżącej uległa zmianie, co uprawniałoby sąd do zmiany prawomocnego postanowienia Referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2017 r. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny wLublinie, na podstawie art. 260 § 1 ppsa, utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 21 grudnia 2017 r