I SA/Lu 1117/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 21 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] w Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 1117/14 odmawiającego stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy tutejszego Sądu postanowieniem z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 1117/14 odmówił przyznania Stowarzyszeniu [...] w Ł. (dalej jako stowarzyszenie, strona skarżąca) prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a postanowienie to stało się prawomocne. W toku postępowania stowarzyszenie uiściło wpis sądowy od skargi w kwocie [...]zł, opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości [...] zł oraz było reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Następnie wraz ze skargą kasacyjną stowarzyszenie ponownie wniosło o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. W złożonym na tę okoliczność wniosku wskazało, podobnie jak za pierwszym razem, że nie posiada żadnego majątku, w okresie ostatnich 12 miesięcy nie otrzymało żadnej darowizny i nie pobiera żadnych składek członkowskich. Ponadto wskazało, że wysokość zysku za ostatni rok obrotowy to kwota [...]zł, zaś stan rachunku bankowego wynosi 0 (zero) zł. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie stowarzyszenie może zostać przyznane takiemu podmiotowi o ile ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że w przypadku osoby prawnej, a taką jest stowarzyszenie, nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (v. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 7 października 2014 r., sygn.. akt I GZ 390/14, LEX nr 1550605). Przystępując jednak do rozpoznania przedmiotowego wniosku w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że kwestia przyznania skarżącemu stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była już przedmiotem rozpoznania referendarza sądowego tutejszego Sądu, który wniosek ten oddalił postanowieniem z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 1117/14. Od rozstrzygnięcia tego strona nie wniosła środka odwoławczego co oznacza, że rozstrzygnięcie to zgodnie z § 3 art. 259 p.p.s.a., ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Zgodnie zaś z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Uwzględniając powyższą argumentację oraz treść kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stanął na stanowisku, że wniosek ten będący w istocie wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 28 stycznia 2015 r. nie zasługuje na uwzględnienie i to co najmniej z dwóch przyczyn. Po pierwsze podnieść należy, że treść złożonego obecnie wniosku jest tożsama z wnioskiem uprzednio złożonym. Nie uległy bowiem jakiejkolwiek zmianie ani źródła finansowania stowarzyszenia ani jego sytuacja ekonomiczna. Referendarz sądowy w prawomocnym postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy zawarł zaś szczegółową argumentację dotycząca zasad funkcjonowania stowarzyszenia w obrocie prawnym i możliwości poniesienia przez nie kosztów niniejszego postępowania sądowego i z uwagi na brak nowych okoliczności ocena ta nie może ulec zmianie. Po wtóre wymierne jest, że strona skarżąca zgodziła się z wydanym rozstrzygnięciem, nie wnosząc sprzeciwu i w konsekwencji uiszczając wpis sądowy od skargi w wysokości [...] zł, oraz następnie opłatę kancelaryjna w kwocie [...]zł. Ponadto w toku całego postępowania była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, który na chwile obecną sporządził skargę kasacyjną od wydanego w sprawie wyroku. Powyższe skutkuje uznaniem, że strona skarżąca mimo deklarowanego braku jakichkolwiek środków oraz możliwości ich pozyskania, jest jednak w stanie znaleźć źródło poniesienia wydatków związanych z postępowaniem przed sądem w tym kosztów wpisu od skargi i ustanowienia pełnomocnika z wyboru, które to koszty zdecydowanie przewyższają wymagany obecnie wpis od skargi kasacyjnej (980 zł). W konsekwencji brak jest zdaniem referendarza sądowego podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. uzasadniających przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie (w związku z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.