I SA/Lu 113/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka po rozpoznaniu w dniu [...] na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2008 r. p o s t a n a w i a odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Postanowieniem z dnia 10 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 113/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił J. W. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. w przedmiocie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2008 r. WSA podniósł, że wniosek (pomimo uzasadnienia) nie spełnia wymogów określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca wskazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub wywoła trudne do odwrócenia skutki dla jej gospodarstwa domowego. Zwróciła uwagę na wysoką kwotę ciążących na niej zobowiązań wynikających z decyzji podatkowej, której wykonanie może spowodować pozbawienie skarżącej posiadanego majątku, a także na zobowiązania cywilnoprawne z tytułu pożyczek. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wskazane okoliczności nie wykazały dostatecznie istnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W wyniku rozpoznania zażalenia strony na powyższe postanowienie WSA Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 maja 2016 r. (sygn. akt II FZ 307/16) uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie. Według NSA Sąd pierwszej instancji w swoich rozważaniach pominął istotną, okoliczność, a mianowicie zagrożenie pozbawienia skarżącej nieruchomości, na której zamieszkuje. Skarżąca w swoim wniosku sygnalizowała, że z uwagi na jej sytuację materialną i uzyskiwane dochody realna jest możliwość skierowania egzekucji tak znacznej kwoty do nieruchomości w postaci domu rodzinnego. W sytuacji ewentualnej egzekucji z tej nieruchomości istnieje zagrożenie, że jej rodzina pozostanie bez "dachu nad głową". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, iż powyższa okoliczność może być istotna z punktu widzenia spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Dla oceny realności sygnalizowanego przez skarżącą zagrożenia, należało więc argument ten rozważyć w kontekście całokształtu okoliczności sprawy, także sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącej. Skarżąca wezwana została przez Sąd pierwszej instancji do wykazania (poprzez przedłożenie stosownych dokumentów) na jakim etapie w chwili obecnej jest postępowanie egzekucyjne wszczęte celem wyegzekwowania należności objętych zaskarżoną decyzją przede wszystkim do wykazania: czy oprócz zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zastosowano inne środki egzekucyjne (np. zajęcie nieruchomości) oraz jaka kwota na dzień dzisiejszy została wyegzekwowana i jaka pozostała do egzekucyjnej realizacji. W odpowiedzi na powyższe strona przedłożyła kserokopie zawiadomień o zajęciu świadczenia: z zaopatrzenia emerytalnego, z rachunku bankowego swojego i męża, kserokopię raportu z obrotów na koncie małżonków, kserokopie tytułów wykonawczych wystawionych na stronę i męża, kserokopię decyzji o waloryzacji emerytury strony, kserokopię karty informacyjnej dotyczącej hospitalizacji strony, kserokopię oświadczenia o stanie majątkowym, kserokopie faktur: za energię elektryczną, gaz, decyzji wymiarowej na podatek od nieruchomości za 2016 r. oraz leki. WSA zwrócił się także do Dyrektora Izby Skarbowej o wykazanie na jakim etapie jest postępowanie egzekucyjne prowadzone w niniejszej sprawie, jakie środki egzekucyjne zostały zastosowane, jaka kwota została wyegzekwowana, a jaka pozostała do egzekucyjnej realizacji. W odpowiedzi na wezwanie organ poinformował, że w stosunku do strony prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w ramach którego między innymi dokonano zajęcia rachunku bankowego. Organ wskazał kwotę należności wyegzekwowanej oraz podlegającej wyegzekwowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) w skrócie p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, jednakże – jak wynika z § 3 tego artykułu - na wniosek skarżącego sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (z wyjątkiem niemającym zastosowania w przedmiotowej sprawie), chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (...). Kryterium ocenne zawarte w cytowanym przepisie nie zostało wprawdzie zdefiniowane przez ustawodawcę, jednakże przyjmuje się, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona poprzez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, niepubl. – Lex Polonica). Należy przyjąć, że z uzasadnienia wniosku powinny wynikać konkretne okoliczności, świadczące o spełnieniu przynajmniej jednej z ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować wyrządzenie znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków, brak jest tym samym podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Należy zauważyć, iż strona jako główny argument przemawiający za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazała na zagrożenie pozbawienia jej nieruchomości na której zamieszkuje w wyniku ewentualnego skierowania egzekucji do nieruchomości w postaci domu rodzinnego, co zdaniem strony jest realne uwzględniając kwotę dochodzonej należności. Według Sądu ewentualna sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji może spowodować trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Jednak na tym etapie postępowania – wbrew temu co podniosła strona– nie jest pewne, czy dojdzie do sprzedaży nieruchomości. Sama tylko możliwość dokonania w przyszłości egzekucji z nieruchomości nie uzasadnia jeszcze udzielenia ochrony tymczasowej. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucja z nieruchomości traktowana jest jako środek o charakterze ostatecznym, do którego zastosowania organ egzekucyjny jest uprawniony dopiero w momencie, gdy zawiodą inne instrumenty prawne wyegzekwowania należności. O zagrożeniu skutkami egzekucji z nieruchomości można mówić dopiero z chwilą, gdy zastosowanie innych instrumentów zapewniających przymusowe wykonanie zobowiązania okaże się niemożliwe lub bezskuteczne. W niniejszej sprawie zarówno z wyjaśnień strony złożonych w odpowiedzi na wezwanie Sądu pierwszej instancji jak i wyjaśnień organu nie wynika, że wszczęto egzekucję z nieruchomości należącej do strony. Przypomnieć należy, iż przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, a sam fakt że wnioskodawca obawia się w przyszłości określonego rodzaju egzekucji z konkretnego składnika majątkowego, nie przesądza o zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak na wstępie.