I SA/Lu 1175/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. A. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. wraz ze skargą na opisane w sentencji postanowienie wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż wobec Spółki toczy się postępowanie zabezpieczające w wyniku którego doszło do zajęcia wszystkich rachunków bankowych. Spółka jest w stanie likwidacji, nie osiąga żadnych przychodów i nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Ponadto strata Spółki opiewa na kwotę 321.847,00 zł. Natomiast wartość środków trwałych strony według bilansu za ostatni rok obrotowy wynosi 524.800,52 zł. Skarżąca posiada następujące rachunki bankowe: 1) w A. B. nr [...] ze stanem 0,26 zł; 2) w A. B. nr [...] ze stanem 4,56 złotych. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego do złożenia pełnych wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy strona nadesłała wyciąg z konta nr [...] oraz konta nr [...]. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy zważył, co następuje: Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.". W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przystępując do oceny wniosku przypomnieć jednak należy, że co do zasady strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. To w interesie strony skarżącej leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Oceniając wniosek skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy doszedł do przekonania, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Wniosek taki wynika przede wszystkim z analizy dokumentacji obrazującej sytuację majątkową i dochodową Spółki. Z dokumentów tych nie wynika bowiem w żaden sposób by strona nie miała możliwości uiszczenia kosztów niniejszego postępowania sądowego, które nigdy nie przekroczą kwoty 100 zł, w tym wymaganego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi w takiej wysokości. I tak ze złożonych do sprawy sygn. akt I SA/Lu 843/13 dokumentów (dołączonych do akt niniejszego postępowania) w postaci zeznań podatkowych za 2012 r. wynika, że Spółka zakończyła ubiegły rok podatkowy stratą w wysokości 321.847,33 zł przy przychodzie w wysokości 8.302.801,95 zł i kosztach w kwocie 8.624.649,28 zł. W tym zakresie podniesienia wymaga, że wykazana strata nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy wniosek winien zostać uwzględniony. Należy mieć bowiem na uwadze, że strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad samym przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania - brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, nie stanowi natomiast automatycznie o braku środków finansowych. Te zaś w wielkości wielokrotnie przewyższającej wysokość kosztów sądowych Spółka zarówno w okresie poprzedzającym wniesienie skargi jak i po jej złożeniu posiadała. Jak bowiem wynika z wyciągu z rachunku bankowego strony nr [...] na rachunku tym na dzień 31 października 2013 r. znajdowały się środki pieniężne w wysokości 3.263,70 zł. Już samo to wskazuje, że strona jest w stanie pokryć koszty niniejszego postępowania. Sytuacji finansowej i materialnej uzasadniającej uwzględnienie wniosku nie potwierdza również analiza sprawozdania finansowego Spółki. Wynika z niej bowiem jednoznacznie, że Spółka na koniec 2012 r. posiadała środki trwałe o łącznej wartości 524.800,52 zł oraz aktywa obrotowe w wysokości 6.950,566,79 zł w tym towary o wartości 5.402.848,89 zł. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że przez pojęcie "środki" o którym mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć nie tylko środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, lecz również wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego. Innymi słowy "brak środków" na pokrycie niezbędnych kosztów nie ogranicza się tylko do braku środków finansowych, ale odnosi się do ogólnej sytuacji majątkowej podmiotu ubiegającego się o przyznanie ulgi w postaci prawa pomocy. Pod pojęciem stanu majątkowego należy zaś rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 390/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Z tego też względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę spełnienia tej przesłanki. Mając powyższe na uwadze, brak jest podstaw do przyjęcia, że Spółka nie ma dostatecznych środków na uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł jak i pozostałych ewentualnych i rozłożonych w czasie kosztów postępowania w takiej samej wysokości. Dodatkowo podniesienia wymaga, że Spółka nie wypełniła wezwania odnośnie złożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Mianowicie nie przedłożył wyciągu z rachunku nr [...], co uzasadnia podejrzenie, że stanowi to rezultat celowego działania, mającego na celu ukazanie sytuacji skarżącej w sposób przemawiający na rzecz przyznania jej prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie nie jest jednak możliwe w sytuacji gdy przedstawiona przez stronę sytuacja materialna i finansowa budzi jakiekolwiek wątpliwości, których strona mimo wezwania nie usuwa. Reasumując, przywołane okoliczności stanowią o braku podstaw do przyznania stronie zwolnienia od kosztów sadowych, a w konsekwencji jej żądanie podlega oddaleniu. Ubocznie należy przypomnieć stronie, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd, przysługuje stronie skarżącej od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw, o czym z pewnością skarżąca wie z uwagi na fakt reprezentowania jej przez profesjonalnego pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w związku art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.