I SA/Lu 1201/96

WyrokWSA w Lublinie1997-11-28

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może oprzeć ustalenia dotyczące nierzetelności ewidencji dla potrzeb podatku VAT na ewidencji prowadzonej dla potrzeb podatku zryczałtowanego, a jeśli tak, to jakie warunki muszą zostać spełnione?
Ratio decidendi
Organ podatkowy może oprzeć ustalenia dotyczące nierzetelności ewidencji dla potrzeb podatku VAT na ewidencji prowadzonej dla potrzeb podatku zryczałtowanego, jednakże ustalenia te muszą odnosić się do przesłanek przewidzianych dla opodatkowania podatkiem VAT i znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji. Postępowanie podatkowe musi być przeprowadzone zgodnie z przepisami Kpa, w tym wykazać sprzeczności ekonomiczne i umożliwić podatnikowi złożenie wyjaśnień.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji organów podatkowych określających wartość niezaewidencjonowanej sprzedaży podatku VAT w drodze oszacowania z powodu nierzetelnego prowadzenia ewidencji. Skarżący prowadził ewidencję dla potrzeb podatku zryczałtowanego, która według organów była nierzetelna. Organ podatkowy określił podatek VAT za okres od 1.01.1995 do 25.08.1995, mimo że skarżący przez część tego okresu nie dokonywał sprzedaży.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Dla przyjęcia, że skarżący nierzetelnie prowadził ewidencję, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, możliwe jest oparcie ustaleń o ewidencję prowadzoną dla potrzeb podatku zryczałtowanego, jednak ustalenia te winny odnosić się do przesłanek przewidzianych dla opodatkowania podatkiem VAT, co winno znaleźć odbicie w treści decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem tak przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przytoczonym w zaskarżonej decyzji art. 27 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług "podatnicy zwolnienie od podatku na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 1 i ust. 6 są obowiązani do zaewidencjonowania sprzedaży na dany dzień, nie później jednak niż przed dokonaniem sprzedaży w dniu następnym. W przypadku stwierdzenia, że podatnik nie prowadzi ewidencji o której mowa w ust. 1, lub prowadzi ją w sposób nierzetelny, organ podatkowy określa wartość nie zaewidencjonowanej sprzedaży w drodze oszacowania i ustala podatek przy zastosowaniu stawki 22 procent - bez prawa obniżenia kwoty podatku należnego, o którym mowa w art. 19. Jak to podnosi zaskarżona decyzja podatnik wartość sprzedaży na dany dzień ewidencjonował w ewidencji prowadzonej dla potrzeb zryczałtowanego podatku dochodowego, jednak według organów podatkowych ewidencja ta była nierzetelna, bowiem księga wykazała istnienie minusowej marży zarobkowej, a przeprowadzony przez skarżącego remanent wskazuje na marżę zarobkową do zakupu - 36,9 procent. Wartość sprzedaży nie jest zaś potwierdzona dowodami wewnętrznymi. Powyższe ustalenia organów podatkowych byłyby możliwe do zaakceptowania, gdyby ich analiza odnosiła się do podatku od towarów i usług, który był przedmiotem decyzji organów podatkowych, a postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami przepisów postępowania administracyjnego - art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 par. 3 Kpa. W toku postępowania uszło uwadze organów administracji, że podatek od towarów i usług jest podatkiem obliczanym za okresy miesięczne /art. 26 ustawy/, a opodatkowaniu tym podatkiem podlegają konkretne czynności w ustawie wskazane /art. 13 ustawy/. Z treści decyzji obu instancji wynika, iż skarżący opodatkowany został podatkiem od towarów i usług za okres od 1.01.95 do 25.08.95, podczas gdy z ustaleń faktycznych sprawy wynika, iż przez kilka miesięcy w tym okresie w ogóle czynności stanowiących przedmiot opodatkowania VAT nie dokonywał /vide protokół kontroli - w ogóle nie dokonywał sprzedaży i nie miał przychodu z powodu "zawieszenia działalności". Dla przyjęcia, że skarżący nierzetelnie prowadził ewidencję, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy VAT, możliwe było oparcie ustaleń o ewidencje prowadzoną dla potrzeb podatku zryczałtowanego, jednak ustalenia te winny odnosić się do przesłanek przewidzianych dla opodatkowania podatkiem VAT, co winno znaleźć odbicie w treści decyzji. Podnieść przy tym należy, iż postępowanie w tej sprawie przeprowadzone zostało w sposób pobieżny, bez uwzględnienia zasad wynikających z art. 7 Kpa i z naruszeniem art. 77 i art. 169 par. 2 Kpa. Stwierdzenie przez organ podatkowy "sprzeczności ekonomicznych" ewidencji obligowało ten organ, stosownie do treści art. 169 par. 2 Kpa do wykazania, że dochód skarżącego jest rażąco niski na pokrycie wydatków działalności gospodarczej. W tym zakresie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu podatkowego nie zawierają żadnego uzasadnienia. Podatnik nie został wezwany do złożenia wyjaśnień. Ma to o tyle istotne znaczenie, że podatnik wskazywał, iż dokonywał zakupów z opóźnionym terminem zapłaty, a okoliczność ta w ogóle nie została wyjaśniona w toku postępowania. Ponadto przedmiotem kontroli był okres w istocie 6-miesięcy 1995 r. działalności gospodarczej skarżącego podczas gdy, jak należy domniemywać, działalność tę prowadzi on od 1992 r. Takie przeprowadzenie postępowania podatkowego narusza ww. przepisy postępowania co mogło mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy wziąć pod uwagę wyżej przytoczone okoliczności, a przy wydawaniu decyzji wykazać okoliczności faktyczne i prawne istotne dla zastosowania art. 27 ust. 2 w związku z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług w zakresie przedmiotu i podstawy opodatkowania, sposobu i terminu obliczania tego podatku. Podnieść także należy, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa bowiem uchylając decyzję "w części" organ nie orzekł co do pozostałego przedmiotu rozstrzygnięcia organu I instancji. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA należało orzec jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło