I SA/Lu 1253/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący M. W. wraz ze skargą zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku, oświadczeń strony i akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz ojcem. Majątek jaki posiada to dom o pow. 90 m2 posadowiony na 30 arowej działce oraz grunty rolne o pow. 6 ha, na których prowadzi produkcję rolniczą przynosząca - jak określił – dochód w wysokości [...] zł rocznie (patrz załącznik do wniosku). Małżonka skarżącego uzyskuje natomiast wynagrodzenie z tytułu umowy o prace na ˝ etatu w kwocie [...]zł netto, natomiast jego ojciec otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie [...]zł netto. W zakresie kosztów utrzymania wskazał: podatek rolny (200 zł rocznie), wyżywienie (1.000 zł miesięcznie), media (500 zł miesięcznie), leczenie (500 zł miesięcznie) oraz koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego (6.000 zł rocznie). Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Oznacza to nic innego jak to, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 niepubl.). W ocenie referendarza sądowego sytuacja dochodowa i majątkowa strony nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Natomiast pozostałe ewentualne koszty sądowe jakie mogą wystąpić to: opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem - 100 zł, wpis od zażalenia - 100 zł, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej - 100 zł. Koszty sądowe są zatem najniższe z możliwych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a poza wpisem od skargi są to koszty hipotetyczne, które jeśli nawet zaistnieją będą rozłożone w czasie. Mając zatem na względzie z jednej strony wielkość wskazanych kosztów postępowania, z drugiej zaś strony sytuację finansową i majątkową strony skarżącej stwierdzić należy brak podstaw do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący posiada stałe źródło dochodów, którym jest prowadzone gospodarstwo rolne o powierzchni 10,15 ha fiz. (patrz akta administracyjne sprawy). Posiadanie gospodarstwa rolnego o takiej powierzchni nie pozwala zaś uznać skarżącego za osobę, która wpisują się w kanony ubóstwa dla których przeznaczona jest instytucja prawa pomocy nazywanego pierwotnie "prawem ubogich". Oprócz środków z produkcji rolniczej skarżący otrzymuje dopłaty do upraw rolnych w kwocie 500 zł miesięcznie. Dochód z gospodarstw rolnego nie jest jednak jedynym dochodem trzyosobowej rodziny. W jego skład wchodzi również wynagrodzenie za pracę małżonki skarżącego w kwocie [...]zł netto oraz świadczenie emerytalne jego ojca w kwocie [...]zł netto. W tej sytuacji z całą pewnością nie można przyjąć, że wnioskodawca zalicza się do osób ubogich do których skierowana jest instytucja prawa pomocy. Rodzina skarżącego posiada bowiem stałe źródła dochodów oraz majątek, co pozwala na jej utrzymanie i prawidłowe funkcjonowanie. Mając powyższe na uwadze, zdaniem referendarza sądowego, sytuacja majątkowa i dochodowa strony skarżącej pozwala na zaoszczędzenie środków umożliwiających uiszczenie kosztów niniejszego postępowania, które na obecnym etapie sprowadzają się wyłącznie do wpisu od skargi, w kwocie 100 zł. Z tych względów orzeczono jak w postanowieniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.