I SA/Lu 1255/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 14 października 2013 r. W. M. wystąpił do tutejszego Sądu ze skargą na opisaną w sentencji decyzję, wnosząc jednocześnie o zwolnienie go z kosztów postępowania sądowego. Ze złożonego na tę okoliczność oświadczenia o majątku i dochodach skarżącego oraz akt sprawy wynika, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z prowadzenia gospodarstwa rolnego o pow. 14,21 ha fizycznych (21,22 ha przeliczeniowych) z którego roczny dochód skarżący określił na kwotę 49.550,00 zł. W skład gospodarstwa wchodzi dom murowany o pow. 130 m2 oraz murowane budynki gospodarcze (stodoła i obora). Skarżący ponadto posiada ciągnik rolniczy wraz z niezbędnym osprzętem, przyczepę, samochód osobowy Daewoo Nubia z 2001 r. i Polonez Truck z 1997 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na trudności gospodarcze, spadek cen produktów rolnych oraz kredyty i inne zobowiązania pieniężne. Referendarz sądowy rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpocząć należy od wskazania, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym. Intencją wnioskodawcy jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się zatem do zbadania, czy spełniona jest przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.". Stosownie zaś do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. W ocenie referendarza sądowego w stosunku do wnioskodawcy żadna ze wskazanych sytuacji jednak nie zachodzi. Innymi słowy przedstawiona przez stronę sytuacja rodzinna i majątkowa nie pozwala na zwolnienia jej z kosztów postępowania sądowego. Na koszty sądowe w badanej sprawie składa się wpis od skargi, który wynosi 500 zł. Natomiast w razie niekorzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia i zamiaru jego zaskarżenia może zaistnieć konieczność uiszczenia przez niego opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Zestawienie powyższych kosztów, częściowo ewentualnych i odroczonych w czasie z możliwościami finansowymi strony skarżącej prowadzi do wniosku, iż ich uiszczenie nie powinno stanowić żadnej trudności. Nie sposób bowiem pominąć, że skarżący prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 14,21 ha fizycznych (21,22 ha przeliczeniowych), co niemalże dwukrotnie przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w województwie lubelskim (7,45 ha). Powyższe wskazuje, iż wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne znacznych rozmiarów. Posiada przy tym cały niezbędny sprzęt rolniczy, dwa samochody osobowe oraz murowane zabudowania gospodarcze w dobrym stanie (vide k. 8 akt admin.). Biorąc zatem pod uwagę sam stan posiadania skarżącego, można poprzestać na wskazaniu, iż zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (...) w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r. sygn. akt I OZ 563/09). Również dochodu skarżącego uzyskiwanego z tytułu prowadzenie posiadanego gospodarstwa rolnego nie można zaliczyć do niskiego. Należy zwrócić uwagę, iż na dochody z gospodarstwa rolnego składają się nie tylko dochodu ze sprzedaży płodów rolnych lecz również dopłaty do gruntów rolnych o czym skarżący w ogóle nie wspomina. Zauważyć zaś należy, iż zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2013 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2012 r. (MP z 2013 r. poz. 774), dochód ten wynosił 2.431 zł z 1 ha przeliczeniowego. Biorąc zatem pod uwagę powierzchnię posiadanych i uprawianych gruntów (łącznie 21,22 ha przeliczeniowych), dochód obliczony zgodnie z wyżej wskazanym obwieszczeniem wynosi 52.585,82 zł rocznie, tj. 4.298,81 zł miesięcznie. Dlatego też w świetle wiedzy i doświadczenia życiowego mało prawdopodobnym wydaje się stanowisko skarżącego o braku środków na uiszczenie wymaganych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych w kwocie 500 zł. Oczywistym przy tym jest, iż dochody z uprawy gospodarstwa rolnego są okresowe, jednakże taka jest cecha wszystkich gospodarstw rolnych. Referendarz sądowy nie kwestionuje przy tym, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego wymaga znacznych nakładów finansowych, jednakże strona nie wykazała, iż ponosi straty z tytułu jego prowadzenia, co w istocie stawiałoby pod znakiem zapytania sens prowadzenia takiej działalności. Dodatkowo podkreślić należy, iż ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętego kredytu (na zakup ciągnika rolniczego) nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Sytuacja ta świadczy o tym, że wnioskodawca posiada środki, które pozwalają mu na zaciągnięcie tego typu zobowiązań i ich spłatę. Dlatego też niezrozumiałe jest, aby wnioskodawca spłacał inne ciążące na nim zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, w kwocie wielokrotnie przewyższającej wysokość wymaganego na chwilę obecną wpisu od skargi (500 zł), a jednocześnie żądał, aby koszty związane z wniesieniem skargi pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Co więcej, strona wstępująca na drogę sądową powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i powinna w związku z tym znaleźć pokrycie w swych dochodach przez ograniczenie innych wydatków, niebędących niezbędnymi dla jej utrzymania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009 r., I OZ 753/09, niepubl.). Konkludując całościowa ocena sytuacji materialnej i finansowej wnioskodawcy nie pozwala na stwierdzenie, iż jest on osobą wymagającą pomocy Państwa. Za dokonaną oceną przemawia dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego oraz posiadany majątek ruchomy i nieruchomy. Dodać należy, iż skarżący jest osobą samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe, a osiągane przez niego dochody nie są pożytkowane na zaspakajanie potrzeb życiowych innych osób, wobec czego godzi się przyjąć, że przeznaczone zostają w całości na koszty związane z własnym utrzymaniem. W związku z tym, skoro nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.