I SA/Lu 1275/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków M. K. i S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. i S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 rok p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący M. i S. małżonkowie K. wraz ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwocie 68.144 zł zwrócili się o zwolnienie ich od kosztów sądowych. Skarżący oświadczyli, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe posiadając na utrzymaniu dwójkę dzieci w wieku 10 i 14 lat. Źródłem ich utrzymania jest dochód z wynajmu nieruchomości w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenia za prace skarżącej w kwocie [...]zł. Odnośnie posiadanego majątku, wskazali na mieszkanie o pow. 86 m2, oraz zabudowane działki w B. i C. o wartości odpowiednio 4,5 mln zł i 2,2 mln zł. Ponadto wskazali, iż posiadają działkę rolną o pow. 0,3 ha oraz wolne środki pieniężne w kwocie [...]zł. Dodali przy tym, że posiadają zadłużenie wobec banków w kwocie około 6 mln zł oraz, że nie maja żadnych pojazdów mechanicznych i w chwili obecnej zamieszkują z rodzicami skarżącego w należącym do nich domu. W zakresie miesięcznych kosztów utrzymania wskazali na spłatę kredytu (wysokość raty 850 zł) oraz utrzymanie gospodarstwa domowego (1.500 zł). Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Oznacza to nic innego jak to, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 niepubl.). W ocenie referendarza sądowego sytuacja dochodowa i majątkowa strony nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący posiadają stałe źródła dochodów, którymi są zysk z wynajmu nieruchomości ([...] zł) oraz wynagrodzenie za pracę skarżącej ([...] zł). Mają również w pełni zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Posiadanie takich dochodów, pozwalających na poczynienie oszczędności, co skarżący wykazał w kwocie [...]zł oraz brak problemów mieszkaniowych nie pozwala w żaden sposób uznać skarżących za osoby, które wpisują się w kanony ubóstwa dla których przeznaczona jest instytucja prawa pomocy nazywanego pierwotnie "prawem ubogich". Skarżący oprócz wskazanych środków są właścicielami szeregu nieruchomości o znacznej wartości (mieszkanie o pow. 86 m2 oraz zabudowane nieruchomości gruntowe w B. i C. o bardzo dużej wartości). Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że żądania zwolnienia z kosztów sądowych nie uzasadnia posiadanie przez skarżących do spłaty zaciągniętych kredytów nawet o tak znacznej wysokości miesięcznych rat. Należy bowiem stanowczo podkreślić, że nie każdy wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Tak należy ocenić bez wątpienia wymienione wśród wydatków raty spłacanych kredytów. Trudno bowiem uznać, by te służyły utrzymaniu koniecznemu skoro zostały w głównej mierze zaciągnięte na powiększenie majątku strony. Co więcej posiadanie kredytów do spłaty w dość znacznej wysokości wskazuje wyłącznie na zdolności płatnicze strony. Udzielając wspomnianych kredytów, dokonano bowiem stosownej oceny sytuacji majątkowej strony uznając, że daje ona gwarancję ich spłaty. Dlatego też powoływanie się na tego typu okoliczność nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Innymi słowy niedopuszczalnym jest by skarżący spłacali inne ciążące na nich zobowiązania (np. wobec banków), a jednocześnie żądali by na tej podstawie koszty związane z wniesieniem skargi pokrywał za nich Skarb Państwa. Tym bardziej, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się jednoznacznie, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby i jej rodziny zostałby przerzucony na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Strona, kierując sprawę na drogę postępowania sądowego, powinna zaś liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów tego postępowania i tym samym poczynić w swoim majątku stosowne oszczędności. Dodatkowo podniesienia wymaga, że skarżący nie wyjaśnili w pełni swojej sytuacji finansowej i majątkowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyli żądanych dokumentów oraz oświadczeń w tym w szczególności wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, zaświadczeń dotyczących posiadanych nieruchomości oraz dokumentów dotyczących wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Konkludując, poczynione wyżej uwagi pozwoliły na negatywną ocenę działań strony zmierzających do przeniesienia ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa, a w ostatecznym rozrachunku na innych obywateli, w sytuacji, gdy posiadane przez stronę środki są w stanie zabezpieczyć rzeczone należności budżetowe. Przeznaczenie ich w niewielkiej części na koszty postępowania sądowego nie spowoduje przy tym jakiegokolwiek uszczerbku utrzymania koniecznego wnioskodawców. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.