I SA/Lu 131/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk po rozpoznaniu w dniu 14 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a : I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych każdorazowo powyżej kwoty 100 zł (sto złotych), II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W toku postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych Z. J. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem (42 l). Syn jest bezrobotny bez prawa do zasiłku, zaś skarżący i jego żona otrzymują emerytury: Z. J. w kwocie [...] netto, J. J. – [...] netto. Z wniosku wynikało ponadto, że posiadają mieszkanie spółdzielcze w K. (57 m2) Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie po rozpoznaniu wniosku Z. J., postanowieniem z dnia 8 marca 2012r. odmówił przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, powołując się na ogólnie złą sytuację emerytów i okoliczność, że żyje w warunkach dużego miasta (Gdańsk), gdzie wyjechał z małżonką w celach zdrowotnych. Mieszkanie spółdzielcze przekazał córce w bezpłatne użyczenie. Podał też, że nieruchomości gruntowe, których jest współwłaścicielem, nie przedstawiają obecnie żadnej wartości, jako przeznaczone pod zieleń miejską. W wykonaniu wezwania do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów skarżący nadesłał do Sądu pismo datowane na dzień 14 maja 2012 r., w którym wyjaśnił, że syn K. nie podejmuje obecnie żadnych prac z uwagi na bezrobocie, oraz że koszty utrzymania pochłaniają emeryturę jego i żony, zwrócił uwagę, że życie jest droższe z każdym dniem, a "sytuacja emerytów jest powszechnie znana". Z. J. podał też, że mieszkanie w G. w którym obecnie zamieszkują jest wynajmowane, płaci więc za wynajem, czynsz i inne media. Podkreślił, że działki w Kraśniku są bezużyteczne i bezwartościowe (wcześniej – budowlane), jako przeznaczone pod zieleń miejską. Mieszkanie spółdzielcze w K. zostało przekazane córce i jej rodzinie w nieodpłatne użytkowanie jako forma pomocy, ponieważ jest chora na stwardnienie rozsiane. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych powyżej kwoty 100 zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowienie powyższe zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2012 r. (sygn. II FZ 729/12), a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270)- dalej "ppsa" przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, beż uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący Z. J. wnosił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca. Małżonkowie nie są osobami pozbawionymi środków do życia i nie pozostają w sytuacji, która nie pozwalałaby im partycypować w kosztach postępowania przynajmniej w jakimś częściowym zakresie. Zdaniem Sądu konieczność zapłaty każdorazowo nie więcej niż 100 zł, nie obciąży nadmiernie budżetu gospodarstwa domowego strony. Skarżący i jego małżonka mają bowiem stały dochód w postaci emerytur i poza zwykłymi wydatkami życia codziennego wnioskodawca nie wskazał na żadne dodatkowe, obciążające ich budżet domowy, koszty. Nie bez znaczenia jest też, że skarżący nie dążył w zasadzie aby przekonać Sąd, iż nie jest w stanie uiścić żadnej kwoty w związku z wszczętym postępowaniem sądowym - pomimo wezwania Sądu (wezwanie z dnia 30 kwietnia 2012 r.) nie wskazał konkretnych kwot ponoszonych miesięcznych wydatków. W piśmie będącym odpowiedzią na wezwanie, wskazał ogólnikowo na złą sytuację emerytów, którą też Sąd wziął pod uwagę, przyznając skarżącemu pomoc w zakresie jak sentencji postanowienia. Podkreślenia przy tym wymaga, że opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznej, a zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dot. danej osoby na współobywateli. (postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. II FZ 434/12) Rozstrzygniecie oparto na podstawie przepisu art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.