I SA/Lu 1330/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 20 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a 1. zmienić postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 1331/15 w ten sposób, że ustanowić dla P. S. adwokata z urzędu; 2. odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 1331/15 w pozostałym zakresie. Referendarz sądowy tutejszego Sądu postanowieniem z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 1331/15 przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie go od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 100 (sto) złotych i jednocześnie odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowienie to stało się prawomocne. W następstwie skarżący uiścił wymagany wpis od wniesionej skargi we wskazanej kwocie. Wyrokiem z dnia 11 października 2017 r. sąd oddalił skargę strony na przywołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Celnej. W dniu 17 października skarżący wniósł o sporządzenie uzasadnienia wydanego wyroku i jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Skarżąca we wniosku powołała się na analogiczne przesłanki powołane w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W złożonym na tę okoliczność wniosku wskazał, podobnie jak za pierwszym razem, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego jedyne źródło dochodu stanowi emerytura policyjna obciążona potrąceniami z tytułu egzekucji podatkowej oraz alimentów na dzieci. W związku z czym do wypłaty pozostaje mu kwota 700 zł. Jedyny majątek skarżącego to samochód osobowy marki Honda Accord rok prod. 2004 stanowiąc przedmiot długu celnego objętego niniejszym postępowaniem. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek jest częściowo zasadny. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Niniejszym wnioskiem skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego i dla siebie i rodziny. Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. Jak wskazano na wstępie prawomocnym postanowieniem z dnia 14 stycznia 2016 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie go od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 100 złotych i jednocześnie odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W wyrażonej wówczas ocenie referendarza wskazano, że przedstawiona przez stronę sytuacja rodzinna i dochodowa nie pozwala na zwolnienia jej z kosztów sądowych w większym zakresie. Wnioskodawca osiąga bowiem stały dochód z tytułu emerytury (2.100 zł netto) i ma zapewnione warunki mieszkaniowe. Bez znaczenia przy tym jest, że środki te w znacznej części obciążone są potrąceniami komorniczymi. Zaległe zobowiązania nie mogą bowiem korzystać z pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, w tym opłatami sądowymi. Odnośnie natomiast ustanowienia pełnomocnika z urzędu wskazano dodatkowo, że jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest wymagany. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku strony winno nastąpić w kontekście art. 165 p.p.s.a., dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy. W obecnie rozpoznawanym wniosku skarżący nie wskazał na jakąkolwiek zmianę w jego dotychczasowej sytuacji materialnej powodującą radykalne jej pogorszenie. Kwota dochodów posiadanych na utrzymanie pozostaje na tożsamym poziomie. Skarżący w dalszym ciągu otrzymuje emeryturę w kwocie 2.100 zł i posiada taki sam majątek. W tych okolicznościach nie można więc stwierdzić zaistnienia nowych okoliczności świadczących o braku po jego stronie zdolności do poniesienia kosztów sądowych w kwocie nie przekraczającej 100 zł. Nadmienić także należy, że w dniu 16 czerwca 2016 r. skarżący, pomimo jego wcześniejszych twierdzeń o braku jakichkolwiek środków pieniężnych, uiścił kwotę 100 zł tytułem wpisu od skargi, a zatem zdobycie takich środków pieniężnych na opłacenie ewentualnej skargi kasacyjnej przez stronę jest możliwe, pomimo wykazywanych obciążeń finansowych. W tych okolicznościach brak jest podstaw do uwzględnienia ponownego wniosku i przyznania zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w całości. Niezależnie od powyższego, ocena sytuacji materialnej strony musiała obecnie prowadzić do wniosku, że jej żądanie zasługuje na częściowe uwzględnienie. Trzeba zwrócić uwagę, że przez pryzmat wydanego w tej sprawie orzeczenia kończącego postępowanie sądowe, tj. wyroku z dnia 11 października 2017 r., doszło do zmiany okoliczności, o której mowa w art. 165 p.p.s.a., albowiem w świetle judykatury przymus adwokacki to jedna z tych sytuacji, która wypełnia dyspozycję tego przepisu (patrz postanowienie NSA z dnia 23 lipca 2014 r. sygn. akt I FZ 204/14). W tym stanie rzeczy wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata należało uznać za uzasadniony. Przyjęte zatem wyżej ustalenia pozwoliły na tym etapie postępowania sądowego na odstąpienie od podjętego uprzednio rozstrzygnięcia w tym przedmiocie i w konsekwencji na przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia fachowego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, tj. zgodnie z żądaniem zawartym w formularzu PPF - adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w L.. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 165 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.