I SA/Lu 1331/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 1331/15. Referendarz sądowy tutejszego Sądu postanowieniem z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 1331/15 przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie go od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 100 (sto) złotych i jednocześnie odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowienie to stało się prawomocne. Następnie skarżący wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 100,00 zł, ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. W złożonym na tę okoliczność wniosku wskazał, podobnie jak za pierwszym razem, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego jedyne źródło dochodu stanowi emerytura w kwocie [...]zł netto obciążona potrąceniami z tytułu kosztów egzekucji - [...] zł oraz alimentów na dwójkę dzieci - [...] zł. W związku z czym do wypłaty pozostaje mu kwota [...]zł. Jedyny majątek skarżącego to samochód osobowy marki [...] rok prod. 2004 nabyty ze środków pochodzących z kredytu bankowego. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się obecnie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem wykazać istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów, oświadczeń oraz twierdzeń musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Przystępując jednak do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była już przedmiotem rozpoznania referendarza sądowego tutejszego Sądu, który wniosek ten w części dotyczącej zwolnienia skarżącego od każdej opłaty ponad kwotę 100 (sto) złotych prawomocnie uwzględnił. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący nie wnosił środka zaskarżenie i stało się ono prawomocne. Zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Uwzględniając powyższą argumentację oraz treść kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stanął na stanowisku, że wniosek ten będący w istocie wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 stycznia 2016 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Należy bowiem podnieść, że treść złożonego obecnie wniosku jest tożsama z wnioskiem uprzednio złożonym. Nie uległy bowiem jakiejkolwiek zmianie zarówno dochody skarżącego, jak i jego sytuacja bytowa. Referendarz sądowi w prawomocnym postanowieniu uwzgledniającym w znacznej części żądanie skarżącego zawarł zaś szczegółową ocenę sytuacji dochodowej skarżącego i możliwości poniesienia przez niego kosztów niniejszego postępowania sądowego w kwocie każdorazowo nie przekraczającej 100 zł. Z uwagi na brak nowych okoliczności ocena ta nie może ulec zmianie. W konsekwencji brak jest zdaniem referendarza sądowego podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. uzasadniających przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w szerszym niż dotychczas zakresie (w związku z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.