I SA/Lu 1395/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a zwolnić A. Z. z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w całości. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, skarżąca zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W złożonym na tę okoliczność oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem oraz synem, który jest osobą bezrobotną pozostającą na ich utrzymaniu. Rodzina utrzymują się natomiast ze świadczeń emerytalnych małżonków w kwocie [...]zł (emerytura skarżącej) i [...] zł (emerytura małżonka skarżącej). Obydwa świadczenia obciążone są jednak potraceniami komorniczymi w kwocie po [...] zł z tytułów niezapłaconej zaległości podatkowej. Do wypłaty pozostają im zatem odpowiednio [...] zł i [...] zł. Ze środków tych skarżąca spłaca raty zaciągniętych kredytów, opłaca energie elektryczna i dokonuje zakupu niezbędnych lekarstw. Małżonkowie nie posiadają żadnego własnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Dom w którym mieszka rodzina stanowi własność syna wnioskodawczyni. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek strony obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. Na te koszty składają się opłaty i wydatki sądowe. Ze względu na tak zakreślone granice wniosku, strona wnioskująca zobowiązana jest udowodnić, że poniesienie kosztów sądowych w postaci opłat sądowych i wydatków sądowych, spowoduje znaczne obniżenie warunków minimalnej egzystencji. Jak bowiem stanowi art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, jeżeli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy zaś rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Mając zatem na uwadze powyższe oraz okoliczności przedstawione we wniosku obrazujące sytuację finansową strony skarżącej, stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie są podstawy do uwzględnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mianowicie w aktualnej sytuacji procesowej, w jakiej znajduje się strona, koszty sądowe obejmują wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Oprócz tej kwoty strona wnioskująca może na kolejnych etapach być zobowiązana do uiszczenia wpisów należnych z tytułu wniesienia zażalenia (100 zł), skargi kasacyjnej (100 zł) czy opłaty kancelaryjnej z tytułu sporządzenia uzasadnienia wyroku (100 zł). Należy natomiast zauważyć, że trzyosobowa rodzina strony dysponuje dochodem wynoszącym około [...] zł miesięcznie (emerytura skarżącej oraz jej małżonka), który dodatkowo pomniejszony jest o potrącenia komornicze w łącznej kwocie [...]zł. Za wiarygodne przy tym referendarz sądowy uznał podane przez stronę wartości dotyczące kosztów niezbędnego utrzymania w tym ponoszenia wydatków na leki i spłatę zaciągniętych zobowiązań, których łączna wysokość w znacznym stopniu pochłania dochody rodziny. W tej sytuacji opłacenie kosztów sądowych spowodowałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym rodziny, co uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. Z tych względów oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.