I SA/Lu 144/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. spółki z o. o. z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. spółki z o. o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego 2009 r. do grudnia 2010 r. p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 144/14 odmawiającego stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 144/14 odmówił przyznania skarżącej spółce (dalej jako skarżąca, spółka lub strona) prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od rozstrzygnięcia tego skarżąca wniosła zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I FZ 377/14. W toku postępowania skarżąca uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 100.000,00 zł, opłatę kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł oraz udzieliła pełnomocnictwa doradcy podatkowemu. Następnie wraz ze skarga kasacyjną skarżąca ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. W złożonym na tę okoliczność wniosku wskazała, podobnie jak za pierwszym razem, że faktycznie zaprzestała wykonywania działalności oraz, że posiada nieuregulowane zobowiązania wobec wierzycieli. Postanowieniem z dnia 9 maja 2013 r., sygn. [..] Sąd Rejonowy [...] z siedzibą w [...] oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości spółki uznając, że jej majątek nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. W konkluzji skarżąca podniosła, że bez zwolnienia od kosztów sądowych nie będzie w stanie kwestionować na drodze sądowej wadliwych rozstrzygnięć organów podatkowych i zostanie pozbawiona prawa do sądu. W dalszej części urzędowego formularza strona wykazała, że kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł, wartość środków trwałych 0 zł; strata z działalności gospodarczej za 2014 r. wyniosła – (minus) 1.190,22 zł, zaś stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 108,01 zł. Dodatkowo podniosła, że w sprawie wspólnicy spółki zmuszeni byli uiścić wpis od skargi w kwocie 100.000,00 zł i obecnie konieczna do uiszczenia kwota wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 50.000,00 zł przekracza ich możliwości finansowe. Do wniosku strona dołączyła: zeznanie podatkowe CIT-8 za 2014 r., deklaracje podatku VAT za okres styczeń - kwiecień 2015 r., wprowadzenie do sprawozdania finansowego za 2014 r. wraz z bilansem, rachunkiem zysków i strat oraz informacją dodatkową za 2014 r. i wyciąg z rachunku bankowego. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zwolnienie od opłat sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżąca może zostać przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem wykazać istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów, oświadczeń oraz twierdzeń musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania. Przystępując jednak do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że kwestia przyznania spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wniosek ten prawomocnie oddalił postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 144/14. Zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przy czym, co istotne przez zmianę okoliczności sprawy, należy rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. Uwzględniając powyższą argumentację oraz treść kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stanął na stanowisku, że wniosek ten będący w istocie wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia tutejszego Sądu z dnia 17 lipca 2014 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze podnieść należy, że podstawą odmowy przyznania stronie prawa pomocy był brak wykazania, że podjęła ona wszelkie niezbędne kroki, aby uzyskać wymagane fundusze zabezpieczające możliwość występowania przed sądem. Osiągając bowiem w latach poprzednich znacznej wysokości przychody, spółka całkowicie pominęła konieczność gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych, jakie mogą wyniknąć w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Sąd w prawomocnym postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy zawarł zaś szczegółową ocenę działań strony, która w chwili obecnej z uwagi na brak przywołania nowych okoliczności nie może ulec zmianie. Nie bez znaczenie jest również fakt, że skarżąca po prawomocnej odmowie udzielenia żądanego zwolnienia uiściła wpis od skargi w kwocie 100.000,00 zł, opłatę kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł oraz udzieliła pełnomocnictwa doradcy podatkowemu do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Mimo zatem podnoszonej argumentacji była w stanie zdobyć środki na pokrycie tych wydatków. Jak wynika z treści kolejnego wniosku wpis sądowy uiścili wspólnicy spółki. W kontekście tych twierdzeń, zmiana okoliczności sprawy w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. powinna polegać na wykazaniu, że na chwilę obecną nie są oni w stanie uiścić pozostałych kosztów postepowania. Jednakże uzasadnienie wniosku kwestii tych nie opisuje. Tym samym za gołosłowne należy uznać twierdzenia spółki, iż nie jest ona w stanie pozyskać dalszych środków na pokrycie kosztów postepowania chociażby w trybie art. 177 k.s.h. oraz § 12 umowy zawiązującej spółkę. Powyższe skutkuje uznaniem, że skarżąca mimo deklarowanego braku jakichkolwiek środków, jest w stanie znaleźć źródło poniesienia wydatków związanych z postępowaniem przed sądem w tym kosztów wpisu od skargi i ustanowienia pełnomocnika z wyboru, które to koszty zdecydowanie przewyższają wymagany obecnie wpis od skargi kasacyjnej. W konsekwencji brak jest zdaniem referendarza sądowego podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. uzasadniających przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie (w związku z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W tym stanie, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.