I SA/Lu 153/07

WyrokWSA w Lublinie2007-06-27

Skład orzekający: Danuta Małysz, Wiesława Achrymowicz, Anna Kwiatek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatek akcyzowy nałożony na używany samochód osobowy nabyty wewnątrzwspólnotowo, obliczony według stawek krajowych, które wzrastają z wiekiem pojazdu, narusza zasadę niedyskryminacji wynikającą z art. 90 TWE, jeśli przewyższa kwotę podatku zawartego w cenie podobnego pojazdu krajowego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe naruszyły prawo materialne, pomijając przepisy prawa wspólnotowego i orzecznictwo ETS. W szczególności, stawka podatku akcyzowego na używane samochody osobowe nabyte wewnątrzwspólnotowo, obliczona według krajowych przepisów, może naruszać zasadę niedyskryminacji z art. 90 TWE, jeśli przewyższa kwotę podatku zawartego w cenie podobnego pojazdu krajowego. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
A. Ł. nabył wewnątrzwspólnotowo używany samochód osobowy i zapłacił podatek akcyzowy w zadeklarowanej wysokości. Następnie wystąpił o stwierdzenie nadpłaty, twierdząc, że podatek ten jest niezgodny z prawem wspólnotowym (TWE) i orzecznictwem ETS. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając, że polskie przepisy dotyczące podatku akcyzowego od samochodów używanych nie naruszają prawa wspólnotowego. A. Ł. złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów TWE i ustawy o podatku akcyzowym.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości i zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz A. Ł. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (spr.), NSA Anna Kwiatek, Protokolant Stażysta Joanna Kozak - Zielonka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 czerwca 2007r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz A. Ł. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania A. Ł., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. / i art. 13 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym / Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm. / utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...], która odmawiała A. Ł. stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego VOLKSWAGEN SHARAN w kwocie 5 047 zł. W uzasadnieniu organ podatkowy podał, że A. Ł. w dniu 28 lutego 2005 r. dokonał nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu VOLKSWAGEN SHARAN. W dniu 4 marca 2005 r. złożył w Urzędzie Celnym w Z. deklarację uproszczoną / AKC – U / nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego VOLKSWAGEN SHARAN, deklarując rok produkcji 2001 r., stawkę podatku 39,1 %, kwotę podatku akcyzowego 5 047 zł. Podatnik uiścił zadeklarowaną kwotę podatku akcyzowego. W dniu 25 lipca 2006 r. A. Ł. wystąpił do Urzędu Celnego w Z. o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego VOLKSWAGEN SHARAN w kwocie 5 047 zł. Do wniosku dołączył korektę deklaracji uproszczonej nabycia wewnątrzwspólnotowego, w której wysokość podatku akcyzowego zadeklarował 0 zł. Podatnik stał na stanowisku, że obowiązek zapłaty podatku akcyzowego od nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu osobowego pozostaje w sprzeczności z art. 23 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 25, art. 90 TWE oraz z orzeczeniami ETS w sprawach: 155/73, 2/69, 7/68, 18/87, 90/79, 112/84, 27/67, 26/62, 6/64. Podatnik uzasadniał swoje stanowisko następująco: - obywatele mają prawo wywodzić korzystne dla siebie skutki bezpośrednio z unormowań TWE, zgodnie ze stanowiskiem ETS wyrażonym w sprawach 26/62, 6/64; - prawo wspólnotowe podlega bezpośredniemu stosowaniu i ma charakter nadrzędny w stosunku do prawa krajowego; - samochody używane niezarejestrowane na terytorium RP, nabyte w innym państwie członkowskim, nie mogą podlegać opłatom, którym nie podlegają podobne samochody używane zarejestrowane na terytorium RP; - pojazdy używane zarejestrowane i niezarejestrowane na terytorium RP są towarami podobnymi, wobec tego różnicowanie podatków wewnętrznych nakładanych na te pojazdy ma charakter jawnie dyskryminujący i narusza art. 90 TWE; - ETS w sprawie 112/84 wskazał na obowiązek stosowania art. 90 TWE przez wszystkie państwa członkowskie; - w świetle stanowiska ETS w sprawie 112/84 art. 90 TWE zabrania takiego różnicowania stawek podatku nakładanego na samochody, który w praktyce dotyczy głównie samochodów nabywanych w innych państwach członkowskich i w ten sposób stanowi formę ukrytej dyskryminacji towarów pochodzących z innych państw członkowskich; - w okolicznościach tej sprawy zachodzi sytuacja, która była przedmiotem rozpoznawania przez ETS w sprawie C – 101/00; - w sprawie C – 101/00 ETS uznał za niedopuszczalną sytuację, kiedy w cenie pojazdu na rynku wewnętrznym podatki stanowią 20 %, zaś w cenie podobnych aut z importu prywatnego 40 % do 70 %. Organ podatkowy nie podzielił stanowiska podatnika. Argumentował, że: - A. Ł. bezspornie dokonał wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy o podatku akcyzowym; - samochody osobowe są wyrobami akcyzowymi niezharmonizowanymi i w myśl art. 3 ust. 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. państwa członkowskie mają prawo dowolnego nakładania i utrzymywania podatków na wyroby niezharmonizowane pod warunkiem, że nakładany podatek nie spowoduje zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między państwami członkowskimi UE; - art. 90 TWE pozwala państwom członkowskim na swobodne kształtowanie krajowych przepisów podatkowych pod warunkiem ich niedyskryminacyjnego charakteru; - art. 90 TWE nie nakazuje państwom członkowskim przyjęcia wspólnego, jednolitego systemu podatkowego; - przypadki wewnętrznej sprzedaży samochodów osobowych przed ich zarejestrowaniem w kraju, ich import czy nabycie wewnątrzwspólnotowe traktowane są w sposób jednakowy / WSA w Lublinie w sprawie III SA/Lu 690/04/; - w sytuacji, gdy obowiązek zapłaty akcyzy jest związany z pierwszą rejestracją pojazdu na terenie kraju i dotyczy samochodów krajowych, nabywanych wewnątrzwspólnotowo i importowanych zarzuty naruszenia art. 23 i art. 25 TWE / dotyczących ceł i opłat o skutku równoważnym / jest niezasadny; przepisy te nie znajdują zastosowania do stanu faktycznego tej sprawy; - podatek akcyzowy związany z pierwszą rejestracją pojazdu na terenie kraju nie jest objęty przedmiotowym zakresem art. 23 TWE i nie jest opłatą, o której stanowi art. 25 TWE; - podatek akcyzowy normowany ustawą z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym jest elementem powszechnego systemu podatkowego obowiązującego w Polsce i sam fakt nakładania akcyzy, jej wysokość nie naruszają TWE; - warunkiem obciążenia samochodu osobowego akcyzą jest brak rejestracji pojazdu na terytorium RP, a nie status tego pojazdu jako towaru niekrajowego; - zadeklarowana wysokość zobowiązania podatkowego podatnika w podatku akcyzowym została oparta na prawidłowym zastosowaniu art. 2 pkt 11, art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 80 ust. 1 , art. 81 ust. 2 pkt 2, art. 80 ust. 3 pkt 3, art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym / Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm. / i § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego / Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm. /; - organy administracji publicznej nie podważają bezpośredniej skuteczności, nadrzędności prawa wspólnotowego, jednak w sytuacjach wątpliwych nie mają uprawnienia do wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym o wykładnię prawa wspólnotowego; - organy administracji publicznej co do zasady zobowiązane są do stosowania prawa wspólnotowego, jednak decyzję o niestosowaniu przepisów krajowych sprzecznych z prawem wspólnotowym mogą podjąć, gdy ta sprzeczność jest oczywista; - w tej sprawie nie ma miejsca oczywista sprzeczność prawa krajowego z prawem wspólnotowym, skoro w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych nie został postawiony zarzut, by organy administracji celnej naruszyły zakaz dyskryminacji podatkowej w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Na tej podstawie organ podatkowy sformułował stanowisko, że w sprawie nie ma podstaw do zastosowania art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej / nie jest spełniona przesłanka zawarta w tym przepisie /. Uiszczony przez podatnika podatek akcyzowy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego nie jest podatkiem w jakiejkolwiek kwocie nadpłaconym, zapłaconym nienależnie w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. 2. A. Ł. złożył skargę na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Celnej. Zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji i nakazania organowi zwrotu nadpłaconego podatku akcyzowego. Następnie przed terminem rozprawy złożył pisemny wniosek o zwrot kosztów postępowania sądowego. Zarzucił naruszenie; - art. 25, art. 28 i art. 90 TWE, formułujących zasadę swobodnego przepływu towarów, zakaz dyskryminacji podatkowej; - ustawy o podatku akcyzowym i rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego. W uzasadnieniu skargi podtrzymał argumenty przedstawione w postępowaniu podatkowym. Dodatkowo argumentował, że: - organ podatkowy oparł zaskarżoną decyzję na przepisach krajowych, które naruszają zasadę swobodnego przepływu towarów między państwami członkowskimi UE i wskazał na art. 14 TWE; - akcyza jako opłata o skutku równoważnym do cła, nałożona na samochody używane nabyte w innym państwie członkowskim ma charakter jawnie dyskryminujący, zmierza do ochrony konkurencyjnych produktów krajowych, przez co jest sprzeczna z prawem wspólnotowym, z przepisami TWE o bezpośredniej skuteczności; - zgodnie z zaleceniem Komisji Europejskiej i art. 90 TWE Polska powinna uznawać rejestrację pojazdu w innych państwach członkowskich i nie powinna pobierać opłat z tytułu rejestracji w kraju pojazdu nabytego wewnątrzwspólnotowo / tam zarejestrowanego /; - podatek akcyzowy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia używanego samochodu osobowego zwiększa formalności związane z przekroczeniem granicy w handlu między państwami członkowskimi, przez co utrudnia swobodny przepływ towarów i narusza art. 3 ust. 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG; - wprowadzenie i utrzymanie podatku akcyzowego na inne wyroby akcyzowe niż zharmonizowane narusza zakaz dyskryminowania produktów importowanych; - w świetle preambuły do dyrektywy z dnia 22 grudnia 1969 r. podatek akcyzowy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia używanego samochodu osobowego jest środkiem utrudniającym przywóz, przez co ma skutek równoznaczny z ograniczeniem ilościowym w przywozie towarów, zakazanym w prawie wspólnotowym; - pięciodniowy termin na złożenie uproszczonej deklaracji wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego, przewidziany w art. 81 ustawy o podatku akcyzowym narusza art. 28 TWE, co potwierdził ETS w wyroku w sprawie 8/74; - obowiązek wynikający z art. 81 ustawy o podatku akcyzowym co najmniej może stanowić formalność utrudniającą wewnątrzwspólnotowy obrót towarami; - nabywca używanego samochodu zarejestrowanego w kraju nie ma obowiązku zapłaty akcyzy i dopełnienia uciążliwych formalności, w szczególności powrotu do kraju w ciągu pięciu dni od dnia nabycia samochodu. 3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Nie podzielił zarzutów skarżącego podatnika. Dodatkowo wyjaśnił, że: - w sprawie C- 313/05 ETS nie stwierdził, by sporny podatek akcyzowy naruszał art. 25 , art. 28 TWE; - w powołanym wyroku ETS wskazał, że do sądu krajowego należy zbadanie w świetle art. 90 TWE jedynie metody obliczania podatku akcyzowego od nabytych wewnątrzwspólnotowo używanych samochodów osobowych, starszych niż dwa lata, ze wskazaniem na regulacje zawarte w § 7 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego; - za stanowiskiem ETS w sprawie C- 313/05 zwrotowi podlega jedynie kwota podatku akcyzowego ponad kwotę rezydualnego podatku zawartego w cenie podobnego produktu krajowego; - wyrok w sprawie C – 313/05 zapadł już po wydaniu zaskarżonej decyzji; - stanowisko ETS w sprawie C – 313/05 nie uzasadnia uwzględnienia skargi w całości i z tego względu nie może podlegać zastosowaniu instytucja autokontroli z art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz.1269 / w związku z art. 1 i art. 3 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. / sąd administracyjny kontroluje działania organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy. Nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną. Następnie art. 135 tej ustawy stanowi, że sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. 5. Decyzje organów podatkowych obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego. Naruszenie to istotnie wpływa na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organy podatkowe obu instancji pominęły unormowania prawa wspólnotowego, w tym orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w Luksemburgu / ETS /. 6. Nadpłata jest instytucją prawa podatkowego normowaną w art. 72 do art. 80 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. /. Zgodnie z art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę: 1) nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku; 2) podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej; 3) zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 30 § 4, określono je nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej; 4) zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej. W okolicznościach tej sprawy żądanie skarżącego podatnika stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego podlega ocenie prawnej na gruncie przesłanki z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten uznaje za nadpłatę kwotę podatku nadpłaconego lub zapłaconego nienależnie. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 1255/97, "nadpłatami są zarówno świadczenia podatkowe nadpłacone – tzn. gdy rzeczywiście dokonana wpłata jest wyższa niż należna kwota zobowiązania podatkowego, jak i nienależnie uiszczone – tzn. gdy podatnik świadczy kwotę pieniężną mimo, że nie jest do tego zobowiązany lub też gdy w chwili dokonania świadczenia istniał tytuł prawny, lecz został następnie uchylony". Prawidłowe zastosowanie art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej wymaga prawidłowej oceny prawnej wysokości zobowiązania podatkowego podatnika / w tej sprawie w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego/, na podstawie prawidłowo zastosowanych przepisów prawa materialnego. 7. Rozważania prawne należy rozpocząć od zasadniczego stwierdzenia, że wraz z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej od 1 maja 2004 r. / z chwilą wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego / prawo wspólnotowe stało się integralną częścią porządku prawnego RP. Tym samym uległo aktualizacji znaczenie art. 9 i art. 90 Konstytucji RP. Dał temu wyraz Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 maja 2005 r. w sprawie konstytucyjności Traktatu o przystąpieniu RP do Unii Europejskiej / K 18/04, OTK-A 2005/5/49 /. Trybunał Konstytucyjny zwrócił w nim uwagę, że z art. 9 Konstytucji RP wynika, że na terytorium RP obok prawa krajowego mogą obowiązywać przepisy nieustanowione przez polskie organy prawodawcze. Przy tym prawo wspólnotowe nie jest prawem w pełni zewnętrznym w stosunku do prawa polskiego. Prawo wspólnotowe jest tworzone przy współudziale przedstawiciela rządu polskiego w Radzie UE oraz polskich deputowanych w Parlamencie Europejskim. Na terenie Polski współobowiązują podsystemy regulacji prawnych, pochodzące z różnych centrów prawodawczych. W konsekwencji prawo polskie i wspólnotowe powinny współistnieć na zasadzie "obopólnie przyjaznej wykładni i kooperatywnego współstosowania". W dalszej kolejności Trybunał Konstytucyjny wskazał na generalne założenie wieloskładnikowej struktury systemu prawa obowiązującego w Polsce, przyjęte jeszcze w okresie poprzedzającym akcesję. Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej wymogiem integracyjnym stał się obowiązek stosowania prawa w sposób zapewniający skuteczność prawa wspólnotowego. Nakłada on na organy Państwa obowiązek realizowania funkcji wspólnotowych. Oznacza to przy rozstrzyganiu sprawy zawierającej element wspólnotowy, wymóg respektowania: - zasady bezpośredniego skutku norm prawa wspólnotowego; - zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego; - zasady efektywności prawa wspólnotowego; - prowspólnotowej interpretacji prawa krajowego; - orzecznictwa ETS i uwzględnienia jego prawotwórczego charakteru. 8. W dniu 18 stycznia 2007 r. ETS wydał orzeczenie prejudycjalne w sprawie C-313/05. Przedmiotem tego orzeczenia była wykładnia art. 25, art. 28 i art. 90 TWE oraz art. 3 ust. 1 i 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz. U. L 76, str.1). ETS orzekł, że: - podatek akcyzowy taki, jak ustanowiony w Polsce ustawą z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, który nie jest nakładany na pojazdy osobowe w związku z przekroczeniem przez nie granicy, nie stanowi cła przywozowego, ani opłaty o skutku równoważnym w rozumieniu art. 25 TWE; - art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek i wymaga zbadania czy prawo krajowe / w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego /, ma takie same skutki; - art. 28 TWE nie znajduje zastosowania do deklaracji uproszczonej, takiej jak przewidziana w art. 81 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, a art. 3 ust. 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania nie sprzeciwia się takiej deklaracji, jeżeli sporne uregulowanie można czytać w ten sposób, że taką deklarację należy złożyć z chwilą nabycia prawa do rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Orzeczenie ETS o wykładni prawa wspólnotowego jest wiążące z dniem jego ogłoszenia. Wywołuje skutki ex tunc. Państwa członkowskie, ich organy mają obowiązek stosować przepis prawa w znaczeniu ustalonym w orzeczeniu prejudycjalnym ETS także do stanów faktycznych powstałych przed jego ogłoszeniem. Wyroki ETS wydane na podstawie art. 234 TWE mają charakter prawotwórczy i harmonizujący przepisy prawa krajowego z prawem wspólnotowym. 9. W okolicznościach tej sprawy bezspornie skarżący podatnik dokonał wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego / art. 4 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym – Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm. /, używanego, starszego niż dwuletni. Nabycie wewnątrzwspólnotowe oczywiście stanowi o istnieniu w sprawie elementu wspólnotowego. 10. Organ podatkowy pierwszej instancji oparł określenie wysokości zobowiązania skarżącego podatnika w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia opisanego samochodu osobowego na: - art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym; - § 7 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego / w brzmieniu obowiązującym przed 1 grudnia 2006 r. /. Zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym stawka akcyzy na wyroby akcyzowe niezharmonizowane wynosi 65 % podstawy określonej w art. 10 / z wyjątkiem stawki na energię elektryczną, który nie dotyczy rozpatrywanej sprawy /. Zgodnie z art. 75 ust. 3 tej ustawy minister właściwy do spraw finansów publicznych może,w drodze rozporządzenia, obniżać stawki akcyzy określone między innymi w ust. 1 oraz różnicować je w zależności od rodzaju wyrobu, a także określać warunki ich stosowania. Następnie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego / Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm. /, wydanego w wykonaniu delegacji ustawowej stanowił: - w ust. 1 , że stawki akcyzy określone w poz. 27 załącznika nr 1 do rozporządzenia mają zastosowanie do każdej sprzedaży samochodu osobowego dokonanej przed pierwszą jego rejestracją na terenie kraju w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym / Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm. /, z zastrzeżeniem ust. 2; - w ust. 2, że w przypadku sprzedaży samochodów osobowych, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub ich importu, dokonywanych po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji, wliczając rok produkcji jako pierwszy rok kalendarzowy, stosuje się procentowe stawki akcyzy obliczone według następującego wzoru: Su = Sn + 12 x (W-2), gdzie: Su - oznacza stawkę akcyzy, wyrażoną w procentach, dla sprzedaży w kraju, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub importu samochodu osobowego po upływie 2 lat od jego produkcji, Sn - oznacza stawki akcyzy dla samochodów osobowych, w zależności od pojemności silnika tych samochodów, określone odpowiednio w poz. 27 załącznika nr 1 do rozporządzenia - w przypadku sprzedaży w kraju, oraz w poz. 21 załącznika nr 2 do rozporządzenia - w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego i importu, W - oznacza wiek samochodu osobowego wyrażony w latach kalendarzowych liczonych począwszy od roku produkcji do roku dokonania sprzedaży, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego włącznie, a w przypadku importu - liczonych począwszy od roku produkcji do roku dokonania zgłoszenia celnego włącznie. - w ust. 3, że stawki akcyzy obliczone zgodnie z ust. 2 nie mogą być wyższe niż stawka akcyzy, o której mowa w art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym. Zgodnie z tymi szczegółowymi zasadami obliczania podatku akcyzowego, jego kwota jest równa w roku produkcji i w następującym po nim roku – 3,1 % lub 13,6 % ceny samochodu w zależności od pojemności silnika i ulega zwiększeniu o 12 % w każdym kolejnym roku kalendarzowym, aż do maksymalnej wysokości 65 %, która zostanie osiągnięta w siódmym roku dla samochodów o pojemności silnika ponad 2000 cm³ i w ósmym roku dla pozostałych samochodów. Ułamek ten dotyczy zawsze aktualnej ceny sprzedaży. W konsekwencji samochody, które zostały sprzedane jako nowe / pierwszemu nabywcy / w roku produkcji lub w roku następującym po nim, są traktowane w taki sam sposób niezależnie od tego czy zostały wyprodukowane w Polsce czy w innym państwie członkowskim. Jeśli chodzi o używane samochody sprzedawane po upływie roku następującego po roku produkcji, ułamek odpowiadający rezydualnemu podatkowi zawartemu w wartości samochodu opodatkowanego w Polsce, kiedy był nowy, pozostaje niezmienny i wynosi 3,1 % lub 13, 6 % / w zależności od pojemności silnika / wynagrodzenia sprzedawcy z uwzględnieniem obniżenia wysokości tego wynagrodzenia. Natomiast stawka podatku akcyzowego stosowana do podobnych używanych samochodów z innych państw członkowskich wzrasta rokrocznie dochodząc do 65 %. W konsekwencji w zakresie w jakim stawka ta przewyższa ułamek odpowiadający rezydualnemu podatkowi zawartemu w wartości używanego samochodu, na który został nałożony podatek w Polsce, kiedy był on nowy, wewnętrzny podatek od używanych samochodów z innych państw członkowskich przewyższa ten nałożony na podobne produkty krajowe i narusza w ten sposób pierwszy akapit art. 90 TWE. Dał temu wyraz rzecznik generalny w opinii do sprawy C – 313/05 / tezy 19, 45 – 50 opinii /. Stanowisko tej treści następnie podzielił ETS w wyroku w sprawie C - 313/05 . W tych okolicznościach prawnych obowiązkiem organu podatkowego jest ocena czy kwota podatku akcyzowego, określona skarżącemu podatnikowi na podstawie § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, nie narusza zasady niedyskryminacji z art. 90 TWE akapit pierwszy. W tym celu organ podatkowy powinien porównać kwotę podatku nałożonego na samochód nabyty wewnątrzwspólnotowo / używany, starszy niż dwuletni / z kwotą tego podatku zawartego w cenie podobnego samochodu, który był zarejestrowany w kraju jako nowy - "podatku rezydualnego". Podstawę do ustalenia "kwoty podatku rezydualnego" zawartego w cenie podobnego pojazdu krajowego stanowić będzie jego wartość rynkowa. 11. Pozostałe zarzuty skargi nie są zasadne w świetle przywołanego stanowiska ETS. W tym miejscu należy wskazać, że przedmiotem postępowania podatkowego było żądanie podatnika stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Zatem zarzuty skargi dotyczące opłat związanych z rejestracją pojazdu wykraczają poza przedmiotowe granice tej sprawy. 12. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji. Orzeczenie zawarte w pkt II sentencji uzasadnia art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło