I SA/Lu 154/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Gdulewicz, Sędziowie NSA Anna Kwiatek,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (spr.), Protokolant specjalista Iwona Lachowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2005 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe Spółki z o.o. "A" w podatku od towarów i usług za miesiąc XII 1999 r. oraz III 2000 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. nakazuje ściągnąć od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Skarbu Państwa ( kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie ) kwotę [...] tytułem nie uiszczonego wpisu od którego skarżący został zwolniony. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, po rozpatrzeniu odwołania K. W. od decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. Nr [...] z dnia [...] w sprawie orzeczenie o odpowiedzialności za zaległości podatkowe Sp. z o.o. "A" w podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 1999r. oraz marzec 2000r. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż Spółka z o.o. "A" z siedzibą w L., nie uiściła należnych zobowiązań podatkowych wykazanych w deklaracji VAT-7 za miesiące: grudzień 1999r. oraz marzec 2000r. W wyniku przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego ustalono, że nie jest możliwe wyegzekwowanie zaległości podatkowych od tej Spółki, wobec czego stwierdzono bezskuteczność postępowania egzekucyjnego. W okresie powstania tych zaległości podatkowych K. W. pełnił funkcję Prezesa zarządu Spółki. Powyższe ustalenia faktyczne dały organowi podatkowemu I instancji podstawę do wydania, w oparciu o przepisy art. 107 § 1 i 2, art. 108 § 1 oraz art. 116 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa ... ( Dz. U. Nr 169,poz. 1387 ), decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności K. W. za zaległości podatkowe Spółki z o.o. z tytułu podatku VAT za miesiące grudzień 1999r. oraz marzec 2000r. Nie zgadzając się z tą decyzją K. W. wniósł odwołanie, w którym zarzucał błąd w ustaleniach faktycznych sprawy, polegający na przyjęciu, że przed złożeniem przez Spółkę wniosku o ogłoszenie upadłości toczyły się wobec niej postępowania egzekucyjne oraz miały miejsce zajęcia komornicze oraz, iż wniosek o układ nie został złożony w odpowiednim czasie. W jego ocenie wniosek o upadłość złożony został prawidłowo, a fakt, iż wniosek ten został rozpoznany przez Sąd po 18 miesiącach od wpływu, nie może rzutować na ocenę "właściwego czasu" do jego złożenia. PHU "A" nie dysponuje środkami na zaspokojenie roszczeń Skarbu Państwa z tytułu przedmiotowych zaległości podatkowych. Rozpatrując sprawę w wyniku wniesionego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej podzielił ustalenia i wnioski organu I instancji. Powołując treść art. 116 Ordynacji podatkowej wskazał, iż w świetle prawa upadłościowego ( Dz. U. z 1991r. Nr 118, poz. 512 ) przedsiębiorca jest zobowiązany nie później niż w terminie dwóch tygodni od zaprzestania płacenia długów, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Nie jest w sprawie sporne, iż wniosek o ogłoszenie upadłości złożony został w dniu 18 maja 1999r. Z postanowienia Sądu w sprawie ogłoszenia upadłości, stanowiącego istotny dowód w sprawie, niezbicie wynika, iż na dzień złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości zadłużenie Spółki z o.o. "A" wynosiło 1.289.000 zł. Nie można się więc zgodzić ze stwierdzeniem strony, iż wniosek ten zgłoszony został w terminie. Również późniejszy wniosek o układ nie może być, z tych samych przyczyn, uznany za złożony w terminie, o jakim mowa w art. 116 Ordynacji podatkowej. Z racji sprawowanej funkcji Prezesa Zarządu K. W. ponosi odpowiedzialność za prawidłowe funkcjonowanie Spółki, a decyzja stanowi konsekwencję nieprawidłowego sprawowania zarządu nad podległą firmą przez powołaną do tego osobę. Mając na uwadze wskazane okoliczności faktyczne i prawne Dyrektor Izby Skarbowej orzekł jak w decyzji. Na powyższą decyzję K. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Nie precyzując wniosków zarzucał wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, iż wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym czasie. W uzasadnieniu skargi skarżący szeroko opisuje sytuację w jakiej doszło do powstania przedmiotowych zaległości podatkowych Spółki z o.o. , złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz wniosku o układ, a także swoją aktualną sytuację materialną, która nie pozwala na zapłatę zaległego zobowiązania podatkowego Spółki "A". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie. Podnosił, iż nie jest sporne, iż skarżący w okresie od 22 czerwca 1998r. do 5 lutego 2003r. pełnił obowiązki Prezesa Zarządu sp. z o.o. "A", a więc okres powstania zaległości podatkowej jest tożsamy z okresem pełnienia funkcji członka zarządu pierwotnego dłużnika. Postępowanie odwoławcze w pełni potwierdziło rzetelność ustaleń organu I instancji, co do bezskuteczności egzekucji z majątku sp. z o.o. "A" oraz braku majątku tej Spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Ustalono również brak przesłanek do odstąpienia od orzekania o przeniesieniu odpowiedzialności podatkowej ze względu na treść art. 116 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej. Trudna sytuacja finansowa i zdrowotna strony jest bez znaczenia w świetle przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, bowiem ustawodawca nie przewidział w niej tej przesłanki ograniczającej odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki. Okoliczności podnoszone przez skarżącego mogą zaś mieć znaczenie przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie ulg w spłacie zaległości podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie zaś do art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując zatem kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, stwierdzić należało, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, w szczególności art. art. 122, 187 §1, 191 i 210 § 4 Ordynacji podatkowej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej - przy czym ze względu na okres powstania zobowiązania podatkowego spółki z o.o. "A" ( m-ce: XII 1999r. oraz III 2000r. ), zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2002r., Nr 169, poz. 1387 ) - w brzmieniu obowiązującym do dnia 1. 01.2003r. Zgodnie z tym przepisem, za zobowiązania podatkowe spółki z o.o. ... odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu ( § 2 art. 116 UOp). Nie było między stronami sporne, a znajduje to potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, iż zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1999r. oraz za miesiąc marzec 2000r. określone zostało Spółce z o.o. "A" ostateczną decyzją organu podatkowego z dnia 15 marca 2004r. (k.- 6). Nie jest również sporne, iż skarżący K. W. w okresie powstania tych zobowiązań podatkowych pełnił obowiązki członka zarządu spółki – był Prezesem Zarządu. Z treści powołanego art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, iż warunkiem przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki na członków zarządu spółki z o.o. jest bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce ( "...,jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna"). Wskazać więc należy, iż organ I instancji bezskuteczność egzekucji w niniejszej sprawie wywiódł " z podjętych czynności egzekucyjnych, które nie przyniosły rezultatu k.- 13 akt administracyjnych – uzasadnienie decyzji organu I instancji" . W aktach jednak brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących na podejmowanie tych czynności przez organ egzekucyjny. Za dowód taki nie może być uznane pismo skierowane przez Dział egzekucyjny do Działu podatków pośrednich o treści " Spółka nie posiada majątku, do którego można skierować egzekucję" (k.- 5 ). Organ podatkowy musi bowiem wykazać, iż organ egzekucyjny wyczerpał wszelkie sposoby egzekucji, a formalnie przeprowadzona egzekucja zakończyła się niezaspokojeniem wierzyciela ( por. Adamiak, Borkowski, Mastalski, Zubrzycki – Ordynacja podatkowa – Komentarz 2003 "UNIMEX" str. 423 ). Organ odwoławczy podzielił te ustalenia, potwierdzając je w odpowiedzi na skargę i wskazując, iż "postępowanie odwoławcze w pełni potwierdziło rzetelność ustaleń organu podatkowego, co do bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki z o.o. "A" oraz braku majątku Spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części" (k.- 3 str. 3 odpowiedzi na skargę ). Na żadne inne okoliczności w tym zakresie organy podatkowe nie powołują się. Przesłanka " niewskazania mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych", na co powołuje się Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wprowadzona została do art. 116 powołaną wyżej ustawą z dnia 12 września 2002r., a więc nie mogła mieć w sprawie zastosowania. Nie było zaś sporne, iż skarżący nie wskazał żadnego mienia Spółki, z którego egzekucja byłaby możliwa. Organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutu skarżącego, iż we właściwym czasie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, trafnie wskazał, iż w świetle prawa upadłościowego tj. art. 5 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934r. – Prawo upadłościowe ( Dz. U. z 1991r. Nr 118, poz. 512 ), przedsiębiorca jest zobowiązany nie później niż w terminie dwóch tygodni od zaprzestania płacenia długów zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Wskazał również, iż ustalenie, czy w danej sprawie zostały zachowane terminy, o których mowa w art. 116 zależy od ustalenia, czy i kiedy zaprzestano płacenia długów. W świetle cyt. przepisu prawa upadłościowego stwierdzenie to jest jak najbardziej trafne. Analizując tę przesłankę organ odwoławczy stwierdza: " Podatnik ( chyba osoba trzecia ?) ignorując obowiązki jakie nakłada na niego prawo upadłościowe bądź układowe. prowadząc dalej sp. z o.o., mimo nieuiszczenia zobowiązania podatkowego za poprzednie miesiące rozliczeniowe, staje się osobiście odpowiedzialny za realizację zaciągniętych przez spółkę długów". Jaki jest sens tego stwierdzenia w kontekście powołanych przepisów prawa upadłościowego i ustalonego w sprawie stanu faktycznego trudno odczytać, skoro wniosek o ogłoszenie upadłości złożony został w dniu 18 maja 1999r., a zaległości podatkowe dotyczą miesiąca grudnia 1999r. i marca 2000r. Dalej organ odwoławczy wywodzi, iż spółka miała w momencie składania wniosku o upadłość dług 1.290.000 zł, co dowodzi tego, że wniosek nie został złożony we właściwym czasie. Argumentacja ta jest niewystarczająca, skoro przesłanką złożenia wniosku o upadłość spółki jest nie tylko samo istnienie długów, lecz trwałe zaprzestanie ich płacenia. Gdyby bowiem spółka nie miała długów bezprzedmiotowy byłby wniosek o upadłość. Sama wielkość zadłużenia w danym momencie prowadzenia działalności gospodarczej, nie przesądza o kondycji finansowej danego podmiotu, bowiem ta zależna jest od wielkości posiadanego majątku, zdolności kredytowej i innych składników tej działalności. Skoro przepisy, na które powołuje się organ podatkowy wymagają, by wniosek o ogłoszenie upadłości złożony został w terminie dwóch tygodni od trwałego zaprzestania płacenia długów, należało wykazać, iż już przed tym okresem. Spółka zaprzestała płacenia długów, a był to stan trwały ( okoliczności te mogą wynikać np. z wniosku spółki o ogłoszenie upadłości skierowanego do sądu, z akt sądowych sprawy o upadłość Spółki "A" ). Fakt ten jednak nie został wykazany jako okoliczność uzasadniająca przyjęcie przez organy podatkowe złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości po terminie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 Prawa upadłościowego w zw. z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie ustosunkowano się też do zarzutów strony zawartych w odwołaniu iż w momencie wniesienia wniosku o upadłość nie toczyły się wobec spółki żadne postępowania egzekucyjne. Wyrażona w art. 124 Ordynacji podatkowej zasada przekonywania nakłada na organy podatkowe obowiązek przekonania strony o zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu jej sprawy. Istotnym elementem jest tu przedstawienie procesu ustalania stanu faktycznego i zastosowania do niego przepisu prawa materialnego w uzasadnieniu decyzji – art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. W ocenie sądu zaskarżona decyzja wydana została także z naruszeniem wyżej wskazanych przepisów prawa. Podnoszone w skardze okoliczności złego stanu majątkowego i złego stanu zdrowia skarżącego, jak to wyjaśnił Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę nie mogą mieć znaczenia dla ustalenia jego odpowiedzialności za zobowiązania Spółki "A", bowiem przepisy prawa takiej przesłanki ekskulpującej nie przewidują. Mając jednak na uwadze wskazane wyżej uchybienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. Orzeczenie o wpisie znajduje uzasadnienie w art. 223 § 2 powołanej ustawy.