I SA/Lu 155/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz, WSA Ewa Kowalczyk Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 lipca 2017 r. sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r., Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia K. G. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. (dalej: "organ egzekucyjny") z [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszonych zarzutów za nieuzasadnione. Jak wynika z jego uzasadnienia i akt sprawy Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (dalej: "U.F.G.") wystawił na skarżącego tytuł wykonawczy z 20 lipca 2015 r., nr [...] obejmujący zaległą opłatę za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC w kwocie [...]zł, a następnie przekazał go do egzekucyjnej realizacji, doręczając jednocześnie jego odpis skarżącemu w dniu 9 lutego 2016 r. wraz z odpisem zawiadomienia z 26 stycznia 2016 r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę w Komendzie Wojewódzkiej Policji w L.. W dniu 15 lutego 2016 r. skarżący złożył zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, wskazując na: błąd co do osoby zobowiązanego, brak podstawy faktycznej do dochodzenia roszczeń pieniężnych przez U.F.G. oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599, ze zm., dalej: "u.p.e.a."). Skarżący uzasadniał, że pojazd, na który powołuje się U.F.G. nie istniał, nie był dopuszczony do ruchu, a dowód rejestracyjny znajdował się od 2013 r. w Wydziale Komunikacji. Pojazd nie uczestniczył w żadnym zdarzeniu drogowym i nie znajdował się na drodze publicznej, na której mógłby być poddany kontroli drogowej. Pismem z 18 lutego 2016 r. organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela, tj. U.F.G. o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. W dniu 24 sierpnia 2016 r. U.F.G. wydał postanowienie, w którym uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione, zaś pismem z dnia z 4 października 2016 r. poinformował, że ww. postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela jest ostateczne. Postanowieniem z [...] października 2016 r. organ egzekucyjny uznał zgłoszone w sprawie zarzuty za niezasadne. We wniesionym zażaleniu skarżący wniósł o "wstrzymanie postępowania egzekucyjnego i wszystkich czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zażalenia", a ponadto o przesłanie kopii dokumentów związanych ze sprawą. W jego uzasadnieniu argumentował, jak w zarzutach, dodając, że sporny pojazd został zezłomowany oraz, że pomimo wielokrotnych próśb nie udało mu się uzyskać dokumentów związanych ze sprawą, zaś rzekoma kontrola drogowa jest "kłamstwem i poświadczeniem nieprawdy", którą będzie wyjaśniał na drodze postępowania sądowego. Poza tym może przedstawić świadków, którzy potwierdzą prawdziwy przebieg zdarzeń oraz motywy fałszowania dokumentacji przez funkcjonariuszy lubelskiej policji. Dyrektor Izby Skarbowej w rozpoznaniu zażalenia, w pierwszej kolejności podał, że stosownie do art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 32 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a ich podstawą, stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a., może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Argumentował dalej, że w myśl art. 34 § 1 u.p.e.a, przy egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że co do zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a.). W zakresie zarzutów zgłoszonych pismem z dnia 15 lutego 2016 r., U.F.G. uzasadniał, że wykonując swoje obowiązki wynikające z przepisów ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 392 z późn. zm.) – dalej: "ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych", dokonuje ustaleń, czy posiadacz pojazdu był objęty ochroną ubezpieczeniową wynikającą ze skutecznie zawartej umowy ubezpieczenia OC, stosownie do przepisu art. 23 ust. 1 ww. ustawy nakładającym na każdego posiadacza pojazdu obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC i kontynuowania jej przez cały okres posiadania zarejestrowanego pojazdu, niezależnie od jego stanu technicznego oraz zakresu użytkowania. Wierzyciel wyjaśnił, że z treści zawiadomienia Komendy Wojewódzkiej Policji w L. z dnia 9 września 2014 r. wynika, że kierując 3 września 2014 r. pojazdem marki Fiat nr rej. [...], skarżący nie wylegitymował się aktualnym dokumentem ubezpieczenia OC. Na tej podstawie zostało wszczęte postępowanie dotyczące ustalenia spełnienia przez niego obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC. W bazie Ośrodka Informacji U.F.G. nie odnaleziono żadnej, ważnej w 2014 r. umowy ubezpieczenia dla przedmiotowego pojazdu, zaś w bazie Centralnej Ewidencji Pojazdów i kierowców ustalono, że skarżący jest jego właścicielem od 10 sierpnia 2011 r. U.F.G. wezwaniem z 29 października 2014 r. doręczonym 10 listopada 2014 r. zobowiązał skarżącego do przedstawienia dokumentów potwierdzających zawarcie umowy ubezpieczenia OC, wykazania braku istnienia takiego obowiązku, bądź do uiszczenia opłaty za jego niespełnienie, a wobec braku reakcji skierował do skarżącego upomnienie przedegzekucyjne na adres jego zamieszkania. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że odbiór tego upomnienia pokwitowała T. G. w dniu 21 stycznia 2015r. Oznacza to, że zostało ono odebrane przez dorosłą osobę, która zobowiązała się oddać przesyłkę adresatowi. U.F.G. podkreślił nadto, że w odpowiedzi na ww. upomnienie, w dniu 6 lutego 2015 r. skarżący nadesłał e-mail, w którym zwrócił się z prośbą o możliwość spłaty roszczenia w ratach z uwagi na trudną sytuację finansową, a ponieważ nie nadesłał dokumentów potwierdzających trudną sytuację finansową, jak również nie uregulował dochodzonych należności sprawa została skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się natomiast do podnoszonych argumentów, że pojazd faktycznie nie istniał, że skarżący nie był w posiadaniu dowodu rejestracyjnego, a zły stan techniczny pojazdu uniemożliwił przeprowadzenie badania technicznego celem dopuszczenia go do ruchu, U.F.G. stwierdził, iż w rzeczywistości przedmiotowy pojazd pozostawał w 2014 r. pojazdem zarejestrowanym, a zatem na jego posiadaczu ciążył bezwzględny, ustawowy obowiązek zachowania ciągłości ochrony ubezpieczeniowej, również w sytuacji, gdy był on w złym stanie technicznym, był niekompletny lub nie był wprowadzony do ruchu. Jednocześnie wierzyciel wyjaśnił, iż dowód rejestracyjny pojazdu nie jest dokumentem niezbędnym do zawarcia umowy ubezpieczenia OC, albowiem wystarczającym jest dokument potwierdzający prawo jego własności. Organ odwoławczy podkreślając, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące, stwierdził, że w świetle argumentacji zawartej w stanowisku wierzyciela wyrażonego w postanowieniu z [...] sierpnia 2016 r., pozostają one bezzasadne. Odnośnie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego i wszystkich czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zażalenia wyjaśnił, że stosownie do art. 35 § 1 u.p.e.a., zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego dodając iż postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] zostało zawieszone przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. Z uwagi na to, że w zarzutach z dnia 15 lutego 2016 r. i zażaleniu z dnia 7 listopada 2016 r. skarżący zwrócił się o "przesłanie kopii dokumentów związanych ze sprawą", Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż dokumenty stanowiące podstawę nałożenia dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym należności nie są w posiadaniu organu egzekucyjnego. Organ ten bowiem, stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Nie jest natomiast, na mocy przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a. uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zatem z wnioskiem o wydanie kopii dokumentów dotyczących dochodzonej zaległości skarżący powinien wystąpić do wierzyciela. Od tego postanowienia skarżący wniósł skargę do Sądu. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, stwierdził, że dokumentacja U.F.G. została "utworzona na podstawie sfałszowanej dokumentacji, co powoduje jej niezasadność. Ponadto żadna z instytucji nie udostępniła mu dokumentacji związanej z wyżej wymienioną sprawą pomimo wielokrotnych próśb". W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wnosząc o jej oddalenie podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych, albowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, wydane w postępowaniu egzekucyjnym, zmierzającym do przymusowej realizacji obowiązku uiszczenia przez skarżącego opłaty za niezawarcie obowiązkowej umowy ubezpieczenia. Na wstępie należy podkreślić, iż egzekucja administracyjna jest wszczynana przez organ egzekucyjny na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego (art. 26 § 1 u.p.e.a.). W tytule tym wierzyciel wskazuje m.in. treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek, o czym stanowi art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Postępowanie wywołane wniesieniem przez zobowiązanego zarzutów opartych na art. 33 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym ma charakter incydentalny. Zgodnie z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w tym zakresie, z tym że co do zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5 i 7 u.p.e.a, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W myśl art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Wiążący charakter wypowiedzi wierzyciela w kwestii podniesionych na podstawie art. 33 pkt 1 – 5 i 7 u.p.e.a, zarzutów oznacza, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnie postępowania wyjaśniającego co do istnienia podstaw do ich uwzględnienia, a w konsekwencji nie może zakwestionować stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zatem organ egzekucyjny nie może samodzielnie weryfikować ww. zarzutów, w sytuacji gdy wierzyciel w odpowiedzi udzielonej w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. nie potwierdził ich zasadności. Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2016 r., II FSK 2162/14, CBOSA). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżący zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego złożył w oparciu o art. 33 § 1 u.p.e.a., zarzucając: nieistnienie dochodzonego obowiązku (pkt 1), błąd co do osoby zobowiązanego (pkt 4) oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 (pkt 7). Z niezakwestionowanych w sposób skuteczny ustaleń wskazanych w ostatecznym postanowieniu wierzyciela uznającym zarzuty za nieuzasadnione, wynika, że kierując w dniu 3 września 2014 r. pojazdem marki Fiat nr rej. [...], skarżący nie wylegitymował się aktualnym dokumentem ubezpieczenia OC, a nadto, że w bazie Ośrodka Informacji U.F.G. nie odnaleziono żadnej, ważnej w 2014 r. umowy ubezpieczenia dla przedmiotowego pojazdu, zaś w bazie Centralnej Ewidencji Pojazdów i kierowców ustalono, że jest jego właścicielem od 10 sierpnia 2011r. Na wezwanie U.F.G. nie przedstawił dokumentów potwierdzających zawarcie umowy ubezpieczenia OC, nie wykazał braku istnienia takiego obowiązku, bądź do uiszczenia opłaty za jego niespełnienie, jak również nie uiścił wymaganej należności dobrowolnie. Skarżący nie podważył także okoliczności, że upomnienie przedegzekucyjne zostało mu doręczone na adres jego zamieszkania, zaś jego odbiór pokwitowała T. G. w dniu 21 stycznia 2015r. (z innych dowodów doręczeń wynika, że była to matka). Nie ulega żadnej wątpliwości, że w świetle przepisu art. 23 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, posiadacz pojazdu mechanicznego jest obowiązany zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez niego pojazdu. Z punktu widzenia powyższej regulacji za bez znaczenia należy uznać zły stan techniczny pojazdu uniemożliwiający przeprowadzenie badania technicznego celem dopuszczenia go do ruchu bądź nie posiadanie przez skarżącego dowodu rejestracyjnego Obowiązek uiszczenia opłaty na rzecz U.F.G. został nałożony w art. 88 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, m.in. na posiadacza pojazdu mechanicznego, który nie spełnił obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie. Stosowanie do art. 91 ust. 1 tej ustawy, do egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia, o którym mowa w art. 4 pkt 1 i 2, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że tytuł wykonawczy wystawia U.F.G. Ostatnio wymieniony przepis został powołany w tytule wykonawczym (rubryka E.11). Odnosząc się do zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, stwierdzić trzeba, że mamy z nim do czynienia wówczas, gdy w tytule wykonawczym jako zobowiązanego określono osobę, na której nie ciąży obowiązek spełnienia określonego świadczenia, co skutkuje faktycznym skierowaniem egzekucji przeciwko niewłaściwemu podmiotowi. Taka sytuacja w sprawie miejsca nie miała. Skoro skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, ani też nie powołał żadnych okoliczności uzasadniających zarzut dotyczący braku istnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanej, zaś jego twierdzenie o braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., w świetle ustaleń i wyjaśnień U.F.G. okazało się bezpodstawne, skarga nie mogła zostać uznana za uzasadnioną. Przypomnieć bowiem ponownie w tym miejscu trzeba, że wypowiedź wierzyciela, w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., jest wiążąca dla organu egzekucyjnego. Także i organ odwoławczy, rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów, również jest związany stanowiskiem wierzyciela. Uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 34 § 1 u.p.e.a.). W orzecznictwie wskazuje się wprost, że organ egzekucyjny nie jest i nie może być organem odwoławczym w stosunku do wierzyciela (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2004 r., sygn. akt FW 4/04, LEX nr 160593; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 333/08, LEX nr 512828 i z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1480/05, LEX nr 289067). Oceny tej nie może zmienić jedyny zarzut skargi oparty na subiektywnym założeniu skarżącego, że "dokumentacja U.F.G. została utworzona na podstawie sfałszowanej dokumentacji, co powoduje jej niezasadność". Kwestia związana z nieudostępnieniem skarżącemu dokumentacji "związanej z wyżej wymienioną sprawą pomimo wielokrotnych próśb", wykracza poza ramy niniejszego postępowania. Mając zatem na uwadze przedstawione powyżej wywody, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369).