I SA/Lu 19/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Oworuszko, Sędziowie WSA Halina Chitrosz (spr.), NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant st. ref. Marta Ścibor, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2004 r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania w zakresie ustalenia wysokości należnego podatku obrotowego od działalności handlowej w 1991r. oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 233 §1pkt.1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / Dz.U. Nr 137, poz.926, z późn. zm. / – po rozpatrzeniu zażalenia złożonego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] października 2003 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia wysokości należnego podatku obrotowego od działalności handlowej za rok 1991 - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W jego uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż decyzją z dnia [...] czerwca 1992 r., Nr [...] Urząd Skarbowy ustalił stronie wysokość podatku obrotowego za rok 1991. Wnioskiem z dnia [...] października 2003r. podatnik zwrócił się o umorzenie wobec niego postępowania w sprawie ustalenia wysokości należnego podatku obrotowego od działalności handlowej za rok 1991. Postanowieniem z dnia [...] października 2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia wysokości należnego podatku obrotowego od działalności handlowej za rok 1991. Z. W. od tego postanowienia złożył zażalenie, w którym wnosił o jego uchylenie. Twierdził, iż postępowanie wszczęte w stosunku do jego osoby powinno być umorzone. Organ odwoławczy przedstawione argumenty uznał za chybione. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, iż stosownie do przepisu art. 165 §1 Ordynacji podatkowej – postępowanie wszczyna się na wniosek strony lub z urzędu. Jednocześnie zgodnie z art. 165 a§1 tejże Ordynacji, w sytuacji gdy żądanie w tym zakresie zostanie wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z jakichkolwiek przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wniosek podatnika dotyczy umorzenia postępowania, które zostało już zakończone wydaną w dniu [...] 1991 r. decyzją ostateczną, ustalającą podatek obrotowy za 1991r. Organ podatkowy nie prowadzi za ten rok wobec podatnika żadnego postępowania, a zatem jego wniosek jest bezprzedmiotowy. Organ II instancji podniósł, iż po wydaniu decyzji i jej doręczeniu stronie zarówno organ, jak i sama strona są nią związane, o czym stanowi art. 212 Ordynacji podatkowej. Strona zawsze może podjąć obronę poprzez złożenie odpowiednich środków zaskarżenia. Podatnik z tej możliwości nie skorzystał, a jego twierdzenie, iż organ prowadzi od kilkunastu lat postępowanie podatkowe w omawianym zakresie jest próbą wymuszenia nowego rozstrzygnięcia w sprawie podatku obrotowego za rok 1991. Na powyższe postanowienie Z. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia skarżący twierdził, iż jest ono wydane na podstawie wadliwego ustalenia, iż w dniu [...] czerwca 1992 r. została wydana decyzja określająca wysokość podatku obrotowego za rok 1991. Decyzja ta - zdaniem skarżącego została skierowana do innego niż on podmiotu, a mianowicie Z. W. i spółka. W jego ocenie zarówno działanie organu I jak i II instancji wyczerpuje znamiona czynu z art. 271§1 kk. W końcowym uzasadnieniu skargi Z. W. wyraził nadzieję, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpatrzy kwestię poświadczenia nieprawdy przez funkcjonariuszy publicznych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1§ 1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / - podkreślenia wymaga na wstępie, iż z mocy art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm. /, iż kognicja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynika z powołanego wyżej przepisu art. 1§1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych i z tych względów oczekiwania skarżącego, iż Sąd rozpatrzy kwestie ewentualnej odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych z punktu widzenia przepisów prawa karnego nie mogą być spełnione. W Rzeczpospolitej Polskiej ściganiem przestępstw zajmują się powołane do tego organy policji i prokuratury. Przechodząc do merytorycznej oceny wniesionej skargi podkreślenia wymaga, iż jak wynika z akt podatkowych Z. W. działalność gospodarczą rozpoczął [...] października 1990 r. pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo-Produkcyjne w L. / vide: zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, k – 1 /. Od dnia [...] listopada 1991r. stan ten uległ zmianie, albowiem zawarł on umowę spółki cywilnej z K. W. i od tego dnia działalność gospodarcza prowadzona była pod firmą Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe "[...]" w L. / vide: zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, k – 13: informacja o zawarciu umowy spółki, k – 15 /. W dniu [...] grudnia 1991r. Urząd Skarbowy ustalił skarżącemu zaliczki na podatek obrotowy i podatek dochodowy za okres od stycznia do października 1991r. Nastąpiło to w wyniku utraty przez podatnika prawa do zwolnienia od tych podatków od dnia 1 stycznia 1991r. / k – 1 8 /. Decyzja ta zaskarżona nie została. W dniu [...] 1991r. Urząd Skarbowy wydał trzy decyzje: 1 / nr [...], poz. Rej. wym. [...] na K. W. w zakresie podatku dochodowego za rok 1991; 2 / nr [...], poz. Rej. wym. [...] na Z. W. w zakresie podatku dochodowego za rok 1991; 3 / nr [...], poz. Rej. wym.[...] na Z. W. i s-kę w zakresie podatku obrotowego za rok 1991; Wszystkie zostały doręczone Z. W. w dniu [...] lipca 1992 r., co poświadczył własnym podpisem i żadna z nich nie została zaskarżona do Izby Skarbowej. Zwracając się o umorzenie postępowania w sprawie ustalenia wysokości należnego podatku obrotowego od działalności handlowej za rok 1991 za okres od stycznia do marca 1991- skarżący twierdzi, iż postępowanie to prowadzone jest od kilkunastu lat i nie zostało ono umorzone, mimo że zobowiązanie uległo przedawnieniu. Rację mają organy podatkowe obu instancji, iż decyzja nr [...], poz. Rej. wym.[...] wydana na Z. W. i s-kę w przedmiocie podatku obrotowego za rok 1991 stała się decyzją ostateczną, którą związany jest tak podatnik, jak i organ / art. 212 Ordynacji podatkowej /. Podatek obrotowy na gruncie art. 11a obowiązującej wówczas ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku obrotowym / tekst jednolity – Dz.U. z 1983r., Nr 43, poz. 191 z późn. zm. / był podatkiem rocznym, a nie miesięcznym. Opodatkowaniu tym podatkiem podlegała zaś działalność wytwórcza, usługowa i handlowa, wykonywana na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej przez osoby fizyczne oraz nie będące jednostkami gospodarki uspołecznionej osoby prawne i inne jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej / art. 1 ust.1 tejże ustawy /. Nie wynika z akt podatkowych, aby w przedmiocie podatku obrotowego toczyło się jakiekolwiek postępowanie wobec samego Z. W. za cały rok 1991, a tym bardziej za miesiące od stycznia do marca 1991 r. Skarżący zdaje się zapominać, iż od [...] listopada 1991 r. prowadził działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej z K. W. Stąd też zapewne wzięło się oznaczenie strony "Z. W. i s-ka". Stanu tego nie zmienia fakt, iż w dniu [...] grudnia 1991r. została wobec niego wydana decyzja ustalająca zaliczki na podatek obrotowy i dochodowy za okres od stycznia do października 1991r. Pomijając już nawet to, że dotyczy ona 10 miesięcy roku 1991 / od stycznia do października /, kiedy to Z. W. samodzielnie prowadził działalność gospodarczą, to podkreślić również należy, iż nie wniósł on od niej odwołania do organu II instancji, a zatem i ona stała się decyzją ostateczną. Zgodnie z przepisem art. 165 §1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Od dnia 1 stycznia 2003r. na mocy nowelizacji Ordynacji podatkowej dokonanej przez art.1 pkt.121 ustawy z dnia 12 września 2002 r. (Dz.U.02.169.1387) wszedł w życie przepis art. 165a, zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej ustanawia zatem dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: 1/ gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną; 2 / jeżeli z jakichkolwiek przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Zgodnie z poglądami doktryny przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania podatkowego mogą dotyczyć: - braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego, - sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe, - przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja. W niniejszej sprawie mamy właśnie do czynienia z tą ostatnią sytuacją. Wbrew temu, co uważa skarżący w sprawie podatku obrotowego za rok 1991 zapadła już decyzja, która stała się decyzją ostateczną. Skarżący bowiem nie zaskarżył jej ani zwykłym środkiem, ani też środkiem nadzwyczajnym. Trafnie organy wskazują, iż w stosunku do skarżącego nie toczy się w chwili obecnej żadne postępowanie w zakresie podatku obrotowego za rok 1991, a to oznacza bezprzedmiotowość jego żądania zawartego we wniosku z dnia [...] października 2003 r. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że bezprzedmiotowość postępowania to nic innego, jak brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu / por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2003r., III SA 2225/01, Biuletyn Skarbowy 2003/6/25 /. Kierując się powyższymi wskazówkami, w ocenie Sądu - organ odwoławczy prawidłowo ocenił, iż w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania, albowiem w świetle przepisu art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej nie istniał jego przedmiot. Skoro zatem nie było podstaw do wszczęcia postępowania, a żadne inne wobec Z. W. się nie toczyło, nie było tym samym podstaw do wydania postanowienia o umorzeniu / art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej /, czego domagał się skarżący w swoim wniosku zgłoszonym dniu [...] października 2003r. Taki pogląd czyni wniesioną skargę bezzasadną, a to prowadzi do jej oddalenia zgodnie z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.