I SA/Lu 232/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (spr.), Protokolant Specjalista Iwona Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 września 2006 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w części odmawiającej umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za 2004 r.; II. w pozostałej części skargę oddala; III. nakazuje ściągnąć od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa ( kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie ) kwotę [...]) tytułem nieuiszczonego wpisu od skargi. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej, po rozpatrzeniu odwołania J. W. od decyzji Burmistrza z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] w sprawie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji wskazało, iż wnioskiem z dnia 10 czerwca 2005r. J. W. zwrócił się z prośbą o umorzenie zaległości w podatku od środków transportowych. Zaległości te obejmują nieuiszczony podatek za rok 2005 w kwocie 1.120,99 zł oraz za rok 2004 w kwocie 2.690 zł i odsetki za zwłokę. Organ I instancji umorzył zaległość w podatku od środków transportowych za 2005r. i odmówił umorzenia tej zaległości za 2004r. Uwzględniając częściowo wniosek organ podatkowy I instancji wziął pod uwagę sytuację finansową i życiową podatnika. Ustalono, że na stałe dochody rodziny składają się renty otrzymywane przez oboje małżonków oraz zasiłki rodzinne i zasiłek pielęgnacyjny. Troje uczących się dzieci jest wspomaganych finansowo; w roku szkolnym 2004/2005 otrzymywały stypendia. W 2002r. małżonka podatnika zaciągnęła kredyt na remont mieszkania w kwocie 25.000 zł. W listopadzie córka podatnika kupiła samochód osobowy, który jest użytkowany przez podatnika. Od wielu lat małżonkowie chorują, lecz obecnie ich stan zdrowia nie pogorszył się, nie wymaga ani hospitalizacji, ani rehabilitacji. Podnoszone przez podatnika okoliczności nie stanowią wystarczających przesłanek do zastosowania ulgi w postaci całkowitego umorzenia zaległego podatku. W odwołaniu od tej decyzji podatnik nie zgadzał się z nią w części odmawiającej umorzenia zaległości podatkowej. W jego ocenie stan zdrowia jego i jego małżonki uzasadnia umorzenie zaległości podatkowej w całości. Otrzymywane świadczenia rentowe nie wystarczają na zaspokojenie bieżących potrzeb rodziny. Stypendia dla dzieci są niskie. Samochód jest własnością córki, która jest samodzielna i nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z podatnikiem. W 2004 i 2005r. nie prowadził faktycznie działalności gospodarczej. Rozpatrując sprawę w wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż J. W. wnosząc o umorzenie przedmiotowych zaległości podatkowych uzasadniał swój wniosek złym stanem zdrowia, wysokimi kosztami leczenia oraz trudną sytuacją finansową. Organ I instancji wezwał podatnika do uzupełnienie wniosku poprzez złożenie dowodów na potwierdzenie tych okoliczności. Przeprowadzono też dowód z przesłuchania strony – notatka służbowa z dnia 9 listopada 2005r. Składając wniosek podatnik powinien go uzasadnić, a w jego interesie leży wskazanie wszystkich okoliczności i udokumentowanie ich. Ciężar dowodu spoczywa bowiem na stronie, która wywodzi określone skutki prawne. Przepisem art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej ustawodawca upoważnił organy podatkowe do umarzania zaległości podatkowych w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że zobowiązania podatkowe mają charakter powszechny, a możliwość ich umarzania jest odstępstwem od tej zasady i powinna mieć charakter wyjątkowy. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Umarzając zaległość za 2005r. organ I instancji uwzględnił fakt zaprzestania prowadzenia w 2005r.działalności gospodarczej. Uznał natomiast, że nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie zaległości w całości. Przeprowadzone postępowanie potwierdziło jedynie zły stan zdrowia małżonki podatnika i podatnika trwający od kilku lat. Podatnik nie wykazał, że zaszły jakieś inne, nowe okoliczności mające wpływ na jego sytuację finansową, gospodarczą czy też życiową, które wskazywałyby, że nie posiada majątku umożliwiającego uregulowanie zaległego podatku, czy też w dacie złożenia wniosku lub orzekania zaistniały jakieś nadzwyczajne okoliczności uzasadniające ważny interes podatnika skutkujący uwzględnieniem wniosku w całości. Uznaniowy charakter decyzji podejmowanej na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej oraz zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy. Na powyższą decyzję J. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części nie uwzględniającej wniosku, podnosząc iż jest ona sprzeczna za stanem faktycznym i prawnym. Ustalenia zaprezentowane przez organ podatkowy są stronnicze i wybiórcze. Stały dochód rodziny to jego renta oraz renta i zasiłek pielęgnacyjny żony, co oznacza, iż jest ona inwalidką I grupy niezdolną do samodzielnej egzystencji. Złożone zostały aktualne zaświadczenia, z których wynika, że żona doznała niedowładu ręki, przez co wymaga nie tylko leczenia, ale i rehabilitacji. Łącznie ich dochód wynosi 1.300 zł miesięcznie. Z tej kwoty muszą ponieść koszty leczenia, koszty opieki nad żoną, koszty utrzymania domu. Koszty te nie zostały uwzględnione. Na utrzymaniu mają troje dzieci w wieku szkolnym, w tym najstarsze dojeżdża do Liceum Ogólnokształcącego. Dzieci otrzymują stypendia socjalne po 50 zł. Samochód jest własnością córki przebywającej w Anglii i ona pokrywa koszty jego eksploatacji, a samochód służy głównie jako środek transportu w razie wizyt żony u lekarza. Wszystkie te okoliczności wskazują, iż sytuacja rodziny jest bardzo trudna, ale postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostało w sposób pobieżny, nie odzwierciedlający rzeczywistego stanu rzeczy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o oddalenie skargi. W jego ocenie organ podatkowy I instancji należycie ustalił i ocenił sytuację podatnika istniejącą w chwili podejmowania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I Instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym bez znaczenia dla takiej oceny pozostaje, że częściowo wniosek skarżącego został uwzględniony. Bezsporne jest, iż zaskarżona decyzja swoją materialnoprawną podstawę znajduje w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania - art. 25 § 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143,poz.1199)). Stosownie do tego przepisu, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Umorzenie zaległości podatkowej stanowi nieefektywne sposób jej wygaśnięcia, co oznacza, że organ podatkowy może zrezygnować z wierzytelności podatkowej. Nie oznacza to jednak, że rezygnacja ta uzależniona jest tylko i wyłącznie od woli organu, lecz może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych przez ustawę i na zasadach w niej przewidzianych. Podzielić należy pogląd zaskarżonej decyzji, iż umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków. Istotne są więc prawne przesłanki umorzenia, a należą do nich m.in.: ważny interes podatnika lub interes publiczny. Ustalenie przez organy podatkowe, że istnieją przyczyny, które uzasadniałyby ewentualne umorzenie zaległości podatkowej stanowi konieczną przesłankę dla rozważania możliwości jej umorzenia. Właściwa ocena występowania bądź braku ww. przesłanek powinna być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej), a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz dokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia (art. 122 Ordynacji podatkowej). Nie można nie podzielić zarzutów skargi, gdy podnosi się w niej, iż postępowanie podatkowe przeprowadzone zostało pobieżnie, bez ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, a zaprezentowana ocena dowodów jest dowolna. Nie jest kwestionowane, że skarżący do 2005r. miał zarejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie: usługi transportowe, handel okrężny art. spożywczo – przemysłowymi, sprzedaż art. budowlanych. Nie jest też sporne, iż działalność tę zakończył, a posiadane środki transportu sprzedał na złom ( stosowne dokumenty w aktach sprawy) . Nie jest też kwestionowane, że od wielu lat skarżący leczy się z powodu schorzeń kardiologicznych ( przebyty zawał mięśnia sercowego, choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze, niedomykalność zastawki i inne – k.- ? brak numeracji kart w aktach sprawy). Z tego powodu, jak wynika z dokumentacji lekarskiej znajdującej się w aktach, skarżący wymaga stałego leczenia farmakologicznego. Żona skarżącego – K. W. od 1999r. leczona jest w Centrum Onkologii i jak wynika z zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 27 września 2005r. wydanego przez tę placówkę, pozostaje pod ścisłą opieką i kontrolą Poradni Onkologicznej. Wynika z niego nadto, iż K. W. leczona była radioterapią i chemioterapią. Wystąpił u niej późny odczyn popromienny, który spowodował inne dolegliwości. Chora leczona jest nadal w Poradni Onkologicznej. Z zaświadczenia z dnia 29 września 2005r. wydanego przez lekarza okulistę wynika, że cierpi ona także na krótkowzroczność obu oczu, w tym głębokie niedowidzenie oka prawego. Wynik badania radiologicznego z dnia 16 czerwca 2005r. wskazuje, iż rozpoznano u niej zwapnienie przyczepu ścięgna Achillesa i sklerotyzację podstawy guza kości piętowej. K. W. choruje też na nadciśnienie tętnicze oraz zespół korzeniowo – bólowy odcinaka L-S kręgosłupa. Czy i jakie koszty ponoszą małżonkowie W. na leczenie nie wiadomo, bowiem pozostawało to poza kręgiem zainteresowania organu podatkowego w niniejszym postępowaniu, choć doświadczenie życiowe uczy, iż koszty te muszą być znaczne. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał wprawdzie, iż "obecnie nie stwierdzono pogorszenia sytuacji rodzinnej, a wręcz przeciwnie, ponieważ obecny stan zdrowia nie wymaga hospitalizacji, stałej rehabilitacji, a jedynie kontroli lekarskiej", lecz stwierdzenie to sprzeczne jest z przedstawioną dokumentacją lekarską, z której niezbicie wynika, iż stan zdrowia zwłaszcza K. W. pogorszył się, a małżonkowie pozostają w stałym leczeniu farmakologicznym. Małżonkowie W. mają na utrzymaniu troje dzieci. Wszystkie dzieci uczęszczają do szkoły - jedna córka do Gimnazjum, druga do Szkoły Podstawowej, syn dojeżdża do Liceum Ogólnokształcącego poza miejsce zamieszkania. Małżonkowie W. utrzymują się z rent inwalidzkich w kwotach: 649 zł i 558,93 zł oraz zasiłków: pielęgnacyjnego w kwocie 144 zł, rodzinnych i dodatków do zasiłków rodzinnych w łącznej kwocie 229 zł miesięcznie (dołączone do akt decyzje administracyjne). Spłacają kredyt w kwocie 25.000 zł zaciągnięty w 2002r. na remont domu. Czy i jakie wydatki ponoszą w związku z eksploatacją domu i utrzymaniem wieloosobowej rodziny, w której wszystkie dzieci są uczniami, nie ustalono. W ostateczności zatem nie wiadomo jakie organ podatkowy przyjął dochody i wydatki podatnika, które w jego ocenie pozwalają na zapłatę zaległości podatkowej w kwocie 2.690 zł z odsetkami. 10 letni samochód ( rok prod. 1995), nabyty w 2004r., z którego korzysta J. W., jest własnością jego pełnoletniej córki – A. (dowód rejestracyjny – k-? ), która obecnie przebywa w Anglii, a przed wyjazdem pracowała zarobkowo w kraju. Wg twierdzeń skarżącego, to właśnie ona ponosi koszty eksploatacji tego samochodu, ze względu na fakt, iż jest on wykorzystywany głównie dla dowiezienia K. W. do lekarza. Tak więc fakt posiadania samochodu nie może rzutować na ocenę stanu majątkowego skarżącego. W aktach sprawy znajdują się dowody zgromadzone w innym postępowaniu, które powinny być stosownie do art. 180 oraz art. 187 § 1 w zw. z art. 216 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej dołączone do akt jako dowód w sprawie i podlegać ocenie organu. Wskazują one bowiem na sytuację materialną skarżącego, np. zeznanie o osiągniętym w 2004r. dochodzie (stracie z działalności gospodarczej), jedyny protokół o stanie majątkowym z dnia 3 lutego 2005r. Sąd podziela pogląd, że przesłanką podjęcia decyzji w sprawie umorzenia zaległości podatkowej jest sytuacja podatnika istniejąca w chwili podejmowania decyzji, a nie zdarzenia wcześniejsze, jednak i te zdarzenia mogą rzutować na sytuację obecną i powinny zostać ocenione, jeśli podatnik się na nie powołuje. Podnieść należy, iż forma w jakiej przesłuchano stronę (notatka służbowa z dnia 9 listopada 2005r.) nie odpowiada wymogom art. 199 Ordynacji podatkowej. Podkreślenia wymaga, że ważny interes podatnika, w rozumieniu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, należy rozważać, mając na uwadze nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków, np. związanych z kosztami leczenia podatnika i członków najbliższej rodziny podatnika ( por. wyrok NSA z dnia 2.09.1999r. SA/Sz 1753/98 niepubl.). Skoro zatem postępowanie podatkowe przeprowadzone zostało bez ustalenia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, a wyciągnięte przez organ podatkowy wnioski są sprzeczne nawet z tak szczątkowo zebranym materiałem dowodowym oraz zasadami logiki i doświadczenia życiowego, uznać należało, iż decyzja organu I instancji w części nie uwzględniającej wniosku strony wydana została z naruszeniem art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, zaś zaskarżona decyzja, akceptująca ją, z naruszeniem art. 233 § 3 powołanej ustawy, a to stosownie do art. 145 § 1 pkt.1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prowadziło do orzeczenia jak w pkt. I sentencji wyroku. Orzeczenie o wpisie ( pkt. III sentencji ) znajduje uzasadnienie w art. 223 § 2 tej ustawy. Oddalając skargę w części umarzającej zaległość podatkową za rok 2005, Sąd miał na uwadze, iż stosownie do powołanych na wstępie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych bada on z urzędu zgodność zaskarżonych doń aktów z przepisami prawa. Zaskarżona decyzja zawierała rozstrzygnięcie w części uwzględniające żądanie strony, a w części dla niej niekorzystne. Nie stwierdzając, by ww. naruszenie przepisów postępowania mogło skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji w części uwzględniającej żądanie wniosku, na podstawie art. 151 w zw. z art.134 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt. II sentencji wyroku.