I SA/Lu 237/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie [...]zł, skarżąca – W. F., zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej z tego obowiązku. Oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i córkami (w wieku 8 i 20 lat). Skarżąca oraz jej mąż są osobami bezrobotnymi niezarejstrowanymi i bez prawa do zasiłku. Mąż skarżącej pracuje dorywczo przy pracach budowlanych osiągając dochód w wysokości od 1000 do [...] zł miesięcznie. Jednocześnie posiada 30 udziałów o wartości nominalnej po [...] zł każdy w B. I. S.. z o.o. w której pełni również funkcję prokurenta, nie dostając z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Skarżąca posiada w tej Spółce 35 % udziałów. Rodzina mieszka w domu o pow. mieszkalnej 200 m2, należącym w 85 % do skarżącej (w 15 % do jej męża), nie posiada żadnego innego majątku (ruchomego, nieruchomego). Ponadto skarżąca wyjaśniła, iż ani ona ani jej mąż nie posiadają rachunków bankowych ani nie składają zeznań podatkowych. Do wniosku dołączyła rachunki za energię elektryczną na kwotę ok. [...] zł, za okresy dwóch miesięcy. Postanowieniem z dnia 12 maja 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W sprzeciwie skarżąca podniosła, że wraz z mężem zgłosili się do Urzędu Pracy celem rejestracji jako osoby bezrobotne, jednak z uwagi na fakt, iż posiadają udziały w B. I. S.. z o.o. odmówiono im przyznania statusu bezrobotnych. Rodzina skarżącej utrzymuje się z prac dorywczych męża, jednak nie jest to stały dochód. Otrzymane z tego tytułu środki pozwalają jedynie na utrzymanie domu oraz zapewnienie podstawowych potrzeb rodziny. Wyjaśniła, iż Spółka w której posiada udziały, nie generuje żadnych zysków, a w celu utrzymania się na rynku musi ponosić koszty w postaci wynagrodzeń dla pracowników, amortyzacji, zużycia materiałów i energii, opłat za usługi obce, podatków, opłat, ubezpieczenia społecznego i innych świadczeń oraz pozostałe koszty rodzajowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Tytułem wstępu wskazać należy, że skuteczne wniesienie sprzeciwu przez stronę skarżącą powoduje zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: "ppsa"), iż zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Innymi słowy sąd nie ocenia zasadności sprzeciwu i zgodności z prawem postanowienia referendarza sądowego, lecz samodzielnie rozstrzyga o wniosku strony na podstawie oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, które były przedstawione we wniosku i wynikały z dokumentów i oświadczeń przedłożonych przez wnioskodawcę. Stosownie do art. 245 § 1 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W orzecznictwie NSA wskazuje się, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Prawo pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono zatem charakter wyjątkowy i może zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach (np. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, opubl. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie NSA utrwalił się również pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienia NSA: z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06, opubl. http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). Odmawiając skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd zauważa, że podane przez nią informacje są niepełne i budzą wątpliwości co do ich wiarygodności. Na podstawie dostarczonych przez stronę dokumentów i wyjaśnień trudno w sposób jednoznaczny ustalić jej rzeczywistą sytuację materialną. Skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i córkami. Skarżąca i jej mąż są osobami bezrobotnymi niezarejstrowanymi i bez prawa do zasiłku. Mąż skarżącej pracuje jedynie dorywczo osiągając dochód w wysokości od 1000 do [...] zł miesięcznie, jednak według deklaracji skarżącej nie jest to dochód stały. Jednocześnie posiada 30 udziałów o wartości nominalnej po [...] zł każdy w B. I. S.. z o.o. w której pełni również funkcję prokurenta. Skarżąca posiada w tej Spółce 35 % udziałów. Rodzina mieszka w domu o pow. mieszkalnej 200 m2, należącym w przeważającej części do skarżącej. Powyższe budzi wątpliwości, gdyż jednocześnie skarżąca wskazała, że dochód uzyskiwany przez jej męża pozwala na utrzymanie domu i czteroosobowej rodziny. Jednak wśród przedłożonych przez nią dokumentów można wskazać jedynie na rachunki za energię elektryczną, które opiewają na kwotę [...]zł (co dwa miesiące). Do tych wydatków należy zapewne dodać koszty utrzymania 200 m2 domu w tym ogrzewanie, woda, media, koszty żywności, ubrań, środków czystości, podatku od nieruchomości, a także koszty dojazdów zarówno męża do pracy, jak i dziecka do szkoły (jedno dziecko w wieku szkolnym) oraz koszty między innymi podręczników i przyborów szkolnych. Jednak wysokość tych kosztów skarżąca konsekwentnie pomija i wskazuje jedynie ogólnie na koszty utrzymania rodziny, bez wskazania konkretnych kwot. Nasuwa się więc pytanie co do źródeł ich finansowania, a skarżąca tego konsekwentnie nie wyjaśnia, a jednocześnie precyzuje, że wskazany dochód nie jest stały, są to jedynie prace dorywcze. Należy podkreślić nadto, wskazując na sytuację finansową skarżącej, że wraz z mężem posiada udziały w B. I. S.. z o.o. – mąż 30 udziałów o wartości 100 każdy, łącznie na kwotę [...]zł, skarżąca 35 % udziałów. I tak z jednej strony skarżąca twierdzi, że Spółka ta nie uzyskuje żadnych dochodów, tymczasem jak wynika z bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2013 r. Spółka ta posiadała aktywa trwałe w wysokości [...] zł w tym środki trwałe o wartości [...] zł oraz aktywa obrotowe w kwocie [...]zł w tym należności krótkoterminowe w wysokości [...] zł (dokumenty w aktach sprawy I SA/Lu 1054/13-1057/13). W sprzeciwie natomiast skarżąca podkreśla, wskazując na obecną kondycję Spółki, że w celu utrzymania się na rynku musi ponosić stałe koszty w postaci wynagrodzeń dla pracowników, amortyzacji, zużycia materiałów, energii, opłat za usługi obce, podatków, opłat, ubezpieczenia społecznego i innych świadczeń oraz pozostałych kosztów rodzajowych. Zatem uznać należy (pomimo nie dostarczenia przez skarżącą dokumentów wskazujących na obecną sytuację finansową Spółki), iż Spółka w której skarżąca i jej mąż posiadają udziały, jest dobrze prosperującą firmą, która regularnie ponosi koszty prowadzonej działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe podkreślić należy, że posiadanie udziałów jest o tyle istotne gdyż, pod pojęciem stanu majątkowego, od którego zależy przyznanie prawa pomocy należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w inny sposób. Z tego też względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów, a w niniejszej sprawie aktywów Spółki, która ponosi stałe koszty prowadzonej działalności gospodarczej (strona nie wskazała na zaległości spółki, wnioski o ogłoszenie upadłości), zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów postępowania. Ponadto w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki (tak postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2005 r., sygn. akt I OZ 835/05). Reasumując wskazać należy, że uzasadnienie wniosku skarżącej nie pozwalają uznać go za odpowiadające rzeczywistości. Nie można bowiem wiarygodnie twierdzić, że czteroosobowa rodzina, posiadając duży dom jest w stanie utrzymać się wyłącznie z nieregularnych prac dorywczych, jednego członka rodziny w wysokości od 1000 do [...] zł i jednocześnie nie korzysta z żadnych form pomocy. Nadto z twierdzeń skarżącej nie wynika, aby rodzina borykała się z problemami w spłacie bieżących rachunków i innymi problemami finansowymi. Brak wiarygodnych i w pełni obrazujących sytuację finansową skarżącej danych, powoduje wątpliwości co do rzetelności i prawdziwości okoliczności, na jakie powołuje się skarżąca, zaś wskazane wątpliwości uniemożliwiają pozytywne rozstrzygnięcie wniosku skarżącej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.