I SA/Lu 238/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Stażysta Małgorzata Siwiec, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji - oddala skargę. Uzasadnienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 marca 2009r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia S. G., Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 6 stycznia 2009r., nr [...], odmawiające wstrzymania wykonania decyzji tego ostatniego organu z dnia 11 grudnia 2008r., nr [...]. Jak wynika z uzasadnienia powyższego postanowienia, decyzją z dnia 11 grudnia 2008r., nr [...], Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił zobowiązanie S. G. w podatku akcyzowym za miesiące VI – XI 2005 roku. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie z wnioskiem o wstrzymanie wykonania tej decyzji. Wymienionym wyżej postanowieniem z dnia 6 stycznia 2009r. organ I instancji odmówił wstrzymania decyzji, o której mowa wyżej. We wniesionym zażaleniu strona zarzuciła naruszenie art.224 § 2 oraz art.217 § 2 w związku z art.124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 8 z 2005r., poz.60 ze zm./. Dyrektora Izby Celnej nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia i odwołując się do brzmienia art.224 § 2 ordynacji podatkowej podniósł, że użyte w nim pojęcia "ważny interes strony" oraz "interes publiczny" są pojęciami nieostrymi, a ocena, czy okoliczności sprawy przemawiają za wstrzymaniem wykonania decyzji pozostawiona jest organom podatkowym. Wyjaśnił przy tym, iż dokonując oceny ważnego interesu strony należy mieć na względzie całokształt jej sytuacji, a zwłaszcza możliwość wywiązania się ze zobowiązań, wskazał, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków /np. utrata możliwości zarobkowania, utrata majątku/ podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Natomiast interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie sam zaspokoić swoich potrzeb. Organ stwierdził ponadto, że fakt, iż oceny wystąpienia przesłanki wstrzymania wykonania decyzji dokonuje organ podatkowy, nie zwalnia strony od przedstawienia odpowiednich dowodów na poparcie jej twierdzeń w przedmiotowym zakresie. Odnosząc się do związanych z żądaniem wstrzymania wykonania decyzji twierdzeń strony organ odwoławczy stwierdził, że nie mogą być one uznane za wystarczające do przyjęcia, że występuje przesłanka do wstrzymania wykonania decyzji na podstawie art.224 § 2 ordynacji podatkowej. Zauważył, że twierdzenia te sprowadzały się do wywodu, iż kwota określonego zobowiązania podatkowego jest bardzo wysoka, a zatem gdyby okazało się, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa, uszczuplenie spowodowane natychmiastowym jej wykonaniem byłoby nieuzasadnione, oraz do powołania poglądu wyrażonego w wyroku z dnia 12.02.2007r., sygn.akt III SA/Wa 3879/06, iż w uzasadnieniu ważnego interesu strony należy pojmować m.in. obawę utraty pracy przez podatnika, także przez jego pracowników, również prawdopodobieństwo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w wyniku utraty płynności finansowej, możliwość utraty źródła utrzymania podatnika i jego rodziny, niebezpieczeństwo utraty rynku, konkurencyjności, prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody podatnikowi oraz inne okoliczności mogące mieścić się w pojęciu uzasadnionego ważnego interesu podatnika. W związku więc z nimi organ podniósł, iż wykonanie decyzji podatkowej zawsze wiąże się z pogorszeniem sytuacji finansowej podatnika, a strona nie wskazała żadnych konkretnych odnoszących się do jej sytuacji okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania decyzji jest w świetle powołanego przepisu uzasadnione. Zwrócił też uwagę, że chociaż niewątpliwie uiszczenie przez stronę wysokiej kwoty podatku stanowić będzie uszczuplenie jej majątku, to nie można pominąć, iż zaległość podatkowa związana jest z działalnością strony ocenioną w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia 28 lipca 2008r., sygn.akt [...], jako działalność przestępczy i prowadzona w zorganizowanej grupie przestępczej, zatem strona musiała mieć świadomość jej prowadzenia z uszczupleniem należności podatkowych Skarbu Państwa. Podzielając zarzut, iż w stanie prawnym 2008 roku przesłanką wstrzymania wykonania decyzji zgodnie z art.224 § 2 ordynacji podatkowej był "ważny interes strony", a nie – jak to wskazał w uzasadnieniu wydanego przez siebie postanowienia organ I instancji - "szczególnie ważny interes strony", organ II instancji stwierdził, że wskazany błąd organu I instancji nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. Dnia 7 kwietnia 2009r. S. G. wniósł na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zarzucił w niej, iż postanowienie to wydane zostało z naruszeniem art.224 § 2 ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji i wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że organ podatkowy nie wyjaśnił przesłanek, którymi kierował się nie uwzględniając wniosku podatnika, a jeśli miał wątpliwości co do zasadności tego wniosku, to powinien wezwać stronę w trybie art.158 ordynacji podatkowej do złożenia stosownych wyjaśnień. Podniósł, że niepodjęcie przez organ żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy doprowadziło do naruszenia art.122 powołanej ustawy oraz jej art.187 § 1, który ciężar zebrania dowodów i ich oceny składa na organ podatkowy. Zdaniem strony uchybienia te świadczą o dowolności w działaniu organu i naruszeniu art.120 ordynacji podatkowej. Skarżący zauważył nadto, że art.224a powołanej ustawy wskazuje, iż organ z urzędu lub na wniosek strony obowiązkowo wstrzymuje wykonanie decyzji, jeśli zaś chodzi o brzmienie jej art.224 § 2 i zastosowanie tego przepisu, to stwierdził, że kluczowe znaczenie ma stwierdzenie w konkretnym wypadku istnienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, zarówno na tle tego przepisu, jak i art.61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, podniósł przy tym, że zagrożenie interesu strony żądającej ochrony tymczasowej ma charakter potencjalny, że straty poniesione przez stronę w wyniku wykonania nieprawidłowej decyzji nie zawsze będą mogły być zrekompensowane w drodze odszkodowania, że przy rozpatrywaniu skutków zapłaty należności pieniężnej, które co do zasady są odwracalne, nie można pomijać wysokość należności. W tym kontekście zauważył, że kwota określona decyzją podatkową jest bardzo wysoka, prowadzone postępowanie kontrolne i egzekucyjne doprowadziło do likwidacji przedsiębiorcy, firma nie ma zdolności kredytowej, ani rezerwowych środków płatniczych, nawet spieniężenie całego majątku strony nie wystarczyłoby na zapłatę podatku określonego decyzją. Wyraził pogląd, że charakter /przestępczy, jak stwierdził organ/ działalności strony nie ma znaczenia w świetle art.224 § 2 ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Jak wskazano wyżej, przedmiotem skargi wszczynającej postępowanie w sprawie niniejszej, wniesionej w dniu 7 kwietnia 2009r., jest rozstrzygnięcie wydane co do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 11 grudnia 2008r., nr [...], określającej zobowiązanie S. G. w podatku akcyzowym za miesiące VI – XI 2005 roku. Jak przy tym jednoznacznie wynika z treści tego wniosku oparty on został na podstawie art.224 § 2 ordynacji podatkowej /por.: odwołanie od wymienionej decyzji, k-13-11 akt administracyjnych/. W brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie niniejszej /por.: art.9 ustawy z dnia 7 listopada 2008r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. Nr 209, poz.1318/ art.224 ordynacji podatkowej w § 1 stanowił, że wniesienie odwołania od decyzji organu podatkowego nie wstrzymuje jej wykonania /z zastrzeżeniem art.224a i art.224c/, zaś w § 2 - że organ podatkowy, z urzędu lub na wniosek strony, wstrzymuje w drodze postanowienia wykonanie decyzji w całości lub w części, w przypadku uzasadnionym ważnym interesem strony lub interesem publicznym. Podkreślić należy, że wstrzymanie wykonania na podstawie powołanego przepisu dotyczyć mogło tylko nieostatecznej decyzji organu I instancji, wobec czego miało skutki ograniczone w czasie. Wydanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia na skutek wniesionego odwołania powodowało, że postanowienie wydane na tej podstawie prawnej przestawało wywoływać skutki prawne. Nie było też, co oczywiste, możliwe wydanie na tej podstawie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji organu I instancji, gdy w obrocie prawnym istniało już rozstrzygnięcie organu odwoławczego wydane w tej samej sprawie. Z akt sprawy wynika, że w dniu 6 marca 2009r. Dyrektor Izby Celnej wydał decyzję nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Lublinie z dnia 11 grudnia 2008r., nr [...], której wstrzymania domagał się skarżący /por.: k-34-31/. Decyzja ta doręczona została stronie w dniu 13 marca 2009r. /k-30/, tj. przed wniesieniem skargi wszczynającej postępowanie w sprawie niniejszej. Art.50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Aby zatem za uprawniony można było uznać podmiot inny niż prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i organizacja, o której mowa w tym przepisie, musi on posiadać interes prawny we wniesieniu skargi, ten zaś wymaga istnienia wynikającego z konkretnej normy prawnej /norm prawnych/ związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę, a zaskarżonym aktem i przejawia się w tym, że podmiot ten musi mieć interes prawny w przeprowadzeniu sądowej kontroli zgodności z tą normą /tymi normami/ aktu organu administracji publicznej w celu doprowadzenia tego aktu lub czynności do stanu zgodnego prawem. Jak wskazano wyżej, w sprawie, w której wydana została decyzja organu I instancji objęta wnioskiem o wstrzymanie wykonania opartym na podstawie art.224 § 2 ordynacji podatkowej, w dniu 6 marca 2009r. wydana została decyzja ostateczna, doręczona stronie w dniu 13 marca 2009r.. W dacie wniesienia skargi /7 kwietnia 2009r./ postanowienie wydane na tej podstawie prawnej nie wywoływało już zatem skutków prawnych i nie mogło wpływać na prawa lub obowiązki strony, nie byłoby też możliwe wydanie postanowienia zgodnego z żądaniem skarżącego. W tej sytuacji wynik sądowoadministracyjnej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia nie mógłby w żaden sposób wpłynąć na prawa lub obowiązki skarżącego. Należy zatem stwierdzić, że w dacie wniesienia skargi skarżący nie miał interesu prawnego we wniesieniu skargi na to postanowienie. Brak interesu prawnego po stronie wnoszącego skargę uzasadnia jej oddalenie na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.