I SA/Lu 248/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a 1. przyznać J. K. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W treści wniosku oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymując się z prowadzonego gospodarstwa rolnego o pow. 4,38 ha fiz. (5,92 ha przelicz.) oraz otrzymywanych z pomocy społecznej zasiłków. Jest właścicielem domu o pow. 126 m2, nie posiada natomiast zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie z dnia 21 maja 2014 r. skarżący wskazał, że nie posiada żadnych środków na rachunku bankowym, w roku bieżącym ma zasiane 1,3 ha pszenicy i 1,3 ha rzepaku. Jest właścicielem ciągnika rolniczego oraz podstawowego sprzętu do uprawy ziemi. Dodał, że na początku bieżącego roku otrzymał z ARiMR kwotę 3.000 zł tytułem dopłat do upraw, którą przeznaczył na spłatę pożyczek zaciągniętych na zakup lekarstw. Referendarz sądowy zważył, co następuje. Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowienie adwokata sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym - obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i ustanowienie adwokata - może być przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania skutkowałoby uszczerbkiem koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie analiza przedstawionej sytuacji finansowej skarżącego nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. Zdaniem oceniającego skarżący spełnia bowiem wyłącznie wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata z urzędu. Przede wszystkim należy wskazać, iż do kosztów sądowych na obecnym etapie sprawy należy wyłącznie wpis od skargi w wysokości 100 zł - § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W ocenie referendarza sądowego obecna sytuacja finansowa skarżącego i stan posiadanego majątku pozwalają na poniesienie wskazanego kosztu postępowania. Przede wszystkim wskazać należy, iż skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej o pow. 4,38 ha fiz. (5,92 ha przel.), z którego czerpie pożytki oraz ¼ udziału w 1,18 ha lasu (według zaświadczenia Wójta Gminy Rudnik z dnia 8 stycznia 2014 r. – k. 12 akt admin.). Jak wskazał w bieżącym roku posiada uprawy w postaci pszenicy (1,3 ha) i rzepaku (1,3 ha). Skarżący posiada przy tym podstawowy sprzęt rolniczy niezbędny do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Oprócz dochodów z gospodarstwa, skarżący otrzymuje również dopłaty do produkcji rolnej (w bieżącym roku w wysokości ok. 3.000 zł). Jednocześnie otrzymuje wsparcie od organów pomocy społecznej, przyznawane w drodze wyjątku z uwagi na przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego (decyzją z dnia 23 maja 2014 r. przyznano stronie jednorazowy specjalny zasiłek celowy w kwocie 70 zł). Mając powyższe na uwadze nie można uznać, iż uiszczenie przez skarżącego kosztów sądowych w wysokości 100 zł przekracza jego możliwości płatnicze. Całkowite zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego jest przyznawane jedynie osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni natomiast poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Konkludując, w ocenie referendarza sądowego zasadne jest przyznanie skarżącemu jedynie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, które to koszty, w większym zakresie niż wymagane w niniejszej sprawie koszty sądowe, obciążyłyby budżet domowy skarżącego. Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak na wstępie.