I SA/Lu 250/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi; postanawia: odmówić K.K. przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR K. K. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych - wpisu sądowego od wniesionej skargi powołując się na swoją ciężką sytuację materialną. Z uzasadnienia wniosku jak i nadesłanych na wezwanie dodatkowych dokumentów wynika, iż wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną. Jedynym jej dochodem są sporadyczne zyski z gospodarstwa rolnego o powierzchni około [...] ha. Wnioskodawczyni ma jedno dziecko i praktycznie wszystkie pieniądze jakie sporadycznie uzyskuje przeznacza na jej utrzymanie. We wspólnym gospodarstwie domowym skarżąca pozostaje z mężem i dorosłą córką. Jej majątek stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz ww. gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. Z mężem skarżąca pozostaje w rozdzielności majątkowej. Majątek męża stanowi udział w wysokości 1/2 ww. mieszkania oraz samochód osobowy o wartości około [...] zł. Mąż skarżącej uzyskuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł brutto. Według skarżącej uzyskiwane dochody przez jej męża przeznaczane są jedynie na jego potrzeby i w znikomym stopniu przyczynia się on do utrzymania rodziny. Natomiast wnioskodawczyni nie wykazała swoich dochodów. Z nadesłanych zaświadczeń z urzędów gminy wynika, iż przeciętny dochód roczny z tytułu posiadanych przez siebie gruntów rolnych o łącznej powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowych) wynosi ok. [...] zł. Z nadesłanego oświadczenia o kosztach utrzymania wynika, iż wnioskodawczyni ponosi osobiście miesięczne wydatki z tytułu opłat za media, ogrzewania w sezonie zimowym, telefonu, wyżywienia w łącznej wysokości [...] zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdził, że: Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Skarżąca wnosząc o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych tj. zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym wyżej mowa, należy rozumieć jako zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Wykładnia art. 246 ( 1 ppsa prowadzi do wniosku, iż zasadą jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, wobec tego należy przyjąć, że jeżeli po zaspokojeniu najbardziej elementarnych potrzeb strony skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie, pozostają jakiekolwiek środki finansowe, to strona zobowiązana jest – na miarę swoich możliwości - w tych kosztach uczestniczyć. Kierując sprawę na drogę postępowania sądowoadministracyjnego, powinna liczyć się ona z mogącymi powstać kosztami i poczynić na ten cel stosowne oszczędności, nawet kosztem bieżących lecz niekoniecznych wydatków. Orzecznictwo sądowe prezentuje ugruntowany pogląd, iż nie ma uzasadnionych przesłanek co do tego, aby Skarb Państwa pokrywał pełne koszty prowadzenia sprawy za stronę, która przy dołożeniu należytej staranności i poczynieniu możliwych oszczędności, mogła zgromadzić środki finansowe dla dochodzenia swych praw. Wskazać należy, iż wynikającą z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności jej art. 199, 214 i 237 zasadą jest, że każdy uczestnik postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej ponosi koszty tego postępowania związane z jego udziałem, w tym opłaty sądowe należne od niego zgodnie z przepisami tej ustawy. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Koszty sądowe związane z niniejszym postępowaniem sądowym, które skarżąca zobowiązana jest ponieść obecnie sprowadzają się do wpisu stałego od wniesionej skargi w kwocie 200 zł (§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Odnosząc to na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała żeby uiszczenie przez nią wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 200 zł mogłoby zachwiać jej sytuacją materialnej i bytową w taki sposób, który spowodowałby brak możliwości zapewnienia sobie minimum warunków socjalnych. Analiza obecnej sytuacji finansowej skarżącej wskazuje na możliwości poniesienia przez nią kosztów wpisu sądowego. Wspólne gospodarstwo domowe wnioskodawczyni uzyskuje średnio miesięczne dochody w wysokości około [...] zł brutto (dochody z wynagrodzenia męża i przeciętny dochód miesięczny z gospodarstwa rolnego skarżącej). Oceny tej nie zmienia fakt, iż skarżąca powołuje się na istniejącą rozdzielność majątkową małżonków. Referendarz sądowy stwierdził, iż przy badaniu przesłanek wynikających z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa należy wziąć pod uwagę to, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy (por. art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Także oświadczenie skarżącej odnoszące się do znikomej roli dochodów męża w utrzymaniu rodziny musi budzić wątpliwości w sytuacji gdy wnioskodawczyni w ogóle nie deklaruje swoich dochodów przy miesięcznych kosztach utrzymania (bez opłat za ogrzewanie w wysokości [...] zł miesięcznie w sezonie zimowym) rzędu [...] zł. Biorąc pod uwagę, brak przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa, działając na podstawie 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.