I SA/Lu 255/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] sp. z o.o. w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty podatku od towarów i usług za maj 2011 r. podlegającej wpłacie p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w skardze na ww. decyzję organu podatkowego skarżąca spółka zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wpis sądowy od skargi w tej sprawie wynosi 1.252 zł. Głównym przedmiotem działalności spółki są roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków i obiektów inżynierii lądowej i morskiej. Spółka, wg swojego oświadczenia od 2013 r. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. w tym stanie rzeczy wnioskodawca nie posiada dochodów, ani majątku, nie ma możliwości wygospodarowania środków na uiszczenie kosztów sądowych. Z oświadczenia spółki wynika, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi [...] zł, zaś wysokość straty za ostatni rok obrotowy wg bilansu to kwota [...]zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy w Alior Bank S.A. obciążony debetem na kwotę [...]zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., prawo pomocy w takim zakresie może być przyznane osobie prawnej, jeżeli wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Jakkolwiek warunkiem sine qua non przyznania osobie prawnej prawa pomocy jest wykazanie przez nią braku środków na pokrycie określonych kosztów postępowania, to przyznanie tego prawa pozostawione zostało jednak, z woli ustawodawcy, uznaniu sądu, lub referendarza rozpoznającego taki wniosek. Jak bowiem wynika z przytoczonej wyżej regulacji art. 246 § 2 P.p.s.a., samo wykazanie przez osobę prawną tego, że nie posiada środków na opłacenia określonych kosztów postępowania, nie rodzi po jej stronie swoistego rodzaju roszczenia o przyznanie jej tego typu ulgi. Świadczy o tym fakt, że w powołanym przepisie użyte zostało sformułowanie "prawo pomocy może być przyznane". Tak więc rozpoznając wniosek tej kategorii podmiotów o przyznanie wsparcia ze środków publicznych, niezależnie od ich sytuacji majątkowej oraz wysokości dochodów, należy wziąć pod uwagę także konieczność i zasadność przyznania tego prawa, w świetle takich okoliczności jak charakter i struktura wnioskodawcy oraz cel powołania i funkcjonowania w obrocie prawnym. W niniejszym przypadku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wystąpiła osoba prawna – spółka prawa handlowego, której celem działania jako przedsiębiorcy jest pomnażanie majątku jej udziałowców. Jest to więc podmiot, który nie został powołany w celu realizacji celów o szczególnej doniosłości i użyteczności społecznej. Brak jest więc podstaw do jego szczególnego traktowania, w porównaniu do innych podmiotów tego rodzaju. Zauważyć też należy, że w niniejszym przypadku mamy do czynienie ze spółka z o.o., której jedynym udziałowcem jest osoba pełniące jednocześnie funkcję członka zarządu. Prezesem zarządu jest natomiast córka jedynego udziałowca spółki (zob. akta sprawy I SA/Lu [...]). Tak więc w sensie ekonomicznym to właśnie te osoby są właścicielami spółki i to ich interesy spółka realizuje. Skoro więc, z woli tych osób, spółka funkcjonuje w obrocie prawnym, a jej działalność nie generuje dostatecznych dochodów na pokrycie kosztów funkcjonowania, to właśnie one winny dostarczyć spółce środków koniecznych do uzupełnienia tego niedoboru. Przyznanie skarżącej prawa pomocy oznaczałoby natomiast udzielenie jej wsparcia ze środków publicznych, co w praktyce równałoby się przerzuceniu części kosztów związanych z funkcjonowaniem spółki na podatników. Trudno zaś znaleźć racjonalne i przekonujące uzasadnienie dla takiego działania, gdyż skarżąca nie realizuje celów społecznie użytecznych, a zwolnienie spółki od kosztów byłoby w istocie wzbogaceniem majątku jej właścicieli. Z danych zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym (stan na dzień 2 kwietnia 2017 r.) nie wynika, aby spółka zainicjowała postępowanie upadłościowe, czy naprawcze. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Niezależnie od powyższego dodać należy, że argumentem za zasadnością wniosku nie może być również podawana w oświadczeniu wysokość straty za ostatnie lata, gdyż strata w rozumieniu przepisów podatkowych nie oznacza rzeczywistego wyniku finansowego. Stanowi ona bowiem jedynie różnicę pomiędzy wielkością przychodów, a kosztami ich uzyskania, które obejmują między innymi wartości poczynionych inwestycji oraz dokonanych odpisów amortyzacyjnych. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.