I SA/Lu 258/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (spr.),, WSA Małgorzata Fita, Protokolant Asystent sędziego Monika Bartmińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 maja 2012 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2009 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A M. kwotę ... zł (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Lu 258/12 UZASADNIENIE 1. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z [...], określającą A. M. / podatnik / zobowiązanie w podatku od środków transportowych za 2009 r. w kwocie 760 zł. Organ podatkowy ustalił, że podatnik jest właścicielem środka transportowego, zarejestrowanego w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. Organ rejestrujący nie dysponuje informacjami o sprzedaży bądź kasacji środka transportu. W dniu 31 lipca 1991 r. środek transportu został czasowo wyrejestrowany jako czasowo wycofany z ruchu. Podatnik nie wykazał, by środek transportu został wyrejestrowany ze skutkiem w postaci wygaśnięcia obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych. Wyłącznie twierdzenia o złomowaniu środka transportu nie są wystarczające dla wygaśnięcia obowiązku podatkowego przy braku stosownego zaświadczenia o złomowaniu i decyzji o wyrejestrowaniu środka transportu. W podstawie prawnej opodatkowania organ podatkowy wskazał art. 9 ust. 1, 4a i 4b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych / Dz.U.06.121.844 – u.p.o.l. /. 2. Podatnik złożył skargę na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zarzucił naruszenie art. 145 § 2 w powiązaniu z art. 123 i art. 200 ustawy Ordynacja podatkowa / Dz.U.05.8.60 ze zm. – o.p. / przez pominięcie w postępowaniu podatkowym pełnomocnika podatnika, doręczanie korespondencji wyłącznie podatnikowi; art. 8 u.p.o.l. przez opodatkowanie podatkiem od środków transportowych nieistniejącego środka transportu; art. 9 ust. 1 u.p.o.l. przez przyjęcie, że obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych ciąży na osobie fizycznej niebędącej właścicielem czy posiadaczem zarejestrowanego środka transportu. 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało stanowisko, argumenty przyjęte w zaskarżonej decyzji. Przyznało, że decyzja drugiej instancji nie została doręczona pełnomocnikowi, lecz samemu podatnikowi. Argumentowało, że to uchybienie nie spowodowało żadnych ujemnych skutków dla podatnika, który formalnie skutecznie złożył skargę i zainicjował sądową kontrolę legalności decyzji odwoławczego organu podatkowego. W tych okolicznościach podatnik nie został pozbawiony obrony swoich praw. Pełnomocnik podatnika złożył skargę z zachowaniem ustawowego trybu, terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. W pierwszej kolejności podlegał uwzględnieniu zarzut kwalifikowanego naruszenia przepisów postępowania, w warunkach wznowienia. Zasadność tego zarzutu nie pozwoliła na sądową kontrolę legalności zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie. 5. Z przedstawionych akt postępowania podatkowego wynika, że podatnik w postępowaniu drugiej instancji był reprezentowany przez doradcę podatkowego. Decyzja powzięta przez odwoławczy organ podatkowy została doręczona samemu podatnikowi z pominięciem doradcy podatkowego umocowanego do działania w imieniu podatnika / k. 10, 16 akt podatkowych /. Odwoławczy organ podatkowy w odpowiedzi na skargę przyznał te okoliczności postępowania podatkowego drugiej instancji. 6. Stosownie do art. 145 § 1, § 2 o.p. z chwilą ustanowienia przez stronę pełnomocnika w postępowaniu podatkowym organ podatkowy ma obowiązek dokonywać doręczeń pism w prowadzonym postępowaniu podatkowym ustanowionemu pełnomocnikowi, nie samej stronie. W sytuacji ustanowienia przez podatnika pełnomocnika w postępowaniu podatkowym organ podatkowy nie ma prawa wyboru komu dokona doręczenia pism w postępowaniu podatkowym. 7. Przy takim ukształtowaniu obowiązków organu podatkowego prowadzącego postępowanie podatkowe doręczenie decyzji wbrew art. 145 § 2 o.p., z pominięciem ustanowionego przez stronę pełnomocnika, jak to uczynił odwoławczy organ podatkowy w kontrolowanym postępowaniu podatkowym, stanowi działanie uzasadniające wznowienie postępowania podatkowego w warunkach przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 o.p. Okoliczność, że sama strona doręczoną jej decyzję przekazała do rąk pełnomocnika, w konsekwencji pełnomocnik złożył skargę, nie sanuje naruszenia art. 145 § 2 o.p., niezgodności z prawem doręczenia decyzji przez organ podatkowy prowadzący postępowanie. Odwoławczy organ podatkowy niedoręczając decyzji zgodnie z art. 145 § 2 o.p. pozbawił stronę udziału w postępowaniu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 4 o.p. Aktywność samej strony w celu złożenia skargi i skutecznego zainicjowania sądowej kontroli legalności decyzji nie zmienia konstatacji, że odwoławczy organ podatkowy przez naruszenie art. 145 § 2 o.p., przez niedoręczenie decyzji kończącej postępowanie podatkowego zgodnie z prawem, zakończył postępowanie podatkowe w warunkach art. 240 § 1 pkt 4 o.p., w warunkach pozbawienia strony udziału w postępowaniu podatkowym. W tym miejscu należy wskazać i podzielić stanowisko prawne, zgodnie z którym jedną z podstaw do wznowienia postępowania podatkowego jest art. 240 § 1 pkt 4 o.p. w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. Podstawą do zastosowania tego przepisu jest uznanie, że strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W nauce postępowania administracyjnego przyjmuje się, że pominięcie przez organ pełnomocnika jest wadą równoznaczną z niezapewnieniem stronie udziału w postępowaniu / I FSK 460/09 i powołane tam S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, 2006, s. 692, SA/Wr 875/86 /. Idąc za tym tokiem argumentacji prawnej należy stwierdzić, że od momentu złożenia organowi podatkowemu dokumentu pełnomocnictwa do akt prowadzonego postępowania podatkowego / art. 137 § 2 - § 3 o.p. / do zakończenia postępowania podatkowego / jeśli pełnomocnictwo nie zostało wypowiedziane / obowiązkiem organu podatkowego jest doręczanie pism w prowadzonym postępowaniu podatkowym w warunkach art. 145 § 2 o.p. Etapem postępowania podatkowego, kończącym postępowanie, jest wydanie decyzji przez odwoławczy organ podatkowy i doręczenie tej decyzji w warunkach art. 145 § 2 o.p. Innymi słowy doręczenie decyzji odwoławczego organu podatkowego następuje w ramach prowadzonego postępowania podatkowego. Dlatego pominięcie pełnomocnika przy doręczeniu decyzji odwoławczego organu podatkowego jest równoznaczne z pominięciem samej strony w postępowaniu podatkowym. Odwoławczy organ podatkowy, który pomija pełnomocnika strony przy ostatniej czynności postępowania podatkowego, przy doręczeniu decyzji drugiej instancji, w ten sposób pozbawia stronę udziału w postępowaniu podatkowym w warunkach art. 240 § 1 pkt 4 o.p. W takiej sytuacji strona ma prawo skutecznie, w warunkach art. 240 § 1 pkt 4 o.p., żądać wznowienia postępowania podatkowego, w którym została pominięta na etapie zakończenia tego postępowania podatkowego. 8. Wbrew argumentacji odwoławczego organu podatkowego, samo stwierdzenie naruszenia przez odwoławczy organ podatkowy przepisu dotyczącego doręczenia pism w postępowaniu podatkowym w warunkach przesłanki wznowienia postępowania podatkowego jest równoznaczne ze stwierdzeniem istnienia przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U.12.270 – p.p.s.a. /. Wprost brzmienie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że z perspektywy tej przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia czy istnieje jakikolwiek związek między wynikiem sprawy a stwierdzoną przesłanką wznowienia postępowania podatkowego. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. do takiego związku się nie odwołuje. Innymi słowy w każdym przypadku stwierdzenia w toku sądowej kontroli legalności przesłanki wznowienia postępowania podatkowego, rezultat sądowej kontroli legalności jest opisany w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. W tym miejscu należy wskazać i podzielić stanowisko prawne, zgodnie z którym relatywizowanie skutków procesowych niedoręczenie wszelkich pism pełnomocnikowi strony na negatywne lub pozytywne dla strony może powodować, że doręczenie w tych samych okolicznościach faktycznych i niezmienionym stanie prawnym, w zależności od późniejszych zdarzeń niezwiązanych z samym aktem doręczenia, raz uważane byłoby za prawnie skuteczne, innym razem odwrotnie, co kłóciłoby się z treścią art. 145 § 2 o.p., który skuteczności doręczenia pism pełnomocnikowi nie uzależnia od skutków procesowych, jakie to doręczenie wywołuje dla strony / S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa, 2010, s. 673 pkt 4 /. 9. Stwierdzenie, że odwoławczy organ podatkowy działał w warunkach wznowienia postępowania podatkowego / ze wskazaniem na art. 145 § 2 w powiązaniu z art. 240 § 1 pkt 4 o.p. / nie pozwala na tym etapie na sądową kontrolę legalności ustaleń faktycznych i zastosowania materialnego prawa podatkowego, przyjętych przez organ podatkowy u podstaw wymiaru podatku. 10. Z tych względów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art.. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ przy zastosowaniu art. 152 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 i art. 205 § 2 - § 4 p.p.s.a.