I SA/Lu 261/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego M. K. R. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi B. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej p o s t a n a w i a odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 9 marca 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przyznał skarżącej prawo pomocy przez zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych w L. wyznaczyła na pełnomocnika skarżącej z urzędu radcę prawnego M. K. R.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 25 maja 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 8 czerwca 2017 r.) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że wniosek skarżącej dotyczył wstrzymania decyzji odmawiającej umorzenia zaległości podatkowych, a zatem aktu ze swej istoty nie nadającego się do wykonania. Pismem z dnia 16 czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącej złożył do Sądu pismo zawierające opinię o braku podstaw do wniesienia zażalenia na powołane postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W piśmie tym pełnomocnik wniósł jednocześnie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z tytułu sporządzenia owej opinii oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej P.p.s.a.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W odniesieniu do radców prawnych powyższe zasady od dnia 2 listopada 2016 r. określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715). Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia, który dotyczy opłat należnych pełnomocnikowi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w postępowaniu administracyjnym w drugiej instancji wynagrodzenie może być przyznane za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (§ 21 ust. 2 pkt 2 lit. a), sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (§ 21 ust. 1 pkt 2 lit. b), za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (§ 21 ust. 1 pkt 2 lit. c) oraz w postępowaniu zażaleniowym (§ 21 ust. 1 pkt 2 lit. d). Wskazani w tym miejscu wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowanym na bazie poprzednio obowiązujących przepisów, które - co ważne - miały identyczne brzmienie - zdecydowanie przeważało stanowisko, że katalog czynności radcy prawnego w postępowaniu przed sądem drugiej instancji, za które przysługuje wynagrodzenie, o którym mowa w § 21 ust. 1 pkt 2 wskazanego rozporządzenia ma charakter zamknięty. Innymi słowy wynagrodzenie pełnomocnika za czynności, które nie zostały wymienione w § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, nie stanowi niezbędnych kosztów postępowania, o których mowa w art. 204 oraz w art. 205 § 2 ustawy P.p.s.a (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 112/10; postanowienie NSA z 16 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 93/04, z 17 września 2010 r., sygn. akt II OSK 854/09, z 6 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1900/10). W sprawie niniejszej radca prawny ustanowiony w ramach prawa pomocy przedłożył opinię prawną o braku podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wśród czynności wymienionych w § 21 ust. 1 pkt 2 wskazanego rozporządzenia nie ma jednak czynności prawnej polegającej na sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia takiego zażalenia. Wprawdzie w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia przewidziana jest możliwość przyznania wynagrodzenia w postępowaniu zażaleniowym, jednak należy przyjąć, że postępowanie zażaleniowe wszczęte jest dopiero w momencie wniesienia zażalenia. Wynagrodzenie może być zatem przyznane w postępowaniu zażaleniowym za wniesienie zażalenia. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Z powołanego § 21 ust. 1 pkt 2 jednoznacznie ponadto wynika za jaką opinię może być przyznane stosowne wynagrodzenie – jest to opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (§ 21 ust. 1 pkt 2 lit. b). Konkludując omawiany § 21 rozporządzenia określa zamknięty katalog czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, za które pełnomocnikowi przysługuje wynagrodzenie i katalog ten nie obejmuje sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia. Ponadto, brak było również podstaw do rozpoznania wniosku pełnomocnika w oparciu o § 5 rozporządzenia, który stanowi, że wysokość opłat w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu ustala się, przyjmując za podstawę opłatę w sprawach najbardziej zbliżonego rodzaju. W ocenie orzekającego opinia o braku podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienie sądu odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a zatem na postanowienie wpadkowe wydane w toku postępowania nie jest czynnością rodzajowo zbliżoną do opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej o której mowa w § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. W aktualnym (po 15 sierpnia 2015 r.) porządku prawnym jedyną opinią o braku podstaw do wniesienia zażalenia za którą można by przyznać pełnomocnikowi wynagrodzenie na zasadzie § 5 rozporządzenia jest opinia o braku podstaw do wniesienia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę strony, tj. postanowienie kończące sprawę w pierwszej instancji. Przedstawioną argumentację co do braku podstaw do przyznawania wynagrodzenia za niemalże każdą czynność podjętą przez pełnomocnika wzmacnia również to, że sąd (referendarz sądowy) przyznając pełnomocnikowi z urzędu koszty nieopłaconej pomocy prawnej może podwyższyć należną opłatę z uwagi na nakład pracy pełnomocnika w tym ilość podjętych w sprawie czynności oraz charakter sprawy (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). Jedynie w tym trybie pełnomocnik może wnioskować o dodatkowe wynagrodzenia za poświęcony czas i umiejętności, do czego sąd jest zobowiązany się ustosunkować, a pełnomocnik niezadowolony z wydanego rozstrzygnięcie będzie miał prawo do jego zaskarżenia. Dodania przy tym wymaga, że pomoc prawna wykonywana przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu za którą przysługuje wynagrodzenia za (całe) postępowanie przed sądem pierwszej instancji polega m.in. na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. Przedmiotowa opinia mieści się w zakresie tych czynności, za co zostało przyznane pełnomocnikowi stosowne wynagrodzenie (pkt II wyroku Sądu z dnia 21 czerwca 2017 r., I SA/Lu 261/17). Mając wszystko powyższe na uwadze należało stwierdzić, że wniosek o przyznanie wynagrodzenia jest bezzasadny i brak jest podstaw do jego uwzględnienia. W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.