I SA/Lu 264/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Kręcisz, Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (spr.), Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 października 2008 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. D. od decyzji Burmistrza Miasta z dnia 19 grudnia 2007r. w przedmiocie odmowy umorzenia II raty podatku od środków transportu w kwocie 375 zł - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, iż M. D. zwrócił się do Burmistrza Miasta o umorzenie podatku od środków transportowych od samochodu ciężarowego nr rej. [...] podając, że jego rodzina jest w trudnej sytuacji finansowej. Ma na utrzymaniu czworo dzieci, w tym jedno niepełnosprawne, wymagające stałego leczenia. W rodzinie tylko jedna osoba pracuje, a dochód nie przekracza 327 zł na osobę. Samochód nie jest używany i nie przynosi dochodu. Organ I instancji odmawiając umorzenia zaległości podatkowej wskazał, iż nie zachodzi przesłanka "ważnego interesu podatnika", ani "interesu publicznego" i wyjaśnił, iż udzielenie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej jest instytucją wyjątkową, której zastosowanie winny uzasadniać szczególne, nadzwyczajne okoliczności. Podatnik korzystał już z ulg w podatku w postaci umorzenia zaległości podatkowych, a zatem ponowne zastosowanie ulgi stawiałoby go w sytuacji korzystniejszej – uprzywilejowanej w stosunku do innych podatników. M. D. w odwołaniu od decyzji podtrzymywał argumenty podniesione we wniosku i podnosił, iż jego sytuacja nie zmieniła się w stosunku do okresu, gdy umarzano mu I ratę podatku. On sam jest bezrobotny, a sześcioosobową rodzinę utrzymuje żona. Dwoje dzieci uczy się w szkole muzycznej , co wiąże się z dodatkowymi kosztami dowozu na zajęcia, a leczenie niepełnosprawnego dziecka także pociąga za sobą znaczne wydatki na leczenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę w wyniku wniesionego odwołania wskazało na treść art. 67a § 3 Ordynacji podatkowej, wyjaśniając znaczenie pojęcia "może" (uznanie administracyjne), o którym mowa w powołanym przepisie i wyjaśniło, iż wszechstronność i wnikliwość postępowania oznacza w przypadku orzekania na podstawie powołanego przepisu, że jego przesłanki należy oceniać nie tylko w kontekście osobistej sytuacji majątkowej podatnika, lecz także z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność zapłaty (wyrok NSA z dnia 21.04.1998r. ISA/Łd 125/98). Wskazało, iż z bezspornych ustaleń faktycznych sprawy wynika, iż rodzina podatnika liczy 6 osób. M. D. jest bezrobotnym, bez prawa do zasiłku. Żona zarabia 1360 zł miesięcznie, a rodzina otrzymuje nadto zasiłki na dzieci w łącznej kwocie 600 zł miesięcznie. Na sytuację materialną rodziny, w ocenie Kolegium, ma jednak wpływ zachowanie podatnika, który jest osobą młodą, zdrową i zdolną do podjęcia pracy i mając na utrzymaniu czworo dzieci winien dążyć do podjęcia choćby pracy dorywczej, w celu poprawy warunków życia rodziny. Powoływanie się zatem na trudną sytuację materialną rodziny, jako przesłankę ważnego interesu podatnika trudno uznać za wynikłą ze zdarzenia losowego i trudnego do przewidzenia. W odwołaniu podatnik podnosił, iż nie używa samochodu ciężarowego. W związku z tym organ odwoławczy wyjaśniał, że obowiązek podatkowy w podatku od środków transportu ciąży na jego właścicielu niezależnie od używania samochodu. Skoro skarżący nie używa samochodu ciężarowego nie ma przeszkód by go sprzedać i uregulować zaległość tym bardziej, że kwota zaległości nie jest duża. Podnoszone zatem przez podatnika okoliczności faktyczne, tj. nieuzyskiwanie dochodów z przedmiotu opodatkowania oraz niskie dochody rodziny, nie mają przymiotu wyjątkowości i nie uzasadniają przyznania ulgi w zapłacie podatku. SKO podniosło, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż ważny interes podatnika występuje w sytuacjach wyjątkowych, gdy niemożność uregulowania zaległości podatkowych spowodowana jest przypadkami losowymi, takimi jak: klęska żywiołowa powodująca utratę majątku, trwała niezdolność zarobkowania wywołana chorobą, kalectwo, itp. Skoro zatem umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym ważny interes podatnika musi posiadać tę samą cechę. Ze względu na konstytucyjną zasadę powszechności opodatkowania przyznanie ulgi w zapłacie podatku winno więc być spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie miał wpływu (np. wyroki NSA w sprawach I SA/Gd 1563/99, I SA/Gd 618/99, I SA/Ka 498/00). W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ podatkowy I instancji wziął pod uwagę wszystkie wskazywane przez podatnika okoliczności faktyczne, a ocena tych okoliczności znalazła wyraz w uzasadnieniu decyzji, przy czym organ ten odmówił im waloru wyjątkowości, co wbrew stanowisku podatnika, nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów i zgodne jest ze wskazanymi poglądami wypracowanymi przez orzecznictwo sądowoadministracyjne. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu skargi podnosił, iż przyjęcie, że sytuacja materialna rodziny jest po części winą skarżącego jest w okolicznościach sprawy krzywdzące i niesprawiedliwe. Od wielu lat podejmuje on starania o zapewnienie godziwego poziomu życia swojej rodzinie, jednakże zewnętrzne czynniki związane z sytuacją w kraju uniemożliwiają mu osiągnięcie powyższego celu. Zapłata 375 zł pozbawi rodzinę środków potrzebnych na wyżywienie i zapłatę podstawowych rachunków. "Ważny interes podatnika" jest pojęciem nieostrym i jego treść powinna być badana w świetle okoliczności konkretnej sprawy, a o jego istnieniu nie decyduje subiektywne przeświadczenie lecz zobiektywizowane kryteria, które są zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie. Podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji dodatkowo podniosło, iż o trafnej ocenie materiału dowodowego i wypływających zeń wniosków w zaskarżonej decyzji przekonuje fakt, iż w marcu 2008r. M. D. kupił działkę nr 1895/02 o pow. 0,0195ha stanowiącą własność Gminy Miejskiej M., ponosząc z tego tytułu koszty w kwocie ponad 3.000 zł. W "oświadczeniu" z dnia 17 lipca 2008r. (k.- 27), ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę skarżący podnosił, iż z zawodu jest muzykiem - organistą, od wielu lat pracuje w Domu Kultury na umowy o dzieło z wynagrodzeniem 140zł i 40zł miesięcznie oraz bez wynagrodzenia. Z jego wykształceniem innej pracy w okolicy nie ma. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem /art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm. i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./ stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Trafnie wskazał organ podatkowy, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem niemającym zastosowania w rozpoznawanej sprawie, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Umorzenie zaległości podatkowej stanowi nieefektywny sposób wygasania zobowiązań podatkowych. Oznacza to, że dany podmiot (wierzyciel) może definitywnie zrezygnować z wierzytelności podatkowej. Inaczej jednak niż w cywilnoprawnych stosunkach zobowiązaniowych wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością podatkową, lecz może zrezygnować z tej wierzytelności tylko w zakresie i na zasadach określonych przez prawo. Ze względu na konstrukcję art. 67a § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej, użyte w nim określenia "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" odnoszą się do hipotezy normy prawnej i wskazują sytuację faktyczną, w której można dokonać umorzenia zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę. Jeżeli więc organ podatkowy stwierdzi wystąpienie przypadków mieszczących się w hipotezie normy, może lecz nie musi umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę, a więc zastosować uznanie administracyjne. W sytuacji zaś, gdy stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wskazane w ww. przepisie tj. brak "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Wykazanie istnienia przesłanek uzasadniających możliwość zastosowania powołanego przepisu ciąży na podatniku. Skarżący we wniosku powoływał się na przesłankę "ważnego interesu podatnika" przejawiającą się w trudnej sytuacji finansowej rodziny, spowodowanej faktem, że w 6 –cio osobowej rodzinie pracuje tylko żona, a dochód na jednego członka rodziny nie przekracza 327 zł, a zatem zapłata kwoty 375zł zaległości podatkowej spowoduje niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Spośród czwórki dzieci jedno jest niepełnosprawne. Organ podatkowy oceniając podnoszone przez skarżącego argumenty, na podstawie zebranych dowodów stwierdził, iż rodzina skarżącego liczy 6 osób. Skarżący jest bezrobotny bez prawa do zasiłku, źródłem utrzymania rodziny jest dochód żony w kwocie 1.360 zł miesięcznie oraz zasiłki rodzinne na czworo dzieci w łącznej kwocie 600zł miesięcznie. Dwoje dzieci uczy się w szkołach muzycznych, co wiąże się z opłatami czesnego oraz za dojazdy. Niepełnosprawność dziecka ma podłoże alergologiczne i nie wymaga ono stałej opieki lub pomocy innej osoby, co uniemożliwiałoby podjęcie zatrudnienia przez któregokolwiek z rodziców. Okoliczności te wynikały z informacji o sytuacji finansowo-majątkowej skarżącego, przedłożonych przez niego dokumentów, a ustalenia faktyczne sprawy dokonane zostały bez naruszenia art.122, art.187§1 , art. 191 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Podnoszone we wniosku okoliczności były przedmiotem oceny organów podatkowych, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustalenia faktyczne nie są przez skarżącego kwestionowane, lecz kwestionowana jest ich ocena z punktu widzenia przesłanki ważnego interesu podatnika. W tych okolicznościach, nie można nie podzielić poglądu wyrażonego w zaskarżonej decyzji, iż na sytuację materialną rodziny ma wpływ także postawa podatnika, który jest osobą młodą, zdrową i mając na utrzymaniu 4-ro dzieci winien dążyć do podjęcia pracy, w celu poprawy warunków finansowych rodziny. Skarżący nie wykazał, by nie był zdolny do podjęcia takiej pracy. Także w skardze, kwestionując dokonaną przez organy podatkowe ocenę, skarżący nie przytacza żadnych konkretów, powołując się na " zewnętrzne czynniki związane z sytuacją w kraju", nie precyzując jakie to "zewnętrzne czynniki" uniemożliwiają mu podjęcie pracy zarobkowej, niekoniecznie związanej z jego wykształceniem. Dokonanej przez organy podatkowe oceny nie zmienia zatem zawarte w "oświadczeniu" z dnia 17 lipca 2008r. stwierdzenie skarżącego, że od wielu lat pracuje na umowę o dzieło w Domu Kultury Urzędu Miejskiego z łącznym wynagrodzeniem 180 zł miesięcznie. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o konieczności umorzenia zaległości podatkowej. W doktrynie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Trafnie zatem wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż ważny interes podatnika występuje w sytuacjach wyjątkowych, gdy niemożność uregulowania zaległości podatkowych spowodowana jest przypadkami losowymi, takimi jak: klęska żywiołowa powodująca utratę majątku, trwała niezdolność zarobkowania wywołana chorobą, kalectwo, itp. Pogląd ten Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela. Ze względu na konstytucyjną zasadę powszechności opodatkowania przyznanie ulgi w zapłacie podatku winno więc być spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie miał wpływu (np. wyroki NSA w sprawach I SA/Gd 1563/99, I SA/Gd 618/99, I SA/Ka 498/00). Za trafną w okolicznościach sprawy uznać należy ocenę, iż takie nadzwyczajne względy w sprawie nie zachodzą, a zatem i ocena, iż nie zachodzi wskazywana przez skarżącego przesłanka "ważnego interesu podatnika" dokonana została bez naruszenia art. 191 Ordynacji podatkowej. Stanowisko swoje w tej mierze organ odwoławczy przekonująco i zgodnie z wymogami art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej uzasadnił. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, skoro zaskarżona decyzja wydana została bez naruszenia przepisów postępowania podatkowego oraz prawa materialnego, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.