I SA/Lu 27/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń i marzec 2006 r. - na skutek wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi; postanawia: I. przyznać J.M. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi ponad kwotę 200 (dwieście) zł; II. odmówić J. M. przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W związku z wezwaniem pełnomocnika strony skarżącej radcy prawnego R.L. do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 927 zł od wniesionej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej J. M. jako skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego. Z uzasadnienia złożonego wniosku wynika, iż aktualna sytuacja wnioskodawczyni nie pozwala ponieść kosztów wpisu sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i jej rodziny. Rodzina skarżącej licząca 4 osoby, w tym mąż i dwoje dorosłych dzieci utrzymuje się jedynie z wynagrodzenia jej męża w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Z tego wynagrodzenia pokrywane są stałe koszty jak: koszty utrzymania tj. energia elektryczna, gaz, ogrzewanie, woda, śmieci w wysokości [...] zł, nauka córki (bilety, pomoce) w wysokości [...] zł, pożyczka hipoteczna w wysokości [...] zł, spłata limitu kredytowego w wysokości [...] zł. Na utrzymanie 4 osób pozostaje [...] zł. Ponadto skarżąca posiada zadłużenie wobec kontrahentów w wysokości [...] zł, które jest egzekwowane przez komornika sądowego (zajął mieszkanie skarżącej i samochód jej męża). W celu spłaty zadłużenia w urzędzie skarbowym (będącego przedmiotem skargi) mąż skarżącej musiał zlikwidować działalność gospodarczą. Majątek wspólnego gospodarstwa domowego stanowi zajęte przez komornika mieszkanie o powierzchni [...] m2 (współwłasność z mężem) oraz stanowiący odrębną własność męża dom o powierzchni [...] m2 oraz samochód osobowy m-ki [...] z [...] r. o wartości [...] zł (zajęty przez komornika). Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych stwierdził, co następuje: Dyspozycja art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" statuuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadę zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniało by stronę skarżącą od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Wyjątkiem od tej zasady tj. obowiązku ponoszenia kosztów postępowania jest instytucja prawa pomocy. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie częściowym (w takim zakresie złożono wniosek) obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu z drugiej strony jej możliwości finansowych. W ocenie referendarza sądowego przedstawione przez skarżącą oświadczenie na okoliczność jej sytuacji finansowej pozwala na przyjęcie, że nie jest ona w stanie ponieść w całości kosztów wpisu sądowego w wysokości 927 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie oznacza to jednak możliwości poniesienia przez skarżącą przynajmniej części kosztów wpisu sądowego. Biorąc to pod uwagę zwolniono stronę skarżącą od obowiązku ponoszenia wpisu sądowego ponad kwotę 200 zł. Jednak w pozostałym zakresie brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uwzględniając obecnie posiadane przez gospodarstwo domowe środki finansowe, w tym także pomoc finansową rodziny, na której ciąży obowiązek niesienia pomocy (obowiązek ten wynika z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, gdzie małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy, ponadto rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie) a także możliwość ograniczenia niekoniecznych wydatków trzeba podkreślić, że strona skarżąca winna dysponować środkami finansowymi umożliwiającymi jej poniesienie pozostałych do uiszczenia kosztów wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.