I SA/Lu 276/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie WSA Halina Chitrosz, NSA Anna Kwiatek (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Marta Sochal, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2006 r. sprawy ze skargi T.N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Celnej, po rozpoznaniu zażalenia T.N. prowadzącego przedsiębiorstwo "[...]" we W., utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2005 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarządzenie w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych [...], [...] obejmujących należności celne określone decyzjami Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] i z dnia [...]stycznia 2005 r. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Celnej za nieuzasadniony uznał zarzut prowadzenia postępowania egzekucyjnego bez podstawy prawnej, sformułowany z powołaniem art. 33 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2002 r. Nr 110 poz. 968 ze zm.). Wyjaśnił, że egzekwowany obowiązek zapłaty należności celnych wynikał z doręczonych w dniu 20 stycznia 2005 r. decyzji i termin jego wykonania upłynął w dniu 31 stycznia 2005 r. Wobec braku wpłaty określonych decyzjami należności wierzyciel w dniu 15 lutego 2005 r. wystosował do zobowiązanego upomnienia, doręczone w dniu 21 lutego 2005 r., przypominające o obowiązku zapłaty, a to stosownie do art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2002 r. Nr 110 poz. 968 ze zm.). W treści upomnienia wskazano, że w przypadku nieuregulowania należności w terminie 7 dni od jego doręczenia wszczęte zostanie postępowanie egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne wszczęto w dniu 7 marca 2005 r. doręczając dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu i jednocześnie doręczając zobowiązanemu odpis tytułów wykonawczych (art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym). Wierzyciel wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania celnego, a fakt złożenia odwołań od decyzji z wnioskiem o wstrzymanie ich wykonania, nie powodował nieistnienia obowiązku lub braku jego wymagalności, bowiem, zgodnie z art. 224 ordynacji podatkowej, złożenie odwołania od decyzji nie wstrzymuje jej wykonania. Organ wskazał też, że do dnia wystawienia tytułów wykonawczych, zobowiązany, mimo stosownego pouczenia zawartego w decyzjach, od których wniósł odwołania, nie złożył zabezpieczenia wymagalnych należności, ani nie wydano postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych odwołaniami decyzji. Zdaniem wierzyciela, nieuzasadniony był też zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (zajęcia rachunku bankowego), gdyż był to jedyny dostępny środek prowadzący do wykonania obowiązku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T.N. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając naruszenie art. 33 pkt 1, 2 i 8 oraz art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez prowadzenie egzekucji bez podstawy prawnej, w sposób zbyt uciążliwy i bez doręczenia tytułów wykonawczych pełnomocnikowi ustanowionemu w postępowaniu celnym, naruszenie art. 107 § 3 w związku z art. 126 kpa poprzez pominięcie pisma Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2005 r. ustanawiającego siedmiodniowy termin do złożenia zabezpieczenia w postępowaniu celnym, naruszenie art. 77 § 1 kpa przez powierzchowne zebranie materiału dowodowego oraz naruszenie art. 6, 7, 8 i 9 kpa poprzez tendencyjne i profiskalne działanie bez poszanowania obowiązujących przepisów. W uzasadnieniu zarzutów, podtrzymanych w piśmie procesowym z dnia 1 sierpnia 2005 r., podniesiono, że postępowanie egzekucyjne jest kontynuacją postępowania celnego, w którym ustanowiony był pełnomocnik, stąd tytuły wykonawcze, dla skutecznego wszczęcia egzekucji powinny być doręczone pełnomocnikowi, zgodnie z art. 40 § 2 kpa. Równocześnie zajęcie rachunku bankowego, po uzgodnieniu z wierzycielem, że zaspokojony zostanie poprzez złożenie zabezpieczenia, było czynnością nieważną i prowadziło do powtórnej egzekucji tego samego świadczenia. Wyrażenie przez wierzyciela "swoistej zgody" co do zabezpieczenia (tak należało interpretować pismo z dnia 1 marca 2005 r. wyznaczające termin na złożenie zabezpieczenia), powodowało, zdaniem skarżącego, bezskuteczność egzekucji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wnosił o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 22 września 2005 r. sygn. III SA/Lu 328/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia uznając, iż stosownie do art. 23 § 3a i § 4 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem odwoławczym w stosunku do dyrektora izby celnej jest dyrektor izby skarbowej. Wyrokiem z dnia 16 marca 2006 r. – sygn. II GSK 5/06 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyrok WSA w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Sąd Kasacyjny wskazał, że w niniejszej sprawie zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym mogły być rozpoznane przez organ egzekucyjny po uzyskaniu stanowiska wierzyciela i tego wymogu, wynikającego z art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, nie zniósł niesporny w sprawie fakt, że wierzycielem i organem egzekucyjnym był ten sam podmiot (dyrektor izby celnej). Zaskarżone do Sądu postanowienie wydane zostało przez wierzyciela, stąd stosownie do art. 17 § 1a ustawy egzekucyjnej, organem właściwym do rozpoznania zażalenia na stanowisko wierzyciela był dyrektor izby celnej. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: "ppsa", wykładnia prawa dokonana w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny jest wiążąca. Przyjąć więc należy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym i obowiązku wydania postanowienia w tym przedmiocie, wynikającego z art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, nie zniósł fakt, że zarówno wierzycielem, jak i organem egzekucyjnym był Dyrektor Izby Celnej . Z tej przyczyny i zgodnie z art. 17 § 1a ustawy egzekucyjnej, organ ten był właściwy do rozpoznania zażalenia na własne postanowienie wydane w tym przedmiocie. Zaskarżone postanowienie wydane zostało bez istotnego naruszenia prawa, stąd skarga podlegała oddaleniu. Zakres zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, w stosunku do których wierzyciel ma prawo i obowiązek wypowiedzi w swym stanowisku, określony jest w art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej i jeśli egzekucja dotyczy obowiązków o charakterze pieniężnym, zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucji rozpoznaje organ egzekucyjny bez wypowiedzi wierzyciela. Treść sformułowanych przez pełnomocnika zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, opartych na art. 33 pkt 1, 2 i 8 ustawy egzekucyjnej, uprawniała wierzyciela do ustosunkowania się jedynie do zarzutu nieistnienia obowiązku i braku wymagalności obowiązku. W tym zakresie zawarta w zaskarżonym postanowieniu wypowiedź wierzyciela zgodna jest z prawem. Zasadnie bowiem organ wskazał, że stosownie do art. 224 § 1 ordynacji podatkowej (Dz. U. 2005 r. Nr 8 poz. 60) w związku z art. 262 Kodeksu celnego (Dz. U. 2001 r. Nr 75 poz. 802 ze zm.) i w związku z art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. 2004 r. Nr 68 poz. 623), wniesienie odwołania od stanowiącej tytuł egzekucyjny decyzji organu celnego, nie wstrzymało wykonania tej decyzji. Zgodnie z art. 231 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego i zawartym w decyzji pouczeniem kwota należności celnych powinna być uiszczona w terminie 10 dni od dnia powiadomienia o wysokości należności (doręczenia decyzji). Termin ten upłynął w dniu 31 stycznia 2005 r. (k. 34 akt administracyjnych) i nie był odraczany. Bezspornym pozostawało również, że do dnia wystawienia przez wierzyciela tytułów wykonawczych nie zastosowano wobec skarżącego ułatwień płatniczych (wstrzymania wykonania decyzji, odroczenia terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia spłaty na raty), a w następnym dniu po wszczęciu postępowania egzekucyjnego skarżący uiścił dochodzoną należność w całości (k. 74 akt administracyjnych). Okoliczność, że skarżący złożył odwołanie od decyzji z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, nie powodowała braku wymagalności obowiązku, a tym bardziej nie niwelowała istniejącego obowiązku. Postanowienie organu celnego w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie długu celnego należy, zgodnie z art. 271 Kodeksu celnego, do sfery uznania administracyjnego, stąd nawet gotowość złożenia zabezpieczenia nie gwarantowała pozytywnego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Ponadto w rozpoznawanej sprawie ocenie Sądu nie mogło podlegać działanie organu celnego zmierzające do wykonania określonego decyzjami obowiązku polegające na wystawieniu tytułów wykonawczych, bowiem przedmiotem kontroli legalności była jedynie wypowiedź tego organu, jako wierzyciela, udzielona w zakresie zarzutów zgłoszonych w sprawie egzekucji. W sprawie tej właściwie nie było sporu co do tego, że egzekwowany obowiązek istniał, gdyż wynikał z doręczonych skarżącemu (jego pełnomocnikowi) decyzji i, że obowiązek ten był wymagalny, pomimo złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. "Zawieszenie" wymagalności określonego decyzjami obowiązku mogłoby nastąpić dopiero po wstrzymaniu wykonania decyzji, a taka okoliczność nie miała w sprawie celnej miejsca. Wiążąca w niniejszej sprawie ocena, iż przedmiotem zaskarżenia jest stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów determinuje również konieczność uznania, że przedmiotem rozpoznania przez wierzyciela nie mógł być nie tylko zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, ale i skuteczność doręczenia tytułów wykonawczych oraz dokonanego zajęcia, bowiem za prawidłowość czynności egzekucyjnych odpowiada i ocenia je, organ egzekucyjny. Wypowiedź wierzyciela w tym zakresie nie miała jednak wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. Z bezpodstawne uznać należało zarzuty skargi oparte na przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż wypowiedź wierzyciela dotyczyć mogła jedynie istnienia egzekwowanego obowiązku i jego wymagalności, stąd dla jej prawidłowości nieistotne były okoliczności ewentualnych uzgodnień co do zabezpieczenia wykonania tego obowiązku, skoro nie doprowadziły one do wstrzymania wykonalności decyzji obowiązek ten określających. Z tych względów, na podstawie art. 151 ppsa, orzeczono jak w sentencji.