I SA/Lu 276/12

Dnia 17 lipca 2012 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Chitrosz po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2012 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych postanawia: - odmówić A. K. przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W dniu 16 lutego 2012 r. A. K. wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że jest osobą niepełnosprawną samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości [...] zamieszkuje w domu o powierzchni 300 m2, który w ½ części jest jej własnością. Koszty utrzymania domu wynoszą miesięcznie [...] , z czego skarżąca opłaca kwotę [...] zaś pozostałą kwotę ponosi jej syn, który wspomaga ją finansowo. Oświadczyła, że koszty jej utrzymania wynoszą: [...] zakup leków, [...] rehabilitacja, a pozostałą kwotę pochłania zakup żywności, odzieży obuwia i środków czystości. Podkreśliła, że nie posiada żadnych oszczędności i nie spodziewała się, że będzie musiała ponosić koszty związane z prowadzeniem postępowania sądowego. Skarżąca wezwana do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń złożyła pismo z dnia 27 kwietnia 2012 r. z którego wynika, że nie posiada żadnych rachunków bankowych. Dom, w którym zamieszkuje oraz działka o powierzchni 1466 m2 stanowi własność w częściach ułamkowych po ½ jej i jej wnuczki. W ww. domu zamieszkuje wraz z synem, synową i ich córką. Z nadesłanej poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii potwierdzenia wypłaty/odbioru renty wynika, że świadczenie to wynosi [...]. Z zestawienia wydatków wynika, że rachunki za energię elektryczną za okres dwu miesięcy wynoszą po [...] (poświadczone fakturami), rachunki za wodę i odprowadzenie ścieków wynoszą od [...] (rachunek płatny w maju 2012 r.) do [...] (rachunek opłacony w marcu 2012 r.), rachunek za gaz za okres od 10 stycznia 2012 r. do 8 marca 2012 r. wyniósł [...], rachunek za wywóz śmieci za 3 miesiące wyniósł [...] zaś rachunki za zakup leków wynoszą [...]. Strona skarżąca oświadczyła w zestawieniu wydatków, że średnie miesięczne koszty utrzymania domu wynoszą około [...] złotych oraz że na pokrycie kosztów utrzymania domu przeznacza kwotę [...] złotych zaś resztę pokrywa syn. Postanowieniem z dnia 30 maja 2012 r. Referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi ponad kwotę [...] odmawiając przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła sprzeciw wskazując, że nie podziela stanowiska Referendarza wyrażonego ww. postanowieniu. Argumentowała, że jedynym źródłem jej utrzymania jest renta w wysokości [...], a jako osoba niepełnosprawna zmuszona jest do ponoszenia stałych kosztów związanych z zakupem leków oraz finansowaniem rehabilitacji. Nie posiada żadnych oszczędności, a jej sytuacja finansowa pogorszyła się po nagłej śmierci męża. Odnosząc się do stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu odnośnie wysokiego zużycia wody, gazu, energii elektrycznej, skarżąca wyjaśniła, że jest to związane z zamieszkiwaniem w domu małego dziecka (wnuczka ma 9 miesięcy), Dodała, że jak już wyjaśniała na wcześniejszym etapie postępowania, wysokie koszty eksploatacji są finansowane przez nią jedynie w niewielkiej części, a w pozostałym zakresie przez syna. Na wezwanie sądu skarżąca w piśmie z dnia 11 lipca 2012 r. oświadczyła, że od dnia 31 października 2007 r. nie prowadzi już działalności gospodarczej pod firmą Handlowo-Usługową "A" A.K. ul. [...] L. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t. j. Dz.U. z 2012 poz. 270 – dalej: "ppsa"). Zgodnie z art. 246 ( 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, beż uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. A. K.wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wykładnia art. 246 § 1 ppsa prowadzi do wniosku, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki (Komentarz do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.) Przypomnieć także należy, że przyznanie prawa pomocy następuje jedynie w sytuacji udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (FZ 160/08/) Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi (II FZ 80/09). Odmawiając skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd zauważa, że podane przez nią informacje budzą wątpliwości co do ich kompletności i rzetelności. Na podstawie zgromadzonych w toku postępowania dokumentów i oświadczeń strony trudno w sposób jednoznaczny ustalić jej rzeczywistą sytuację materialną. Z przedstawionych oświadczeń wynika, bowiem, że ponoszone przez nią koszty utrzymania, na które składają się: koszty utrzymania domu w części ponoszonej przez samą skarżącą – [...] koszty zakupu leków – [...] oraz rehabilitacji – [...] stanowiące łącznie kwotę [...], a zatem przekraczają wysokość uzyskiwanych przez skarżącą dochodów stanowiących zaledwie kwotę [...]. Zauważyć należy, że skarżąca konsekwentnie wskazuje, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe – zamieszkujący ze skarżącą syn pokrywa większość wysokich kosztów związanych z eksploatacją domu. Nie sposób zatem na podstawie zgromadzonych informacji ustalić, z czego skarżąca finansuje koszty zakupu żywności, ubrań, obuwia i środków czystości służących do zaspokojenia potrzeb życiowych. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że w aktach sprawy znajdują się decyzje podatkowe, z których wynika, że skarżąca jest zobowiązana do ponoszenia ciężarów związanych z zapłatą podatku od nieruchomości w wysokości [...] którego źródeł finansowania przy przedstawionej przez skarżącą strukturze dochodów nie sposób również ustalić. Konkludując przyjąć należało, że przedstawione przez stron oświadczenia budzą wątpliwości, co do ich kompletności i rzetelności skoro już z prostego rachunku arytmetycznego wynika, że wydatki ponoszone przez stronę przekraczają uzyskiwane przez nią dochody. W tej sytuacji nie można uznać, że strona wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że nie może ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tej sytuacji na podstawie przepisu art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w postanowieniu.