I SA/Lu 276/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia: - przyznać A. K. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. W dniu 16 lutego 2012 r. A. K. wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniuwskazała, że jest osobą niepełnosprawną samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości 1.100,00 złotych brutto, zamieszkuje w domu o powierzchni 300 m2, który w ½ części jest jej własnością. Koszty utrzymania domu wynoszą miesięcznie 2.000 złotych, z czego skarżąca opłaca kwotę 500 złotych zaś pozostałą kwotę ponosi jej syn, który wspomaga ją finansowo. Oświadczyła, że koszty jej utrzymania wynoszą: 350 złotych zakup leków, 150 złotych rehabilitacja, a pozostałą kwotę pochłania zakup żywności, odzieży obuwia i środków czystości. Podkreśliła, że nie posiada żadnych oszczędności i nie spodziewała się, że będzie musiała ponosić koszty związane z prowadzeniem postępowania sądowego. Skarżąca wezwana do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń złożyła pismo z dnia 27 kwietnia 2012 r. z którego wynika, że nie posiada żadnych rachunków bankowych. Dom, w którym zamieszkuje oraz działka o powierzchni 1466 m2 stanowi własność w częściach ułamkowych po ½ jej i jej wnuczki. W ww. domu zamieszkuje wraz z synem, synową i ich córką. Z nadesłanej poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii potwierdzenia wypłaty/odbioru renty wynika, że świadczenie to wynosi brutto 1.499,54 złotych – 882,70 złotych netto. Z zestawienia wydatków wynika, że rachunki za energię elektryczną za okres dwu miesięcy wynoszą po 834,33 złotych (poświadczone fakturami), rachunki za wodę i odprowadzenie ścieków wynoszą od 411,93 złotych (rachunek płatny w maju 2012 r.) do 532,27 złotych (rachunek opłacony w marcu 2012 r.), rachunek za gaz za okres od 10 stycznia 2012 r. do 8 marca 2012 r. wyniósł 3.380,66 złotych, rachunek za wywóz śmieci za 3 miesiące wyniósł 145,23 złotych zaś rachunki za zakup leków wynoszą od 23,59 złotych do 203,55 złotych. Skarżąca oświadczyła w zestawieniu wydatków, że średnie miesięczne koszty utrzymania domu wynoszą około 2.500,00 złotych oraz że na pokrycie kosztów utrzymania domu przeznacza kwotę od 400 do 500 złotych zaś resztę pokrywa syn. Postanowieniem z dnia 30 maja 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła sprzeciw wskazując, że nie podziela stanowiska referendarza wyrażonego ww. postanowieniu. Argumentowała, że jedynym źródłem jej utrzymania jest renta w wysokości 882,70 złotych, a jako osoba niepełnosprawna zmuszona jest do ponoszenia stałych kosztów związanych z zakupem leków oraz finansowaniem rehabilitacji. Nie posiada żadnych oszczędności, a jej sytuacja finansowa pogorszyła się po nagłej śmierci męża. Odnosząc się do stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu odnośnie wysokiego zużycia wody, gazu, energii elektrycznej, skarżąca wyjaśniła, że jest to związane z zamieszkiwaniem w domu małego dziecka (wnuczka ma 9 miesięcy), Dodała, że wysokie koszty eksploatacji są finansowane przez nią jedynie w niewielkiej części, a w pozostałym zakresie przez syna. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2012 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Lublinie odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Uzasadniając, że złożone przez skarżącą oświadczenia budzą wątpliwość co do ich kompletności i rzetelności skoro z prostego rachunku arytmetycznego wynika, że wydatki ponoszone przez stronę przekraczają uzyskiwane przez nią dochody. W świetle powyższego Sąd uznał, że strona nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że nie może ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W zażaleniu na powyższe postanowienie A. K. wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła: - naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.) przez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych; - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, że w niniejszej sprawie skarżącej nie przysługuje prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu zażalenia podano, że A. K. jest osobą niepełnosprawną (kserokopia legitymacji w aktach sprawy), co wiąże się z koniecznością przyjmowania leków i uczęszczania na rehabilitację. Podtrzymała również swoje wcześniejsze wyjaśnienia co do wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków, w tym związanych z leczeniem, rehabilitacją i kosztami eksploatacji domu. Postanowieniem z dnia 14 września 2012 r. I GZ 200/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. W uzasadnieniu wskazał, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd pierwszej instancji nie może poprzestać na wątpliwościach co do kompletu i rzetelności przedstawionych informacji o sytuacji majątkowej strony. NSA nie podzielił stanowiska sądu, że nie można jednoznacznie ustalić rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej. Zadaniem sądu pierwszej instancji jest jednoznaczne ustalenie, czy wnioskodawczyni jest w stanie uiścić wpis od skargi w kwocie 400 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jak stanowi przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji poza dokumentami winien ocenić wiarygodność wyjaśnień A. K. w zakresie jej sytuacji rodzinno-majątkowej, nie tracąc z pola widzenia wydatków, jakie poczyniła na zakup samochodu (zgodnie ze zgłoszeniem celnym), z którym wiąże się podatek akcyzowy, będący przedmiotem niniejszej sprawy, a które z racji charakteru zakupu i jego wartości, zdają się przeczyć trudnej sytuacji materialnej wnioskodawczyni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 p.p.s.a.) Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje bądź w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; bądź też w częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z woli ustawodawcy jedynymi przesłankami warunkującymi możliwość przyznania prawa pomocy, jest sytuacja materialna skarżącego. Prawo pomocy wiąże się bowiem ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Brak środków finansowych nie może stanowić bariery uniemożliwiającej stronie dochodzenie swych naruszonych praw przed sądem. Dokonując oceny sytuacji skarżącej w kontekście istnienia przesłanki przyznania prawa pomocy, związanej z brakiem możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny sąd stwierdził, że przesłanka ta w sprawie niniejszej została spełniona. Ocena taka jest uzasadniona sytuacją majątkową skarżącej oraz wysokością obciążających ją zarówno na obecnym etapie jak i możliwych w przyszłości kosztów postępowania wywołanych wniesieniem przez skarżącą skarg w sprawie niniejszej oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 289/12. Odnośnie sytuacji majątkowej sąd przyjął, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną, samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z renty w wysokości 882,70 zł miesięcznie. Stałe miesięczne wydatki skarżącej to: udział w kosztach utrzymania domu w kwocie ok. 500 zł, koszt zakupu leków - 350 zł oraz rehabilitacji – 150 zł. Ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżąca stale jest finansowo wspomagana przez syna. Uwzględniając powyższe sąd uznał, że poniesienie przez skarżącą kosztów postępowania, które na obecnym etapie w sprawie niniejszej oraz sprawie o sygn. akt I SA/Lu 289/12 stanowią łącznie kwotę 500 zł, nie jest możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej. Uwzględniając powyższe sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.