I SA/Lu 292/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie NSA Ewa Gdulewicz,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (spr.), Protokolant Asyst. Monika Bartmińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 września 2006 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt.1 kpa w zw. z art. 144 kpa i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po rozpatrzeniu zażalenia Komendanta [...] Miasta L. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 2006r. nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego otrzymał do egzekucyjnej realizacji tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony na M.K. przez [...] Miasta L. Tytułem tym objęto grzywnę nałożoną mandatem karnym kredytowanym z dnia [...] czerwca 2005r. nr CG [...] w wysokości 50 zł. Tytuł wykonawczy przydzielony został do służby poborcy skarbowemu, który w dniu 9 listopada 2005r. doręczył zobowiązanej jego odpis. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tego tytułu wykonawczego. Na to postanowienie Komendant [...] wniósł zażalenie żądając jego uchylenia i podnosząc, iż dotychczasowa praktyka organów egzekucyjnych była i jest inna, bowiem tytuły wykonawcze wystawione przez [...] były i są realizowane. Rozpatrując sprawę w wyniku wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na treść art. 26 § 1, art. 1a pkt. 13 oraz art. 5 § 1 pkt. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 100 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001r. – Kodeks postępowania w sprawach wykroczeń (Dz. U. Nr 106, poz. 1148 z późn. zm.) i wywiódł, iż z ich treści wynika, że wierzycielem grzywien nakładanych w drodze mandatu karnego przez strażników gminnych jest właściwy organ gminy bezpośrednio zainteresowany w wykonaniu tego obowiązku – w rozpatrywanej sprawie - Prezydent Miasta. Tytuł wykonawczy wystawiony został przez organ, który nie jest wierzycielem, a wszczęcie i prowadzenie egzekucji w oparciu o tytuł wystawiony przez podmiot nieuprawniony jest niedopuszczalne, co stosownie do art. 59 § 1 pkt. 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dawało podstawę do orzeczenia jak w postanowieniu organu I instancji. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła [...] . Zarzucając wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 5 §1pkt. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez błędne przyjęcie, że [...] nie jest wierzycielem grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych przez strażników gminnych uprawnionym do wystawiania tytułów wykonawczych, żądała "uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego" i zasądzenia kosztów postępowania. Podnosiła, iż [...] jest jednostką budżetową, a więc jej dochody i wydatki w całości objęte są budżetem miasta. Zgodnie z § 16 ust. 7 pkt. 4 Regulaminu organizacyjnego [...] stanowiącego załącznik do uchwały Rady Miasta nr [...] w sprawie utworzenia jednostki organizacyjnej Gminy pod nazwą [...] oraz uchwalenia jej regulaminu, do zakresu zadań skarżącej należy nakładanie grzywien, których realizacja zgodnie z corocznym zarządzeniem Prezydenta Miasta jest przypisywana właśnie jej. Za przyjęciem, że to właśnie [...] jest wierzycielem przedmiotowych grzywien przemawiają zapisy § 16 ust. 6 pkt. 1 i 6 powołanego Regulaminu, przewidujące prowadzenie ewidencji księgowej dochodów i wydatków budżetowych oraz kierowanie do egzekucji należności z tytułu dochodów budżetowych, a więc i grzywien nakładanych w postępowaniu mandatowym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie i podtrzymywał argumenty zawarte w zaskarżony postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), stwierdzić należy, iż w ostateczności nie narusza ono prawa. Nie jest sporny stan faktyczny sprawy i wynika z niego, że w oparciu o mandat karny wystawiony przez [...] na nazwisko M.K. (k.- 3) wszczęte i prowadzone było postępowanie egzekucyjne przeciwko zobowiązanej. Tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] października 2005r. doręczony został bowiem zobowiązanej w dniu 9 listopada 2005r. (k. – oznaczona jako 1 – verte). Nie jest też sporne, a wynika to z treści ww. tytułu wykonawczego, iż w rubryce "oznaczenie wierzyciela (pieczęć)" widnieje: [...] Miasta L., w rubryce 45. "Pieczęć urzędowa" widnieje pieczęć: [...] Miasta L. zaś w rubryce 52. "Podpis i pieczątka z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego" pieczątka: "Z up. Prezydenta Miasta mgr W.W. Komendant [...] Miasta L." i nieczytelny podpis. Wg strony skarżącej [...] Miasta L. jest wierzycielem należności objętej spornym tytułem wykonawczym, a to zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ze stanowiskiem tym jednak, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, nie można się zgodzić. Trafnie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, iż stosownie do art. 1 a pkt. 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.jedn.Dz.U z 2002r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm. – powoływanej dalej jako "ustawa egzekucyjna"), ilekroć w ustawie jest mowa o wierzycielu – rozumie się przez to podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Stosownie do art. 5 § 1 pkt. 2 ustawy egzekucyjnej – uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art.2 jest: dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. Zgodnie z art. 100 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 106, poz. 1148 z późn. zm.), grzywna nałożona w drodze mandatu karnego stanowi dochód budżetu państwa, a gdy nałoży ją funkcjonariusz organu podległego władzom jednostki samorządu terytorialnego stanowi dochód tej jednostki samorządu. W świetle powołanego przepisu nie budzi zatem wątpliwości, iż podlegająca egzekucji grzywna nałożona mandatem przez funkcjonariuszy straży miejskiej stanowi dochód własny gminy (Miasta). Potwierdza to treść art. 4 ust. 1 pkt. 6 ustawy z dnia 13 listopada 2004r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966 z późn. zm.) oraz art. 54 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie z art. 51 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym ( tekst jedn. Dz. U. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.),gmina samodzielnie prowadzi gospodarkę finansową na podstawie budżetu gminy. Projekt budżetu przygotowuje wójt. ( art. 52 tej ustawy). Bez zgody wójta gminy rada gminy nie może wprowadzić w projekcie budżetu gminy zmian powodujących zwiększenie wydatków nie znajdujących pokrycia w planowanych dochodach lub zwiększenie planowanych dochodów bez jednoczesnego ustanowienia źródeł tych dochodów. Stosownie do art. 11 a organami gminy są: rada gminy, wójt (burmistrz, prezydent miasta). W myśl art. 30 ust.2 pkt.4 tej ustawy do zadań wójta należy wykonywanie budżetu. Przytoczone wyżej przepisy wskazują, iż "organem lub instytucją bezpośrednio zainteresowaną w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołaną do czuwania nad wykonaniem obowiązku", o których mowa w art. 5 ust.1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, a więc wierzycielem, jest w niniejszej sprawie jednostka samorządu terytorialnego - gmina ( Miasto) działająca przez organ, którym jest Prezydent Miasta. Do zadań straży miejskiej należy ochrona porządku publicznego - art. 1 ust.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o strażach gminnych ( Dz. U. Nr 123, poz. 779 ). Koszty jej funkcjonowania pokrywane są z budżetu gminy (miasta) – art. 5 powołanej ustawy. Straż jest jednostką organizacyjną gminy – art.6 ust.1 tej ustawy. Tak też zadania i usytuowanie [...] określa Uchwała nr [...] Rady Miasta z dnia [...] listopada 2003r. w sprawie utworzenia jednostki organizacyjnej Gminy pod nazwą [...] Miasta L. oraz uchwalenia jej regulaminu i Regulamin organizacyjny stanowiący załącznik do ww. Uchwały (zał. Nr 1 do skargi). Ani jednak z ww. ustawy, uchwały, ani też powołanego Regulaminu, wbrew wywodom skargi, nie można wysnuć wniosku, iż to [...] jest wierzycielem, o którym mowa w art. 5 ust.1 pkt. 2 ustawy egzekucyjnej, gdyż jest organem lub instytucją bezpośrednio zainteresowaną w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołaną do czuwania nad wykonaniem obowiązku. [...] nie jest organem ani instytucją. W powołanym przepisie nie chodzi też o "bezpośrednie zainteresowanie" wynikające z czynności faktycznych, lecz wynikające z nałożonych na dany organ lub instytucję zadań ustawowych. Przytoczony § 16 ust. 7 pkt. 4 Regulaminu wskazuje jedynie, iż do zakresu zadań [...] należy nakładanie grzywien w postępowaniu mandatowym/.../,co wynika z zadań do jakich została powołana, zaś § 16 ust. 16 pkt. 1 i 6 określa zakres zadań wieloosobowego stanowiska pracy ds. księgowości, w tym "kierowanie do egzekucji należności z tytułu dochodów budżetowych", a więc kwestie techniczne związane z realizacją tych należności. Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego wg ustalonego wzoru. Treść tytułu wykonawczego określa art. 27 ustawy egzekucyjnej. Koniecznymi elementami tytułu wykonawczego, jak wynika z powyższego przepisu, są m.in.: § 1 pkt. 1 – oznaczenie wierzyciela, § 1 pkt. 7 – data wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela. Nie ulega wątpliwości, iż w przedmiotowym tytule wykonawczym, jako wierzyciel wskazana została [...] Miasta L. i jej pieczęć widnieje na tym tytule. Błędnie zatem określony został wierzyciel egzekwowanej należności. Na tytule wykonawczym widnieje ponadto pieczątka : "z up. Prezydenta Miasta" . Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym – kierownicy jednostek organizacyjnych gminy nie posiadających osobowości prawnej działają jednoosobowo na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wójta. Komendant [...] mógłby więc podpisać tytuł wykonawczy jedynie jako pełnomocnik organu gminy - Prezydenta Miasta L. działający w zakresie udzielonego mu pełnomocnictwa. Badanie istnienia takiego pełnomocnictwa było jednak w rozpoznawanej sprawie zbędne ze względu na wady tytułu w zakresie wynikającym z art. 27 § 1 pkt. 1 i 7 ustawy egzekucyjnej. Treść tytułu wykonawczego jest przedmiotem badania organu egzekucyjnego przed wszczęciem egzekucji i jeżeli nie odpowiada on wymogom określonym w art. 27 § 1 i 2 organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi ( art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej ). W niniejszej sprawie nastąpiło już jednak wszczęcie egzekucji (art. 26 § 5 pkt.1), bowiem przedmiotowy tytuł doręczony został zobowiązanej. W takiej sytuacji, w ustalonym stanie faktycznym i prawnym, w ocenie Sądu, zastosowanie art. 59 § 1 pkt. 7 ustawy egzekucyjnej było prawidłowe. Skoro zatem zarzuty skargi są bezzasadne, a zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.